Dijital annelik: Sosyal medya ve sağlık okuryazarlığının prenatal emzirme öz yeterliliğine etkisi
Digital motherhood: The impact of social media and health literacy on prenatal breastfeeding self-efficacy
- Tez No: 989987
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Gebelik, Prenatal Emzirme Öz-Yeterliliği, Sağlık Okuryazarlığı, Sosyal Medya Kullanımı, Aile Hekimliği, Pregnancy, Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy, Health Literacy, Social Media Use, Family Medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, gebelerin sosyal medya kullanım durumları, sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve prenatal emzirme öz yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemek; bu değişkenlerin gebelik sürecinde bilgi edinme, sağlık davranışlarını şekillendirme ve emzirmeye yönelik öz güven geliştirme üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarımla yürütülen bu çalışma, Mayıs 2025–Eylül 2025 tarihleri arasında Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 222 gebe ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği, Sağlık Okuryazarlığı-Kısa Formu, Sosyal Medya Kullanım Ölçeği, tarafımızca hazırlanmış Sosyodemografik Bilgi Formu ve Gebelik Süreci Bilgi Formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25.0 paket programı ile analiz edilmiş, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmada, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği–Kısa Form (SOÖ-KF) ile Prenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği (PEÖYÖ) arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki saptanmıştır (rho=0,496; p<0,001). Bununla birlikte, SOÖ-KF puanları gebelik sayısı (rho=-0,133; p=0,048) ve yaşayan çocuk sayısı (rho=-0,132; p=0,049) ile negatif yönde anlamlı korelasyon göstermektedir. Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği (SMKÖ) toplam puanı, obstetrik değişkenlerden gebelik (rho=-0,183; p=0,006), doğum (rho=-0,203; p=0,003) ve yaşayan çocuk sayıları (rho=-0,214; p=0,002) ile negatif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. SMKÖ toplam puanlarında üniversite mezunu grubun puanları lise mezunlarından anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,003), eşin eğitim durumu üniversite mezunu olanların puanların anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü (p=0,016). Sonuç: Bebek beslenmesine ilişkin tercihlerin çoğunlukla gebelik döneminde şekillendiği dikkate alındığında, bu süreçte annelerin emzirme öz yeterliliğini güçlendirmeye yönelik çalışmaların önceliklendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin güçlendirilmesi ve sosyal medyayı güvenilir sağlık bilgilerine erişim aracı olarak bilinçli biçimde kullanmalarının desteklenmesi, emzirme konusundaki öz güvenin gelişmesine ve anne-bebek sağlığının korunmasına önemli katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to examine the relationship between pregnant women's social media usage, health literacy levels, and prenatal breastfeeding self-efficacy; and to reveal how these variables influence information-seeking behaviors, shape health practices, and contribute to developing self-confidence toward breastfeeding during pregnancy. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted between May 2025 and September 2025 with 222 pregnant women who applied to Ordu University Training and Research Hospital and met the inclusion criteria. Data were collected through face-to-face interviews using the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale (Turkish validated and reliable version), the Health Literacy Scale–Short Form, the Social Media Usage Scale, a Sociodemographic Information Form, and a Pregnancy Process Information Form developed by the researchers. The obtained data were analyzed using the SPSS 25.0 statistical package program, and a significance level of p<0.05 was accepted. Results: In the study, a strong positive correlation was found between the Health Literacy Scale–Short Form (HLS-SF) and the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale (PBSES) (rho = 0.496; p < 0.001). However, HLS-SF scores showed a significant negative correlation with the number of pregnancies (rho = –0.133; p = 0.048) and the number of living children (rho = –0.132; p = 0.049). The total score of the Social Media Usage Scale (SMUS) was found to be significantly and negatively associated with the number of pregnancies (rho = –0.183; p = 0.006), births (rho = –0.203; p = 0.003), and living children (rho = –0.214; p = 0.002). Moreover, participants with a university degree had significantly higher SMUS total scores compared to high school graduates (p = 0.003), and those whose spouses were university graduates also had significantly higher SMUS scores (p = 0.016). Conclusion: Considering that feeding preferences for infants are mostly shaped during pregnancy, it is essential to prioritize interventions aimed at strengthening mothers' breastfeeding self-efficacy during this period. In this context, enhancing pregnant women's health literacy levels and encouraging the conscious use of social media as a reliable source of health information may significantly contribute to the development of self-confidence in breastfeeding and the protection of maternal and infant health.
Benzer Tezler
- Günümüzde kadınlar çocuk bakımı içın gereken annelik bilgisini sosyal medyadan mı ediniyor?
Do women today get the mothering knowledge they need for childcare from social media?
MERVE KÜÇÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALACALI
- Yeni annelerde instamom tutumları ile peripartum depresyon belirleyicileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between instamom attitudes and peripartum depression predictors in new mothers
AYLA KÜÇÜK HELVACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAmasya ÜniversitesiKadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA ÜSTÜN
- Emziren annelerin sosyal medya bağımlılığı, emzirme özyeterliliği ve bebek bakımı bilgi arayışı ile ilişkili faktörler
Factors associated with breastfeeding mothers' social media addiction, breastfeeding self-efficacy and infant care information seeking
SELDA ÖZEL OKUR
- Annelik rolünün değişim süreci ve sosyal medya
The change process of motherhood role and social media
TUĞBA KIZILŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2024
İletişim BilimleriSüleyman Demirel Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELALETTİN VATANDAŞ
- Social media and the spectacle of the maternal identity: A research on Instagram
Sosyal medya ve annelik kimliği gösterisi: Instagram üzerine bir araştırma
ALİ BAĞDAŞ AKTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
SosyolojiKadir Has Üniversitesiİletişim Çalışmaları Bilim Dalı
PROF. DR. BANU BAYBARS HAWKS
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TUĞÇE KELEŞ