Dijital gelişmelerin zekât açısından potansiyeli: Türkiye için model önerisi
The potential of digital developments in terms of zakat: A model proposal for Turkey
- Tez No: 989443
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: İslam Ekonomisi ve Finansı Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zekât, İslam'ın belirli ön koşulları sağlayan bireylere yükümlülük olarak getirdiği, ancak doğrudan ve dolaylı etkileri itibarıyla toplumsal bir ibadettir. Küresel ölçekte artan açlık ve yoksullukla birlikte, gelir dağılımındaki adaletsizliğin giderek derinleşmesi olgusu yadsınamaz bir gerçektir. Bu bağlamda, modern dünyanın karşı karşıya olduğu ekonomik ve sosyal dengesizlikler karşısında zekât, gelir ve servet dağılımında dengeyi sağlamaya yönelik önemli bir potansiyel barındırmaktadır. Doğru motivasyonla kurumsal bir yapıya kavuşturulması halinde zekât sistemi, bireylerde sosyal farkındalık oluşturabilir ve ekonomik kaynakların daha adil bir biçimde paylaşılmasına aracılık edecek sürdürülebilir bir mekanizma işlevi görebilir. Bu çalışmada, zekât ibadetinin tarihsel süreçleri ve dönüşüm evreleri kısaca ele alınmıştır. Devamında, etkin bir zekât modelinin oluşturulabilmesi amacıyla çift yönlü yaklaşım benimsenmiştir. İlk olarak, zekât tarihinin ortaya koyduğu deneyimlerden hareketle, şeffaf, izlenebilir, etkin ve verimli bir zekât işleyişi için kamu otoritesinin yasal düzenlemelerle ve kurumsal mekanizmaları aracılığıyla sürece fiilen dâhil olmasının gerekliliği vurgulanmıştır. İkinci olarak, çağın sunduğu dijital yenilikler ve teknolojik uygulamaların, zekât yönetiminde etkinliği artıracak temel araçlar olduğu ifade edilmiştir. Ülkemizde hâlihazırda sosyal yardım faaliyetleri yürüten kurumlar incelendiğinde faaliyet alanlarının büyük ölçüde zekâtın sarf yerleriyle örtüştüğü görülmektedir. Kişi başına düşen servet verileri esas alınarak yapılan hesaplamalar, ülkenin potansiyel zekât hacminin, mevcut sosyal yardım kuruluşlarının sağladığı desteklerin çok üzerinde olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, zekât hacmini artırmayı, sosyal yardım kuruluşlarını kamu gözetiminde bir araya getirmeyi hedefleyen Türkiye Dijital Zekât Yönetim Şirketi modeli tasarlanmıştır. Önerilen bu model, zekât ibadetini mükellef ile sarf yerleri arasında uçtan uca izlenebilir bir biçimde yönetilmesini ve en uygun eşleşmenin hızlı ve verimli şekilde gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. Zekât konusunda güvenilir bir veri tabanına ulaşılması, yalnızca zekât yönetiminin etkinliği açısından değil, aynı zamanda ülkenin sosyal yardım politikalarının planlanması bakımından da önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Zakat is a social act of worship that Islam imposes as an obligation on individuals who meet certain prerequisites, but it has both direct and indirect effects. Along with increasing hunger and poverty on a global scale, the fact that income distribution is becoming increasingly unfair is an undeniable reality. In this context, zakat holds significant potential for restoring balance in the distribution of income and wealth in the face of the economic and social imbalances confronting the modern world. If institutionalized with the right motivation, the zakat system can foster social awareness among individuals and serve as a sustainable mechanism for facilitating a more equitable sharing of economic resources. This study briefly examines the historical processes and stages of transformation of the zakat practice. Subsequently, a two-pronged approach has been adopted to establish an effective zakat model. First, based on the experiences revealed by the history of zakat, it is emphasized that public authorities must be actively involved in the process through legal regulations and institutional mechanisms in order to achieve a transparent, traceable, effective, and efficient zakat system. Second, it is stated that the digital innovations and technological applications offered by the modern age are fundamental tools that will increase efficiency in zakat management. When examining the institutions currently engaged in social assistance activities in our country, it is observed that their areas of activity largely overlap with the areas where zakat is spent. Calculations based on per capita wealth data show that the country's potential zakat volume is much higher than the support provided by existing social assistance organizations. In this study, Türkiye Digital Zakat Management Company model has been designed with the aim of increasing the zakat volume and bringing social assistance organizations together under public supervision. This proposed model aims to manage the act of zakat in a fully traceable manner between the obligor and the recipients, ensuring the most suitable matching is achieved quickly and efficiently. Access to a reliable database on zakat is crucial not only for the effectiveness of zakat management but also for planning the country's social assistance policies.
Benzer Tezler
- Otomotiv sektöründe parça kontrolü için yapay zekâ destekli yazılım geliştirilmesi
Development of ai-supported software for part inspection in the automotive industry
ONUR ARDIÇ
Doktora
Türkçe
2025
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiSakarya ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKÇEN ÇETİNEL
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Denizcilik sektöründe dijital dönüşüm süreçlerinin yenilik yönetimiperspektifiyle değerlendirilmesi
An assessment of digital transformation processes in the maritime industry from an innovation management
AYNUR GÖNÜLER TÜREDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDenizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. PELİN BOLAT
- Internet domain name infringements within the framework of unfair competition law and WIPO ICANN UDRP procedure
İnternet alan adı ihlallerinin haksız rekabet hukuku kapsamında incelenmesi ve WIPO ICANN UDRP prosedürü
GÖKÇE HİLAL ALDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE DENİZ GÜNAY