Hareketli, hareketsiz ve sesli eğitsel ajan türlerinin motivasyon, bilişsel yük ve tutum üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of animated, static, and audio educational agents on motivation, cognitive load, and attitude
- Tez No: 989218
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLIHAN KOCAMAN KAROĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital öğrenme ortamlarında insan-bilgisayar etkileşimini güçlendiren eğitsel ajanlar, öğrencilere rehberlik eden ve öğrenme sürecini destekleyen sanal karakterlerdir. Yapay zekâ tabanlı sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte bu ajanların kullanımı artmakta, insan benzeri özellikleriyle öğrencilerin dijital ortamda gerçek sosyal etkileşime benzer deneyimler yaşamasını sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, farklı tasarım özeliklerine sahip olarak tasarlanmış eğitsel ajanların (hareketli, hareketsiz, sesli) kullanıldığı bir öğrenme ortamında, ajan ile etkileşime giren üniversite öğrencilerinin derse yönelik motivasyon düzeylerini, bilişsel yüklerini ve eğitsel ajana yönelik tutumlarını incelemektir. Araştırma kapsamında karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda“Eşleştirilmiş Son-Test Kontrol Gruplu Yarı Deneysel Desen”ve nitel yöntem boyutunda“Durum Çalışması Deseni”kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 2024-2025 eğitim öğretim yılı güz döneminde İngilizce Öğretmenliği, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği ve Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümlerinde öğrenim gören ve Bilişim Teknolojileri dersi alan 162 öğretmen adayı oluşturmaktadır. 8 hafta boyunca süren araştırmada 54 öğrenci hareketli, 51 öğrenci hareketsiz ve 57 öğrenci ise sesli eğitsel ajan grubuna atanmıştır. Hareketli ajan grubunda bulunan öğrenciler insansı görünümü olan ve insan gibi hareket özelliklerine sahip (jest-mimik, el-kol hareketleri) bir ajan ile etkileşime girerken, hareketsiz ajan grubundaki öğrenciler aynı insan görünümlü ajanın hareketsiz versiyonu ile etkileşime girmişlerdir. Sesli ajan grubunda bulunan öğrenciler ise ajan görünümünü görmeden aynı ses özelliklerine sahip sesli bir ajan ile etkileşime girerek öğrenme süreçlerini tamamlamışlardır. Araştırmanın nicel verileri Kişisel Bilgi Formu, Bilişsel Yük Ölçeği, Sanal Eğitsel Ajanlara Karşı Tutum Ölçeği, Öğretim Materyali Motivasyon Ölçeği; nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde Tek Faktörlü ANOVA, Karma ANOVA ve nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, hareketli eğitsel ajanların öğrencilerin motivasyonunu en fazla artıran ajan türü olduğunu gösterirken; sesli ve hareketsiz ajanlar arasında ise motivasyon düzeyi açısından anlamlı bir fark olmadığını göstermektedir. Bilişsel yük açısından en yüksek yük hareketsiz ajanlarda görülmüştür. En düşük yük ise sesli ajan grubunda gözlemlenmiştir. Eğitsel ajanlara yönelik tutumları hareketli ajan grubunundaki öğrencilerin en yüksek çıkarken, sesli ajan grubundaki öğrencilerin en düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Hareketli ve insana benzer özellikler taşıyan ajanlar, öğrenciler tarafından daha yüksek kabul görmüş ve pozitif bir algı oluşturmuştur. Öğrenciler, hareketli ajanları öğrenme sürecine aktif katılım ve sosyal destek açısından daha etkili bulmuşlardır. Ayrıca, öğrencilerin eğitsel ajanlara yönelik tutumları, ajanın hareketlilik ve insana benzer özelliklerine göre olumlu şekillenmiştir. Elde edilen sonuçlar, dijital eğitimde eğitsel ajan tasarımında, sosyal-duygusal unsurların (teşvik edici ifadeler, sıcak bir ses tonu, jest ve mimikler gibi) ve kullanılabilirliği artıran teknik unsurların (ses ve görüntü kalitesi, akıcı animasyon vb.) birlikte dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Educational agents that enhance human-computer interaction in digital learning environments are virtual characters that guide students and support the learning process. With the widespread use of artificial intelligence-based systems, the use of these agents is increasing, enabling students to experience real social interaction in digital environments with their human-like characteristics. The purpose of this study is to examine the motivation, cognitive load, and attitudes toward agents of university students interacting with educational agents (animated, static, and voice-only) designed with different design features in a learning environment. Within the scope of the research, an explanatory mixed design was used from among mixed research methods. The quantitative dimension of the research used a“matched post-test control group semi-experimental design,”and the qualitative dimension used an“action research design.”The study group consisted of 162 teacher candidates enrolled in the English Language Teaching, Social Sciences Teaching, and Special Education Teaching Departments during the fall semester of the 2024-2025 academic year who were taking the Information Technology course. In the 8-week research, 54 students were assigned to the animated educational agent group, 51 students to the static educational agent group, and 57 students to the voice-only educational agent group. Students in the mobile agent group interacted with an agent that had a human appearance and human-like movement characteristics (gestures, facial expressions, hand and arm movements), while students in the stationary agent group interacted with a stationary version of the same human-looking agent. Students in the voice-only agent group completed their learning processes by interacting with an voice-only agent with the same voice characteristics without seeing the agent's appearance. The quantitative data of the study were obtained from the 'Personal Information Form, Cognitive Load Scale, Attitude Scale Towards Virtual Educational Agents, The Instructional Materials Motivation Survey', while the qualitative data were obtained from semi-structured interview forms. The quantitative data were analyzed using 'One-Way ANOVA, Mixed ANOVA, and the qualitative data were analyzed using content analysis. This research results show that animated educational agents are the type of agent that increases student motivation the most, while there is no significant difference in motivation levels between voice and static agents. In terms of cognitive load, the highest load was observed in static agents. The lowest load was observed in the voice-only agent group. The highest attitude toward educational agents was observed in the animated agent group. Agents with animated and human-like characteristics were more accepted by students and created a positive perception. The lowest attitude was observed in the voice-only agent group. Students found animated agents more effective in terms of active participation in the learning process and social support. Additionally, students' attitudes toward educational agents were positively shaped according to the agent's mobility and human-like characteristics. The results obtained indicate that in the design of educational agents in digital education, social-emotional elements (such as encouraging expressions, a warm tone of voice, gestures, and facial expressions) and technical elements that increase usability (such as sound and image quality, smooth animation, etc.) should be considered together.
Benzer Tezler
- Göz izleme ve geçmişe dönük sesli düşünme teknikleri ile internet tabanlı multimedya eğitim paketinin kullanışlılığının incelenmesi
A research about the usability of internet assisted multimedia training package by using eye-tracking and retrospective-thinking aloud techniques
SABİHA AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolMarmara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERVET BAYRAM
- Simülasyon teorisi ve arapça dili oluşum ve zenginleşmesindeki etkisi (Kuran- i Kerimde akustik ve semantik çalışma)
The effect of imitation theory on the emergence of arabic language (Phonetic and semantic study of the holly Kuran) ma. thesis
MURAD KAFİ
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DilbilimYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞİRİN ÇIKAR
- Jenerik denizaltı geometrisinin katsayı tabanlı manevrakarakteristiklerinin had ve analitik çözüm yöntemleri ile analizi
Analysis of coefficient-based maneuvering characteristics of generic submarine geometry by CFD and analytical solution method
OĞUZHAN KIRIKBAŞ
Doktora
Türkçe
2024
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAKİR BAL
- Self-cleansing drainage system design by incipient motion and incipient deposition-based models
Hareketin ve çökelmenin başlangıcı esaslı kendiliğinden temizlenen drenaj sistemi tasarım modelleri
MİR JAFAR SADEGH SAFARİ
Doktora
İngilizce
2016
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAFZÜLLAH AKSOY