Alternatif medyada kadın gazeteciler ve haber içeriklerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Female journalist in alternative media and examining news content in the context of gender
- Tez No: 990020
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP GÜLTEKİN AKÇAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Alternatif medya, Alternative media
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eski çağlardan günümüze kadar uzanan iletişim ve medya serüveni, yalnızca bilgi aktarımının değil, siyasal ve toplumsal sistemlerin dönüşümünde de belirleyici bir unsur olmuştur. Tarihsel süreçte farklı biçimlerde karşımıza çıkan medya, kimi zaman iktidarların söylemini pekiştiren bir araç, kimi zaman ise muhalif seslerin kendini ifade edebildiği bir alan işlevi görmüştür. Günümüzde medya, sadece siyasal sistemlerin işleyişi açısından değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin görünür kılındığı, tartışıldığı ve yeniden üretildiği kamusal alanın da vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ancak medyanın ticarileşmesi, mülkiyet yapılarının dar bir çevrede toplanması ve iktidar ilişkilerinin etkisi, özellikle kadınların ve dezavantajlı grupların görünürlüğünü sınırlandırmakta; onların kamusal alandaki temsillerini sorunlu ve çoğu zaman eksik bir hale getirmektedir. Bu durum, medyada kadınların genellikle edilgen, ikincil ya da klişe rollerle temsil edilmesine ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin yeniden üretilmesine yol açmaktadır. Bu çerçevede ana akım medya dışında kendine yer açan ve farklı bir ifade alanı sunan alternatif medya, kadın gazeteciler için yalnızca bağımsız haber üretim süreçlerini yürütme olanağı sağlamamakta, aynı zamanda toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklere karşı görünürlük ve direniş geliştirme imkânı da yaratmaktadır. Alternatif medya, tarihsel olarak farklı toplumsal grupların sesini duyurabilmesi açısından önemli bir işlev üstlenmiş; günümüzde ise yalnızca basılı ya da örgütlü yapılar üzerinden değil, dijital mecralar aracılığıyla da genişleyen bir görünürlüğe sahip olmuştur. Özellikle sosyal medya ve YouTube gibi platformlar hem hızlı erişim hem de etkileşim olanağı sunarak alternatif medyanın kapsayıcılığını artırmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma toplumsal cinsiyet perspektifinde alternatif medya mecrası YouTube üzerinden serbest kadın gazetecilerin haber üretim pratiklerini incelemektedir. Medyanın ticarileşmesi ve iktidar ilişkilerinin kadınların kamusal görünürlüğünü sınırladığı noktada, alternatif medya kadın gazetecilere hem bağımsız haber üretme imkânı hem de toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine karşı söz söyleme ve farkındalık yaratma olanağı sunmaktadır. Bu çerçevede Özlem Gürses, Nevşin Mengü ve Şule Aydın'ın YouTube platformundaki içerikleri, Narin Güran cinayeti örneği üzerinden Van Dijk'in Eleştirel Söylem Analizi yöntemiyle incelenmiş; kadın gazetecilerin alternatif medya aracılığıyla toplumsal cinsiyet temelli olayları nasıl ele aldıkları, hangi söylemsel stratejileri kullandıkları ve ana akım medyadan nasıl farklılaştıkları ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
From ancient times to the present, the history of communication and media has been a decisive factor not only in the transmission of information but also in the transformation of political and social systems. Throughout history, the media has appeared in different forms, sometimes functioning as a tool that reinforces the discourse of those in power, and at other times as a space where oppositional voices can be expressed. Today, the media is not only central to the functioning of political systems but also constitutes an indispensable part of the public sphere in which gender inequalities are made visible, debated, and reproduced. However, the commercialization of the media, the concentration of ownership in the hands of a limited few, and the influence of power relations restrict the visibility of women and disadvantaged groups, rendering their representations in the public sphere problematic and often incomplete. As a result, women are frequently portrayed in passive, secondary, or stereotypical roles, which contributes to the reproduction of gender inequalities. In this context, alternative media, which positions itself outside the mainstream and offers a different sphere of expression, provides women journalists not only with the opportunity to engage in independent news production but also with the possibility of generating visibility and resistance against gender-based inequalities. Historically, alternative media has played an important role in giving voice to marginalized social groups; today, it has expanded its visibility not only through print or organized structures but also via digital platforms. In particular, social media and platforms such as YouTube increase the inclusiveness of alternative media by offering both rapid access and opportunities for interaction. Accordingly, this study examines the news production practices of independent female journalists on YouTube as an alternative media platform from a gender perspective. At the point where the commercialization of media and power relations limit women's public visibility, alternative media provides female journalists with the opportunity to produce independent news as well as to speak out against gender inequalities and raise awareness. Within this framework, the YouTube content of Özlem Gürses, Nevşin Mengü, and Şule Aydın is analyzed through the case of Narin Güran's murder using van Dijk's Critical Discourse Analysis method. The study reveals how female journalists address gender-based incidents through alternative media, which discursive strategies they employ, and how they differ from the mainstream media.
Benzer Tezler
- İstanbul sözleşmesi'nin dijital medyada sunumu: hak odaklı habercilik ekseninde eleştirel söylem analizi
Presentation of the istanbul convention in digital media: a critical discourse analysis within the framework of rights-based journalism
AYSU NUR KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ASLAN
- Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesinin çevrim içi haber medyasında temsili: Bir içerik ve eleştirel söylem analizi
The representation of Turkey's withdrawal from the Istanbul Convention in online news media: A content and critical discourse analysis
BAŞAK GÜÇLÜER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim BilimleriDogu Akdenız Unıversıtesı-Eastern Medıterranean Unıversıtyİletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANİFE ALİEFENDİOĞLU
- News producing practices of women in Turkey: A comparative study between alternative and mainstream media
Türkı̇ye'de kadınların haber üretı̇m pratı̇klerı̇: Alternatı̇f ve anaakım medya arasında karşılaştırmalı bı̇r çalışma
GUNAY ŞENYÜREK
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriYeditepe ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN YANIKKAYA
- Feminist mücadele bağlamında alternatif medya örneği olarak: Gazete Şûjin
Gazete Şûjin: As an alternative media i̇n the context of feminist struggle
ZÜBEYDE KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Gazetecilikİstanbul Bilgi ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT BİLMEZ
- Haberlerde cinsiyetçilik ve kadın odaklı habercilik: Ana akım medya ile alternatif medya haberlerinin toplumsal cinsiyet açısından karşılaştırılması
Sexism in the media and women-oriented journalism: A comparison of mainstream and alternative media sources in terms of their approach to gender
MAKBULE ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İletişim Bilimleriİstanbul Arel ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERYAL SAYGILIGİL