Beslenme ahlakı: Vegan ve helal beslenmenin epistemolojik mukayesesi
Ethics of nutrition: An epistemological comparison of vegan and halal diets
- Tez No: 989096
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN YÜCEL BAŞDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, vegan beslenme ile helal beslenmenin dayandığı epistemolojik temelleri, ilkeleri ve sınırlılıkları incelemektedir. Bu bağlamda beslenmenin biyolojik zorunluluğu, kültürel etkileri, tıbbi sınırları, hukuki boyutu ve sosyolojik yansımalarıyla birlikte, bütüncül bir perspektif içinde beslenme ile felsefe arasındaki ilişki incelenmiştir. Beslenme eylemini epistemik sınırları aşarak insanın kendini, doğayı, diğer canlıları ve Tanrı'yı kavrayış biçimini belirleyen ontolojik bir zemin olarak ele almaktadır. Tezin ulusal ve uluslararası düzeyde literatüre özgün katkısı, beslenme etiği tartışmalarında veganizm ve helal beslenmeyi etik açıdan mukayese etmesidir. Birinci bölümde beslenme etiğinin felsefe tarihinde aldığı biçimleri incelenmiştir. Bu bölüm, Antik Çağ'dan modern çağın teknoloji merkezli paradigmalarına kadar uzanan süreçte beslenmedeki etik değişimleri gösterebilmek adına çalışma için önem arz etmektedir. İkinci bölüm beslenme epistemolojisine odaklanarak bilginin, inancın ve kültürel anlamın gıda tercihlerini nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Helal ve vegan beslenmenin bilgi temellerini, tutarlılıklarını ve sınırlarını karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektedir. Üçüncü bölümde ise beslenmenin fenomenolojik yönü merkeze alınmakta, insanın yeme edimi üzerinden kendisiyle, toplumla, tabiatla ve Tanrı'yla kurduğu ilişkinin varoluşsal boyutları araştırılmıştır. Beslenme etiği bağlamında veganizmin hayvan merkezli acı felsefesi, acının anlamı ve acı-beslenme ilişkisine dair kökensel sorunlar ele alınmıştır. Varoluşsal bir deneyim olarak acının anlamı üzerine yürütülen tartışmalar bu düzlemde beraber değerlendirilmiştir. Bu çerçevede insanın beslenme eylemi üzerinden dünyadaki ontolojik konumu ve varlıkla kurduğu ilişki aydınlatılmaya çalışılmıştır. Tez, beslenmenin felsefi anlamda insanın etik sorumluluğunu, beslenme tercihlerinin epistemolojik temellerini, beslenme ile ortaya çıkan ontolojik ufkunu belirleyen çok katmanlı bir fenomen olduğunu ileri sürmektedir.
Özet (Çeviri)
The study examines the epistemological foundations, principles, and limitations underlying vegan and halal nutrition. In this context, it investigates the relationship between nutrition and philosophy from a holistic perspective, encompassing the biological necessity of nourishment, its cultural influences, medical boundaries, legal dimensions, and sociological reflections. It approaches the act of eating as an ontological ground that transcends epistemic boundaries, shaping human understanding of self, nature, other living beings, and God. The original contribution of the dissertation to the national and international literature lies in its ethical comparison of veganism and halal nutrition within the framework of food ethics debates. The first chapter explores the historical transformations of food ethics within the history of philosophy. This part is significant as it traces the ethical evolution of eating practices from Antiquity to the technology-centered paradigms of the modern age. The second chapter focuses on the epistemology of nutrition, examining how knowledge, belief, and cultural meaning shape food preferences. It comparatively analyzes the epistemic foundations, coherence, and limitations of halal and vegan nutrition. The third chapter centers on the phenomenological dimension of eating, investigating the existential aspects of the relationship that humans establish with themselves, society, nature, and God through the act of nourishment. Within the framework of food ethics, the animal-centered philosophy of pain in veganism, the meaning of suffering, and the fundamental issues surrounding the relationship between pain and eating are discussed. The debates on the meaning of suffering as an existential experience are evaluated in this context. Accordingly, the dissertation seeks to illuminate the human ontological position in the world and the relational structure of existence through the act of nourishment. The thesis argues that, in philosophical terms, nutrition is a multilayered phenomenon that determines human ethical responsibility, the epistemological foundations of dietary choices, and the ontological horizon revealed through nourishment.
Benzer Tezler
- İstanbul'da Vegan kimliğin doğuşu
Emergence of the Vegan identity in Istanbul
PINAR ÜZELTÜZENCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Sosyolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEZAİ OZAN ZEYBEK
- Pazaryerinden dışlanma olgusu bağlamında vegan tüketicilerin tüketim pratikleri
Consumption practices of vegan consumers in the context of marketplace exclusion
DOĞAN BAŞARAN
- Çocuklara yönelik atıştırmalık gıda reklamlarına karşı ebeveynlerin tutumu
Parents? attitude towards junk food advertisements for children
EMEL ATAHAN
- Beslenme davranışına yönelik etik bir değerlendirme
An ethical evaluation of eating behavior
HACI ALİ BAYTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
FelsefeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP DOĞAN
- Sosyal eşitsizliklerin beslenme bağlamında incelenmesi
Investigation of social inequalities in the context of nutrition
ALEYNA SIRTLI ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERAH ÖZKÖK