“Çocuğum Ekran Kullanıyor”Ebeveyn Eğitim Programı'nın 4-6 yaş çocuklarının ekran süreleri ile ebeveynlerinin medya aracılığı ve öz yeterlikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Exploring the effectiveness of the“My Child Uses Screens”Parent Education Program on 4–6-year-old children's screen time, parents' media mediation, and parental self-efficacy
- Tez No: 989437
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLDEN UYANIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, okul öncesi dönem çocuğu yoğun ekran kullanan ebeveynlerin çocuklarının ekran sürelerinin azalması, kendilerinin medya aracılıkları ve öz yeterliklerinin desteklenmesi amacıyla geçerli ve etkili bir ebeveyn eğitim programının tasarlanması amaçlanmıştır. Araştırma üç aşamalıdır: çocuğu yoğun ekran kullanan ebeveynlerin ihtiyaçlarına dayalı“Çocuğum Ekran Kullanıyor”Ebeveyn Eğitim Programı (ÇEKEP)'nın geliştirilmesi, ÇEKEP'in deneysel uygulaması ve ÇEKEP'in değerlendirilmesi. İlk aşamada ihtiyaç analizi çalışması temel nitel desende sekiz ebeveynin katılımıyla yürütülmüş; veriler görüşme formu aracılığıyla toplanmış; veriler veri analizi sarmalı takip edilerek analiz edilmiştir. Veri analiziyle beş ana tema belirmiştir: medya aracılığı uygulamaları, içerik ve ortam dinamikleri, çocuğun ekran kullanım gerekçeleri ve süresi, ekranın çocuk üzerindeki yansımaları ve ebeveynin yolculuğu. Taba-Tyler modeli takip edilerek geliştirilen ÇEKEP'in kapsam geçerliği, 11 uzman görüşüne Lawshe tekniği uygulanmasıyla temin edilmiştir. İkinci aşamada eşleştirilmemiş kontrol gruplu yarı deneysel desende okul öncesi dönemde çocuğu olan ve çocuğu günlük ortalama en az bir saat ekran kullanan ebeveynlerin katılımıyla ÇEKEP uygulanmıştır. Deney grubuna 28 ebeveyn katılmış; öntest, sontest ve izleme testi uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise 23 ebeveyn katılmış; öntest ve sontest uygulanmıştır. Veriler Konca (2022) tarafından hazırlanan veri toplama formu,“Erken Çocukluk Ebeveyn Medya Aracılık Ölçeği”ve“Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği”aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri analiz edildiğinde, ÇEKEP'e katılan ebeveynlerin kontrol grubuna kıyasla çocuklarının ekran sürelerinin anlamlı düzeyde farklılık göstererek azaldığı, ebeveynlerin medya aracılık toplam puanları ile kısıtlayıcı destekleyici, kısıtlayıcı sınırlayıcı, kısıtlayıcı engelleyici ve aktif sınırlayıcı ebeveyn medya aracılık davranışlarına yönelik alt boyut puanlarının anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği bulgularına ulaşılmıştır. Ebeveyn öz yeterliği düzeyinde de hem toplam puan hem de ebeveynliğe özgü strateji ve çocuğa kazandırılabilecekler alt boyut puanlarında anlamlı düzeyde artış olduğu tespit edilmiştir. Ebeveyn medya aracılığının aktif destekleyici ve aktif yorumlayıcı alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı ortaya çıkmıştır. Üçüncü aşamada ise deney grubundaki tüm ebeveynlerin katılımıyla fenomenolojik desen kullanılmış; veriler ÇEKEP süresince yazılı olarak görüşme formları ve sonrasında yapılan birebir görüşmeler aracılığıyla toplanmış; yorumlayıcı fenomenolojik analizle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda beş ana tema belirmiştir: ebeveynin kişisel kazanımları, uygulamayla gelişen ebeveynlik becerileri, çocuk üzerindeki yansımalar, katılımcı perspektifinden ÇEKEP ve ebeveynin düşünsel dönüşümü. İhtiyaç analizine dayalı geliştirilen ÇEKEP'in geçerli ve etkili bir ebeveyn eğitim programı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this research, developing a valid and effective parent education program to reduce the screen time of children who use screens intensively and to support the media mediation skills and self-efficacy of parents with preschool-aged children was aimed. This research consists of three phases: the development of the“My Child Uses Screens”Parent Education Program (MUSPEP) based on the parents' needs, the experimental implementation of the MUSPEP, and the evaluation of MUSPEP. In the first phase, a needs analysis was conducted using a basic qualitative design. Data were collected through an interview form and analyzed following the data analysis spiral. Five main themes emerged from the analysis: media mediation practices, content and environmental dynamics, reasons and duration of children's screen use, reflections of screen use on the child, and the parent's journey. The content validity of MUSPEP which was developed by following the Tabe-Tyler model was ensured by applying the Lawshe technique based on the opinions of 11 experts. In the second phase, MUSPEP was implemented by using non-equivalent quasi-experimental design with control group. The experimental group consisted of 28 parents who completed pretest, posttest, and follow-up tests, while the control group included 23 parents who completed pretest and posttest. Data were collected using the data collection form developed by Konca (2022), the“Early Childhood Parental Media Mediation Scale,”and the“Berkeley Parenting Self-Efficacy Scale Revised”. Analysis of the quantitative data revealed that the screen time of children showed a significant decrease compared to the control group. Significant differences were also found in parents' total media mediation scores and in the subdimensions of restrictive supportive, restrictive limiting, restrictive blocker, and active limiting parental mediation behaviors. Parental self-efficacy levels also showed significant increases in both total scores and the subdimensions of parenting strategies and child outcomes. No significant difference was found in the active supportive and active interpreter subdimensions. In the third phase, phenomenological design was used to evaluate the parents' experiences of MUSPEP. Data were collected both in written form and through interview forms. Interpretative phenomenological analysis (IPA) was implemented, and five main themes emerged: parents' personal gains, parenting skills developed through practice, reflections on the child, MUSPEP from the participants' perspective, and parents' intellectual transformation. It was concluded that MUSPEP developed based on a needs analysis is a valid and effective parent education program.
Benzer Tezler
- Okul öncesi çocuklar ve babalarının kitap okuma ile medya kullanımı alışkanlıkları
Reading and media usage habits of preschool children and their father's
EMRE SARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
- 2-4 yaş arası çocuklarda ekran maruziyeti ile davranışsal problemler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Assesment of the relationship between screen exposure and behavioral problems in 2-4 year old children
HALE EZGİ AÇMA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM BOSTAN GAYRET
- İlkokul kademesinde çocuğu olan annelerin dijital ebeveynlik farkındalığı ve ekran bağımlılığı ile çocuklarının ekran bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between digital parenting awareness and screen addiction of mothers with primary school-aged children and their children's screen addiction
BEYZA ULUDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Kent ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET NUR TUĞLUK
- Ebeveyn yetkinliği ile çocuğun davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Ebeveyn-çocuk ilişkisi ve ekran bağımlılığının sıralı aracı rolü
The sequential mediating role of parent-child relationship and screen addiction in the association between parental social-emotional competence and children's behavioral problems
ZEYNEP BETÜL KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAntalya Bilim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE GÖLCÜK
- Dijital çağda çocuğun dini sosyalleşmesi
Religious socialization in digital age
BETÜL ERKEN
Doktora
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL ATAMAN