Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı yetişkinlerde parlak ışık tedavisinin uyku kalitesine etkisi
The effect of bright light therapy on sleep quality in adults with attention deficit hyperactivity disorder
- Tez No: 989334
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET YÜCEL AĞARGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Psychology, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Parlak ışık terapisi, Uyku, Uyku kalitesi, Attention deficit disorder with hyperactivity, Bright light therapy, Sleep, Quality of sleep
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Nörobilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Nörobilim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, parlak ışık tedavisinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı yetişkinlerde uyku kalitesi ve semptom şiddeti üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma örneklemini DEHB tanılı yetişkinler oluşturmaktadır. Katılımcılar uygulama öncesinde rastgele olarak 10.000 lüks ışık grubuna (deney grubu n=24) ve 500 lüks ışık grubuna (kontrol grubu n=26 ) atanmıştır. Her iki grup on gün boyunca sabah saatlerinde yarım saat ışığa maruz kalmıştır. Veri toplamak amacıyla katılımcılara tedavi öncesi ve sonrası Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Sabahçıl Akşamcıl Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi ve Hasta Sağlık Anketi-9 uygulanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların uyku kaliteleri açısından gruplar arası anlamlı iyileşme görülmüşken; DEHB toplam semptom şiddeti açısından farklılık görülmemiştir. Ayrıca deney grubunda hiperaktivite alt boyutunda uygulama sonrasında anlamlı düzeyde iyileşme gözlenmiş olmakla beraber, son test ölçümlerinde gruplar arasında plaseboya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir üstünlük gözlenmemiştir. Bu bulgular sirkadiyen sürüklenmeyi doğrudan hedef alan non-farmakolojik yöntemlerden parlak ışık tedavisinin DEHB tanılı yetişkinlerin uyku kalitelerinin arttırılmasında etkili ve güvenli bir yöntem olduğunu desteklemekte; hiperaktivite semptomları üzerindeki etkilerinin ise ileri araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effect of bright light therapy on sleep quality and symptom severity in adults diagnosed with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). The research sample consisted of adults diagnosed with ADHD. Prior to the intervention, participants were randomly assigned to either a 10,000-lux light exposure group (experimental group, n = 24) or a 500-lux light exposure group (control group, n = 26). Both groups were exposed to light for for thirty minutes during the morning hours for ten consecutive days. For data collection, participants completed several instruments both pre- and post-treatment, including the Adult Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Self-Report Scale, the Beck Depression Inventory, the Beck Anxiety Inventory, the Pittsburgh Sleep Quality Index, the Morningness-Eveningness Questionnaire, the Epworth Sleepiness Scale, the Insomnia Severity Index, and the Patient Health Questionnaire-9. The results indicated a statistically significant between-group difference in sleep quality, whereas no significant difference was observed in overall ADHD symptom severity. In addition, although a statistically significant improvement in the hyperactivity subscale was observed within the experimental group following the intervention, no statistically significant superiority of bright light therapy over placebo was found in between-group post-test comparisons. These findings support bright light therapy, a non-pharmacological intervention directly targeting circadian entrainment, as an effective and safe method for improving sleep quality in adults with ADHD, while suggesting that its effects on hyperactivity symptoms remain limited and require further investigation.
Benzer Tezler
- Polikistik over sendromu'nda nörogelişimsel bozukluklar ve androjen maruziyeti
Neurodevelopmental disorders and androgen exposure in polycystic ovary syndrome
FATMA BAHAR ATAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Kadın Hastalıkları ve DoğumAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
- Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tanılı Yetişkinlerde Biriktirme Davranışının İncelenmesi
Examination of hoarding behaviour in adults diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder
NASİP YAVUZ EFE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR GÖRMEZ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı yetişkinlerde zaman algısı ve erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between time perception and procrastination in adults with adhd
HİLAL KOLSUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE KAYA
- Acil Servise spor yaralanması nedeniyle başvuran erişkin hastalarda erişkin tipi Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite/Dürtüsellik Bozukluğu (DEHB) ilişkisi
Emergency Department visits for sports injuries in adult patients: Relationship with adult-type Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
MEHMET ÖLMEZ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı olan erişkin hastalarda transkranial doğru akım uyarımının duygularla ilişkili risk alma davranışı ve gecikme indirimi üzerine etkisi
The effect of transcranial direct current stimulation on emotion-related risk-taking behaviour and delay discounting in adult patients with attention deficit hyperactivitydisorder
ZEHRA UÇAR HASANLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL