Geri Dön

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı yetişkinlerde zaman algısı ve erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi

The relationship between time perception and procrastination in adults with adhd

PDF İndir

  1. Tez No: 982460
  2. Yazar: HİLAL KOLSUZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE KAYA
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Zaman Algısı, Zaman Yeniden Üretimi, Zaman Tahmini, Erteleme Davranışı, Adult ADHD, Time Perception, Time Reproduction, Time Estimation, Procrastination
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), bireylerin günlük yaşamda zamanla ilişkili süreçlerde belirgin güçlükler yaşadığı, nörogelişimsel kökenli bir bozukluktur. Zaman algısına ilişkin bozulmaların, DEHB'nin bilişsel profilinde önemli bir bileşen olduğu öne sürülmekte; bu bozulmalar çocukluk çağında tutarlı biçimde gösterilmiş olsa da erişkin DEHB bağlamında hala yeterince açıklığa kavuşmamıştır. Öte yandan, erişkin DEHB'de işlevselliği olumsuz etkileyen önemli bir sorun olan erteleme davranışının da zaman algısı ile benzer bilişsel temeller üzerinden şekillenebileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı erişkin DEHB'li bireylerde zaman algısı bozukluklarını zaman tahmini ve zaman yeniden üretim görevleri aracılığıyla değerlendirmek; ayrıca erteleme davranışı ile ilişkisini incelemek ve elde edilen bulguları sağlıklı kontrollerle karşılaştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya, DIVA-5 ile yapılandırılmış klinik görüşme sonucunda DEHB tanısı doğrulanan, 18–45 yaş aralığında, komorbid psikiyatrik tanısı olmayan 54 erişkin birey ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 50 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcıların psikiyatrik durumları SCID-5 ile yapılan yapılandırılmış klinik görüşme ile değerlendirilmiş; bu görüşme sonucunda ek psikiyatrik hastalıklar dışlanmıştır. Zaman algısını değerlendirmek amacıyla katılımcılara zaman tahmini (Time Estimation; TE) ve zaman yeniden üretim (Time Reproduction; TR) görevleri uygulanmıştır. Erteleme davranışı, Genel Erteleme Eğilimi Ölçeği (GEEÖ) ve Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği (TAEDÖ) ile değerlendirilmiş; ruhsal belirtiler Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASS-21) ile, DEHB semptom şiddeti ise Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Öz Bildirim Ölçeği (ASRS) ile ölçülmüştür. Bulgular: Zaman tahmini görevinde (TE) iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmazken, zaman yeniden üretim görevinde (TR) özellikle uzun zaman aralıklarında (8 ve 10 saniye) DEHB grubunda anlamlı düzeyde düşük doğruluk ve yüksek sapma değerleri saptanmıştır (p < 0.01). Ayrıca DEHB grubunun kontrol grubuna kıyasla zaman aralıklarını sistematik olarak daha kısa yeniden ürettiği gözlemlenmiştir. DEHB grubunda hem genel hem de akademik erteleme puanlarıkontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p < 0.01). Zaman algısındaki bozulmalar ile erteleme davranışı arasında, özellikle uzun zaman aralıklarında olmak üzere anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ruhsal belirtilerle yapılan analizlerde, özellikle stres düzeyinin akademik erteleme ile anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur. İlaç kullanım durumu açısından yapılan alt grup analizlerinde ise TE görevinde ilaç kullanmayan DEHB grubunda uzun zaman aralıklarında daha yüksek hata oranları gözlenirken, TR görevinde anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sonuç: Bu çalışma, erişkin DEHB bireylerinde zaman algısı bozukluklarının devam ettiğini ve özellikle uzun zaman aralıklarında uygulanan zaman yeniden üretim (TR) görevlerinin bu bozuklukları belirlemede daha duyarlı bir yöntem olabileceğini ortaya koymuştur. Ayrıca erteleme davranışı, klasik tanı ölçütlerinin ötesinde erişkin DEHB'de önemli bir klinik özellik olarak vurgulanmıştır. Zaman algısı bozuklukları ile erteleme davranışı arasındaki anlamlı ilişki, bu çalışma ile ilk kez gösterilmiş olup bu bulgunun klinik değerlendirme ve müdahale süreçleri açısından önemli çıkarımlar sunabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte, mevcut veriler bu ilişki hakkında kesin bir yargıya varmak için yeterli olmayabileceğinden ileride yapılacak çalışmalarla bu ilişkinin daha geniş örneklemlerle ve daha ayrıntılı değişken analizleriyle incelenmesi faydalı olacaktır.

Özet (Çeviri)

Objective: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder in which individuals frequently experience significant difficulties with time-related processes in daily life. Impairments in time perception are considered to be a significant component of the cognitive profile of ADHD. Although such impairments have been consistently demonstrated in childhood samples, their persistence and specific nature in adulthood remain unclear. Meanwhile, procrastination behavior—recognized as a major functional impairment in adult ADHD—may also stem from similar underlying cognitive mechanisms associated with time processing. In this context, the present study aimed to assess time perception impairments in adults diagnosed with ADHD through time estimation (TE) and time reproduction (TR) tasks, to examine their relationship with procrastination, and to compare the findings with healthy controls. Methods: The study included 54 adults aged 18–45 whose ADHD diagnosis was confirmed using the DIVA-5 structured clinical interview, and 50 age- and sex- matched healthy controls with no history of psychiatric disorders. Psychiatric comorbidities were ruled out via structured clinical interviews using SCID-5. Time perception was assessed using TE and TR tasks. Procrastination behavior was evaluated using the General Procrastination Scale and the Tuckman Procrastination Scale, while emotional symptoms were assessed with the Depression-Anxiety-Stress Scale (DASS-21), and ADHD symptom severity with the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS). Results: While no significant differences were found between groups on the TE task, the ADHD group exhibited significantly lower accuracy and higher deviation scores on the TR task, particularly at longer intervals (8 and 10 seconds) (p < 0.01). They also systematically underestimated these durations compared to controls. Both general and academic procrastination scores were significantly higher in the ADHD group (p < 0.01). A meaningful association was observed between time perception impairments and procrastination behavior, especially at longer intervals. Among emotional variables, academic procrastination was significantly associated with stress levels. In subgroup analyses, non-medicated ADHD participants showed significantly greater estimation errors in TE tasks at longer durations, whereas no significant differences were found in TR task performance. Conclusion: This study demonstrates that time perception deficits persist in adult ADHD and suggests that TR tasks—particularly at longer durations—may serve as a more sensitive measure for detecting these impairments. Furthermore, procrastination behavior is highlighted as a clinically relevant feature in adult ADHD beyond conventional diagnostic criteria. The observed association between impaired time perception and increased procrastination offers novel insight into potential shared cognitive mechanisms. Although these findings offer valuable clinical implications, future studies with larger samples and more refined variable analyses are needed to substantiate and elaborate on the observed relationships.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    480895

    Erişkin dikkat eksikliği-hiperaktivite bozukluğu bulunan hastalarda zaman algısı ve zaman reprodüksiyonunun değerlendirilmesi

    Assessment of Time Perception and Time Reproduction In Patients with Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder

    GAMZE TAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikiyatriAnkara Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL

  2. Tez No

    614348

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuklarda iyot eksikliğinin değerlendirilmesi

    Evaluation of iodine deficiency in children with diagnosis of attention deficiency hyperactivity disorder

    SALİHA KANIK YÜKSEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bakanlığı

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEHRA AYCAN

  3. Tez No

    980026

    Intolerance of uncertainty and time management skills of individuals with attention deficit hyperactivity disorder symptoms

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu semptomu olan bireylerde belirsizliğe tahammülsüzlük ve zaman yönetimi becerileri

    RABİA SELAMET

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Eğitim ve Öğretimİbn Haldun Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYŞE DİLŞAD YAKUT

  4. Tez No

    639125

    Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi hastane personelinin sosyal medya bağımlılığı ile dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Social media addiction; risk factors and relationhips with adult attention-deficit hyperactivity symptoms

    ÖZLEM ASLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiKocaeli Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR

    DOÇ. DR. CEM CERİT

  5. Tez No

    470495

    Genç yetişkinler için yönetici işlevlere odaklanan bilişsel davranışçı bir program geliştirme ön çalışması

    A preliminary research to develop a cognitive behavioral program focused on executive functions for young adults

    BELİZ BİCİL TOKAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikolojiEge Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMİNE OYA SORİAS

Geri Dön