Özel eğitim öğrencilerine destek sunan öğretim yardımcıları için geliştirilen eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
An investigation into the effectiveness of a training program developed for instructional assistants supporting students with special needs
- Tez No: 989225
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF ZİYA TAVİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim alanında görev alan ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından“kolaylaştırıcı kişi”olarak tanımlanan öğretim yardımcılarına (ÖY) yönelik, ADDIE öğretim tasarımı modeli temel alınarak geliştirilen Özel Eğitim Öğretim Yardımcısı Eğitim Programı'nın (ÖZ-ÖYEP) etkililiğini incelemektir. Çok aşamalı karma yöntem deseninin kullanıldığı araştırmanın süreci; hazırlık, tasarım ve uygulama olmak üzere iki temel fazda yürütülmüştür. Programın temellerinin atıldığı hazırlık aşamasında, alandaki ihtiyaçları belirlemek amacıyla 145 öğretmenden anket yoluyla nicel veriler, 8 özel eğitim öğretmeniyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla ise nitel veriler toplanmıştır. Elde edilen bulgular, uluslararası alan yazın ve uzman görüşleriyle sentezlenerek ÖZ-ÖYEP'in kazanımları ve modüler içeriği oluşturulmuştur. Araştırmanın uygulama ve değerlendirme aşamasında, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, ilgili ön lisans programlarında öğrenim gören ve yansız atama yoluyla belirlenen 24 öğrenciden (12 deney, 12 kontrol) oluşmaktadır. Deney grubuna; davranış yönetimi, sosyal beceriler ile rol ve sorumluluklar gibi temel yeterlik alanlarını kapsayan, yaklaşık 25 saat (5 hafta) süren eğitim programı uygulanmıştır. Süreç, araştırmacı tarafından hazırlanan ders materyalleri, vaka analizleri ve yapay zekâ destekli videolarla zenginleştirilmiştir. Kontrol grubuna ise bu süreçte herhangi bir eğitim verilmemiştir. Araştırma bulguları, deney grubunun son test başarı puanlarının kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğunu (p<.001) ve programın etki büyüklüğünün yüksek seviyede olduğunu göstermiştir. Ayrıca katılımcılardan elde edilen sosyal geçerlilik verileri, programın mesleki yeterlikleri artırmada işlevsel, anlaşılır ve uygulanabilir olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak ÖZ-ÖYEP'in, Türkiye'de özel eğitim hizmetlerinin niteliğini artırmada görev alacak yardımcı personelin yetiştirilmesi için etkili bir model olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine the effectiveness of the Special Education Instructional Assistant Training Program (OZ-OYEP), developed based on the ADDIE instructional design model, for Instructional Assistants (IA) working in the field of special education, defined as“facilitators”by the Ministry of National Education. The research process, which employed a multiphase mixed methods design, was carried out in two main phases: preparation, design, and implementation. In the preparation phase, where the foundations of the program were laid, quantitative data were collected from 145 teachers via surveys, and qualitative data were collected through semi-structured interviews with 8 special education teachers to determine field needs. The obtained findings were synthesized with international literature and expert opinions to create the learning outcomes and modular content of OZ-OYEP. In the implementation and evaluation phase of the research, a pre-test/post-test control group experimental design was used. The study group consisted of 24 students (12 experimental, 12 control) studying in relevant associate degree programs, determined through random assignment. An education program lasting approximately 25 hours (5 weeks), covering basic competency areas such as behavior management, social skills, and roles and responsibilities, was applied to the experimental group. The process was enriched with course materials prepared by the researcher, case analyses, and AI-supported videos. No training was provided to the control group during this process. Research findings showed that the post-test achievement scores of the experimental group were statistically significantly higher than those of the control group (p<.001) and the effect size of the program was at a high level. Furthermore, social validity data obtained from the participants revealed that the program was functional, understandable, and applicable in increasing professional competencies. In conclusion, it has been determined that OZ-OYEP is an effective model for training assistant personnel who will take part in increasing the quality of special education services in Turkey.
Benzer Tezler
- Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde kaynaştırma öğrencilerine sunulan destek hizmetler hakkında uygulamacı görüşleri
Practitioners' perspectives about the support services offered to inclusive students at special education and rehabilitation centres
EREN YENİGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiUygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
DOÇ. SERHAT ODLUYURT
- Kaynaştırma okullarındaki özel gereksinimli bireylere destek eğitim odasında eğitim veren öğretmenlerin süreç içerisinde karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi
Determining the difficulties faced by teachers who provide education in the support training room for individuals with special needs in inclusive schools
ÖZGÜR KAPTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARI
- Ortaokul öğretmenlerine yönelik destek eğitim odası mesleki gelişim programının geliştirilmesi
Development of an in-service training program for middle school teachers providing resource room services
NAZLI DENİZ SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKAY DOĞAN TAŞ
- Teaching and learning English online: The perspectives of English teachers and students at Karabuk University
Çevrimiçi İngilizce öğretimi ve öğrenimi: Karabük Üniversitesi'ndeki İngilizce öğretmenleri ve öğrencilerinin bakış açıları
İLYAS ÖZYILDIRIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAYEF JOMAA