Biber çeşitlerinde farklı tuz dozlarının tohum çimlenmesine etkileri
The effects of different salt concentrations on seed germination in pepper cultivars
- Tez No: 989961
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TURGAY KABAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Stres toleransı, Tohum çimlenmesi, Stress tolerance, Seed germination
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, farklı NaCl konsantrasyonlarının (0, 50, 100 ve 150 mM) dört biber (Capsicum annuum L.) çeşidinin (Karaisalı, BT Bursa Yağlık 016, Yalova Çorbacı 12 ve Demre) tohum çimlenme performansı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, kontrollü koşullarda tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada çimlenme oranı, ortalama çimlenme süresi, çimlenme indeksi, çimlenme hızı indeksi, Timson indeksi ve tuz tolerans indeksi (TTI) belirlenmiş; elde edilen veriler temel bileşen analizi (PCA) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, seçilen uygulamalarda tohum kabuğunun mikroyapısal özellikleri ve elementel dağılımı taramalı elektron mikroskobu (SEM–EDS) ile incelenmiştir. Araştırma sonuçları, artan NaCl konsantrasyonlarının çimlenme oranı ve çimlenme hızını genel olarak azalttığını, özellikle 100 ve 150 mM düzeylerinde çimlenmenin belirgin şekilde baskılandığını ortaya koymuştur. Çeşitler arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiş; Demre çeşidi tüm tuz düzeylerinde yüksek çimlenme indeksi ve çimlenme hızı indeksi değerleriyle öne çıkmıştır. Karaisalı çeşidi ise yüksek NaCl dozlarında dahi çimlenme performansında ani düşüş göstermemiş ve stabil bir çimlenme yanıtı sergilemiştir. Buna karşılık, Bursa çeşidi tüm dozlarda en düşük performansı gösterirken, Yalova çeşidi orta düzey tuzlulukta görece toleranslı, yüksek tuzlulukta ise duyarlı bir yapı sergilemiştir. PCA sonuçları, çeşitlerin üç farklı tolerans grubunda toplandığını ve Demre ile Karaisalı çeşitlerinin yüksek performanslı ve düşük stres kaybına sahip genotipler olduğunu doğrulamıştır. TTI değerleri de bu sınıflandırmayı desteklemiştir. SEM–EDS analizleri, artan tuz dozlarıyla birlikte Na ve Cl elementlerinin tohum dokularında arttığını; buna karşılık K, Ca ve Mg gibi temel besin elementlerinin azaldığını göstermiştir. Yüksek tuzluluk koşullarında tohum kabuğunda hücresel büzüşme ve doku zedelenmeleri gözlenmiş; bu durum çimlenme performansındaki düşüşün yalnızca ozmotik stresle değil, iyonik toksisite ve besin elementleri arasındaki antagonistik etkileşimlerle de ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, çimlenme döneminde kullanılan fizyolojik indeksler ve PCA analizleri, biberde tuz toleransının güvenilir şekilde belirlenmesine olanak sağlamış; Demre ve Karaisalı çeşitlerinin tuzluluk riski bulunan alanlarda yetiştiricilik ve ıslah çalışmaları açısından umut verici genotipler olduğunu göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the effects of different NaCl concentrations (0, 50, 100, and 150 mM) on the seed germination performance of four pepper (Capsicum annuum L.) cultivars (Karaisalı, BT Bursa Yağlık 016, Yalova Çorbacı 12, and Demre). The experiment was established under controlled conditions according to a factorial completely randomized design with four replications. Germination percentage, mean germination time, germination index, germination speed index, Timson index, and salt tolerance index (STI) were determined, and the obtained data were evaluated using principal component analysis (PCA). In addition, the microstructural characteristics and elemental composition of the seed coat were examined by scanning electron microscopy coupled with energy-dispersive spectroscopy (SEM–EDS) in selected treatments. The results indicated that increasing NaCl concentrations generally reduced germination percentage and germination speed, with a pronounced inhibitory effect observed particularly at 100 and 150 mM NaCl levels. Significant differences were detected among cultivars; the Demre cultivar stood out by exhibiting high germination index and germination speed index values across all salinity levels. The Karaisalı cultivar showed a stable germination response and did not exhibit abrupt declines in germination performance even at high NaCl concentrations. In contrast, the Bursa cultivar exhibited the lowest performance at all salinity levels, while the Yalova cultivar displayed relatively higher tolerance under moderate salinity but became sensitive under severe salinity conditions. PCA results classified the cultivars into three distinct tolerance groups and confirmed that Demre and Karaisalı cultivars possessed high performance with minimal stress-related losses. These findings were further supported by the salt tolerance index (STI) values. SEM–EDS analyses revealed that Na and Cl contents in seed tissues increased with rising salinity levels, whereas essential nutrient elements such as K, Ca, and Mg decreased. Under high salinity conditions, cellular shrinkage and tissue damage were observed in the seed coat, indicating that the reduction in germination performance was associated not only with osmotic stress but also with ionic toxicity and antagonistic interactions among nutrient elements. In conclusion, the combined use of physiological indices and PCA during the germination stage enabled a reliable assessment of salt tolerance in pepper, and the results demonstrated that the Demre and Karaisalı cultivars are promising genotypes for cultivation and breeding programs in areas with salinity risk.
Benzer Tezler
- Biberde farklı tuz konsantrasyonlarının bazı fizyolojik parametreler ile mineral madde içeriği üzerine etkileri
Effect of some salt concentrations on some physilogical and mineral content in pepper
ZÜLEYHA HÜLYA AKAY RASTGELDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatHarran ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE YILDIZ PAKYÜREK
- Investigation of some physiological parameters effects of kinetin applications on sweet and hot pepper (Capsicum annuum L.) varieties under salt stress
Tuz stresi altındaki tatlı ve acı biber (Capsicum annuum L.) çeşitlerinde kinetin uygulamalarının bazı fizyolojik parametrelerin etkilerinin araştırılması
DIYAR ABDULLAH HASSAN
Doktora
İngilizce
2023
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET YAŞAR
- Grafen oksit uygulamalarının biber (Capsicum annuum L.)'de tuz stresine karşı etkileri
Effects of graphene oxide applications against salt stress in pepper (Capsicum annuum L.)
MUHAMMED ALİ KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatAtatürk ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK ÇAĞLAR KAYMAK
- Nano silisyum uygulamasının biberin (Capsicum annuum L.) tuza toleransı üzerindeki etkisi
Effects of the nano silicon application on salt tolerance in pepper (Capsicum annuum L.)
FERHAT MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatÇankırı Karatekin ÜniversitesiTarım ve Yaşam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM KUŞVURAN
- Tuz stresinin biberde bitki gelişimi, fizyolojik ve biokimyasal özellikler, dna metilasyonu ile tohum çimlenmesi üzerine etkisi
Effect of salt stress on plant growth, physiological and biochemical characteristics, dna metylation and seed germination of pepper cultivars
MOSTAFA KAMAL SHAMS