Yeni dünya düzeni ve Büyük Ortadoğu Projesinde Türkiye'nin konumu (1990-2024)
Turkey's position in the new world order and the Greater Middle East Project (1990–2024)
- Tez No: 989685
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSA KALAYCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, Uluslararası İlişkiler, International Trade, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Askeri tarih, Bölgesel strateji, Cumhuriyet tarihi, Güvenlik stratejileri, Savunma stratejileri, Siyasi tarih, Stratejik ortaklık, Türk siyasi tarihi, Uluslararası strateji, Çağdaş Türk ve dünya tarihi dersi, Military history, Regional strategy, Republic history, Security strategy, Political history, Strategic alliance, Turkish political history, International strategy, Contemporary Turkish and world history lesson
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1990-2024 yılları arasında Türkiye'nin dış politikasında yaşanan paradigmatik dönüşümü“Yeni Dünya Düzeni”nden“Stratejik Otonomi”ye uzanan bir süreç olarak analiz etmektedir. Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle birlikte ortaya çıkan tek kutuplu dünya düzeninde, Türkiye başlangıçta George H.W. Bush'un öngördüğü“Yeni Dünya Düzeni”vizyonuna uyum sağlamaya çalışmıştır. Ancak 11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında bu düzenin Büyük Ortadoğu Projesi çerçevesinde müdahaleci bir karaktere bürünmesi, Türkiye'nin geleneksel Batı eksenli yaklaşımını sorgulamasına yol açmıştır. Bu çalışma, Türkiye'nin dış politika dönüşümünü üç ana dönemde incelemektedir: Soğuk Savaş sonrası adaptasyon dönemi (1990-2001), 11 Eylül sonrası güvenlik paradigması ve model ülke deneyimi (2001-2011), ve stratejik otonomi arayışı dönemi (2010-2024). Özellikle Arap Baharı'nın başarısızlığı, Doğu Akdeniz'deki jeopolitik gelişmeler ve çok kutuplu dünya düzenine geçiş süreci, Türkiye'nin“stratejik otonomi”arayışına girmesinde belirleyici faktörler olmuştur. Araştırma, Türkiye'nin bu süreçte edilgen bir aktör olmaktan çıkarak, çok boyutlu dış politika stratejisi benimseyen proaktif bir güç haline geldiğini ortaya koymaktadır. S-400 savunma sistemi alımı, BRICS üyelik arayışı, Mavi Vatan doktrini ve Afrika ile Asya açılımları, bu stratejik otonominin somut tezahürleridir. Çalışma, orta güçlerin çok kutuplu dünya düzenindeki konumlanma stratejilerini anlamak açısından önemli teorik katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the paradigmatic transformation in Turkey's foreign policy between 1990 and 2024 as a process extending from the“New World Order”to“Strategic Autonomy.”With the end of the Cold War, Turkey initially sought to align itself with the“New World Order”vision articulated by George H. W. Bush within the emerging unipolar international system. However, following the September 11, 2001 attacks, the interventionist character assumed by this order under the framework of the“Greater Middle East Project”led Turkey to question its traditional Western-oriented foreign policy orientation. The study examines Turkey's foreign policy transformation across three main periods: the post–Cold War adaptation phase (1990–2001), the post-9/11 security paradigm and“model country”experience (2001–2011), and the pursuit of strategic autonomy (2010–2024). In particular, the failure of the Arab Spring, geopolitical developments in the Eastern Mediterranean, and the transition toward a multipolar world order have been decisive factors in shaping Turkey's quest for“strategic autonomy.”The research demonstrates that throughout this process, Turkey has evolved from a passive actor into a proactive power adopting a multidimensional foreign policy strategy. The acquisition of the S-400 defense system, the pursuit of BRICS membership, the“Blue Homeland”doctrine, and Turkey's outreach initiatives toward Africa and Asia constitute concrete manifestations of this strategic autonomy. The study offers significant theoretical contributions to understanding the positioning strategies of middle powers within the emerging multipolar world order.
Benzer Tezler
- Interregional Relations: Perspectives on the Summit of South American-Arab Countries 'New' patterns of engagement
Bölgelerarasi ilişkiler: Güney Amerika - Arap Ülkeleri zirvesindeki“Yeni”angajman yapısı perspektifleri
MARSHA MARİE HALL
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOrtadoğu Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİHA BENLİ ALTUNIŞIK
DOÇ. DR. DERYA GÖÇER AKDER
- Amerika Birleşik Devletleri'nin Büyük Ortadoğu Projesi ve Türkiye
The United States of America's Great Middle East Project and Turkey
ABDULLAH URUL
Doktora
Türkçe
2008
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü
PROF. DR. FERİDE HÜLYA BAYKAL
- Birinci Körfez Savaşında Türkiye'nin rolü ve savaşın Türkiye'ye etkileri
Role of Turkey i̇n the fi̇rst gulf war and impli̇cati̇ons for Turkey of the war.
MEHMET YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
TarihGaziantep ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. REŞİT YAŞAR BÜYÜKOĞLU
- Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni ortadoğu perspektifi güvenlik stratejisi, enerji ve din boyutlarından Büyük Ortadoğu projesi'ne bakış
The United States' new middle east perspective- viewing the Greater Middle East Project from the security strategy, energy and religion dimensions
YAŞAR KEMAL EVCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Uluslararası İlişkilerKocaeli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HASRET ÇOMAK
- Ortadoğu`nun yeniden yapılanması ile Irak`ın işgali ekseninde Irak Türkleri ve Türkiye
Iraqi Turks and Turkey aftermath the reconstruction of Middleeast and Iraq`s invade
ÜMİT ERTUĞRUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Uluslararası İlişkilerKocaeli ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SAMİR SALHA