Eliaçık ve Alacayar köylerinin (KD Çatak-Van) kuzeydoğusundaki evaporitli çökellerin sedimantolojik ve petrografik-minerolojik özelliklerinin incelenmesi
Investigation of sedimentological and petrographic minerological properties of evaporite sediments in the northeast of Eli̇acik and Alacayar villages (Catak-Van)
- Tez No: 989136
- Danışmanlar: DOÇ. DR. PELİN GÜNGÖR YEŞİLOVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Van–Çatak yöresindeki Oligosen–Alt Miyosen evaporitlerinin sedimantolojik, petrografik-mineralojik özellikleri, jeokimyasal özellklerini inceleyerek buların diyajenez evrimi ve paleoçökelme koşullarını ortaya çıkarmıştır. Arazi verileri, evaporitlerin şist–fillit ve mermer–dolomit seviyeleriyle ardalanmalı olarak geliştiğini, tektonik dokanaklar boyunca bindirmeli dilimler hâlinde tekrarlandığını göstermiştir. Bölgenin Doğu Anadolu Sıkışma Kuşağı'ndaki konumu, bu güçlü deformasyon ve dilimlenme yapısını açıklamaktadır. Çatak havzasının söz konusu dönemde yarı kapalı, yüksek buharlaşmalı bir platform havzası niteliği taşıdığı belirlenmiştir. Sedimantolojik incelemeler havzanın sekiz fasiyes ile temsil edildiğini göstermiştir: lagünel karbonat–konglomera, ince taneli marn–kiltaşı, laminalı jips, masiv jips, selenitik jips, yumrulu jips, marnlı–alterasyonlu evaporit ve havza kapanımına bağlı fan çökelleri. Petrografik ve SEM–EDS analizleri evaporitlerin başlıca jips ve daha az oranda anhidritten oluştuğunu; kristallerin granoblastik, lifsi ve yeniden kristallenmiş dokular sergilediğini; anhidrit kalıntılarının çok evreli diyajenezi yansıttığını ortaya koymuştur. XRD verileri jips, anhidrit, kuvars, illit, muskovit, kaolinit ve yer yer berlinitin varlığını doğrulamış; berlinit kısıtlı havza koşullarını desteklemiştir. Evaporitlerin üzerindeki mermer–dolomit ardalanması, evaporatif akışkanların dolomitleştirici etkisini göstermektedir. Diyajenez üç aşamada gerçekleşmiştir: birincil jips çökelimi, gömülmeye bağlı jips → anhidrit dönüşümü ve tektonik kırıklar boyunca anhidritin tekrar jipse rehidrasyonu. Major–iz element verileri çökelmenin denizel, hipersalin koşullarda gerçekleştiğini; zaman zaman karasal katkı aldığını göstermektedir. ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr (0.7085–0.7091), δ³⁴S (+14‰–+22‰) ve δ¹⁸O (+10‰–+17‰) değerleri, evaporitlerin denizel sülfat kökenli olduğunu ve yarı kapalı bir lagün sisteminde çökelmiş bulunduğunu doğrulamaktadır. Sonuç olarak Van–Çatak evaporitleri, aktif tektonizma ve yarı kurak iklim altında gelişmiş lagüner–sığ denizel çökeller olup, çok kademeli diyajenez ve düşük dereceli metamorfizma geçirmiş önemli bir paleocoğrafik anahtar birimdir.
Özet (Çeviri)
This study examines the sedimentological, petrographic–mineralogical, and geochemical characteristics of the Oligocene–Early Miocene evaporites in the Van–Çatak region, and reveals their diagenetic evolution and paleo-depositional conditions. Field data show that the evaporites developed in alternation with schist–phyllite at the base and marble–dolomite levels at the top, and were repeated along tectonic contacts as thrust slices. The location of the region within the Eastern Anatolian Compression Zone explains the strong deformation and slicing geometry. The Çatak basin is interpreted to have represented a semi-closed, highly evaporative platform basin during the Oligocene–Miocene. Sedimentological analyses indicate that the basin is represented by eight facies: lagoonal carbonate–conglomerate, fine-grained marl–claystone, laminated gypsum, massive gypsum, selenitic gypsum, nodular (“chicken-wire”) gypsum, marl-rich/altered evaporites, and fan deposits related to basin closure. Petrographic and SEM–EDS analyses show that the evaporites consist mainly of gypsum with lesser anhydrite, exhibiting granoblastic, fibrous, and recrystallized textures; preserved anhydrite relics reflect multi-stage diagenesis. XRD data confirm the presence of gypsum, anhydrite, quartz, illite, muscovite, kaolinite, and locally berlinite, the latter indicating restricted basin conditions. The marble–dolomite alternation overlying the evaporites reflects the dolomitizing influence of evaporation-derived fluids. Diagenesis proceeds in three stages: primary gypsum precipitation, burial-related gypsum → anhydrite transformation, and late-stage rehydration of anhydrite to secondary gypsum along tectonic fractures. Major and trace element data indicate dominantly marine, hypersaline deposition with intermittent continental input. ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr (0.7085–0.7091), δ³⁴S (+14‰ to +22‰), and δ¹⁸O (+10‰ to +17‰) values confirm a marine sulfate origin and deposition within a semi-closed lagoon system. In conclusion, the Van–Çatak evaporites represent lagoonal to shallow-marine deposits formed under active tectonics and semi-arid climatic conditions, having undergone multi-stage diagenesis and low-grade metamorphism, and constitute an important paleogeographic marker unit for the region.
Benzer Tezler
- Türkiye'de İslam ve Anarşizm: İhsan Eliaçık ve takipçileri
Islam and Anarchism in Turkey: İhsan Eliaçık and his followers
SEMİH SAĞIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAFİZE ŞULE ALBAYRAK
- 90'lara islamcı düşüncenin kültür dünyasından bakmak: Temalar, isimler ve tartışmaları ile Değişim Dergisi (1993-1998) incelemesi
Looking at the 90s from the cultural world of islamist thought: Themes, names and discussions and Değişim Magazine (1993-1998)
HANNE BETÜL ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURAK ONARAN
- Ağrı merkez ilçeye bağlı köylerdeki süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal sorunları ve çözüm önerileri
Structural problems and their solutions of organic dairy farming of business belonging to the village ağri central district
MURAT KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIRRI ŞAHİN
- Aktif spor yapan ortaöğretim öğrencilerinin sosyal dışlanma ve sosyal medya bağımlılığı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Manisa ili örneği)
Investigation of the relationship between social exclusion and social media addiction levels of high school students actively engaged in sports (Manisa province example)
ŞENAY ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU OLCAY KARABULUT
- Ağrı ili Yazıcı Barajı sulama birliği arazilerinde çiftçilerin sulama problemleri ve su kullanım davranışları üzerine bir araştırma
A research on the irrigation problems and water use behavior of farmers in Ağri province Yazici Dam irrigation union lands
FATİH DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatIğdır ÜniversitesiBiyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ İSMAİL İPEK