Sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançları ile bilişsel esneklikleri ve öğrenme çeviklikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between primary school teachers' self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach and their cognitive flexibility and learning agility
- Tez No: 990023
- Danışmanlar: PROF. DR. EBRU BOZPOLAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Yapılandırmacı öğrenme, Öğrenme çevikliği, Cognitive flexibility, Constructivist learning, Learning agility
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı; sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançlarını, bilişsel esneklik ve öğrenme çevikliği düzeylerini, bu düzeylerin çeşitli değişkenler açısından anlamlı farklılık gösterip göstermediğini, bilişsel esneklik ve öğrenme çevikliğinin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançlarını yordayıp yordamadığını belirlemek ve öğretmenlerin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançlarına, bilişsel esnekliklerine ve öğrenme çevikliklerine ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Karma yöntemle yürütülen araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunu oluşturan örneklemi, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Sivas ili Merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görev yapan ve küme örnekleme yöntemi ile seçilen 365 sınıf öğretmeninden; nitel boyutunu oluşturan çalışma grubu ise 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görev yapan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenen 33 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama araçları olarak Eskici ve Özen (2013) tarafından geliştirilen“Öğretmenlerin Yapılandırmacı Yaklaşımı Uygulamaya Yönelik Öz Yeterlik İnanç Ölçeği”, Dennis ve Wal (2010) tarafından geliştirilen, Sapmaz ve Doğan (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan“Bilişsel Esneklik Envanteri”ile Alkan ve Maviş Sevim (2022) tarafından geliştirilen“Öğrenme Çevikliği Ölçeği”; nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ayrıca nicel ve nitel veri toplama araçlarının başında, sınıf öğretmenlerinin betimsel özelliklerini belirtebilecekleri kişisel bilgiler bölümü yer almaktadır. Araştırmada nicel verilerin analizinde; betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Welch testi, Bonferonni testi ile hiyerarşik çoklu regresyon analizi; nitel verilerinin analizinde ise içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda; sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançlarının ölçeğin geneli ile“Rehberlik Etme”ve“Öğrenciyi Aktifleştirme”alt boyutlarında 'tamamen yeterliyim' düzeyinde,“Düşünmeye Teşvik”ve“Alternatif Değerlendirme”alt boyutlarında ise 'yeterliyim' düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin genelinde ve tüm alt boyutlarında mezun olunan fakülte ve yapılandırmacı yaklaşıma dair hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerine göre gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu; cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim durumu, sınıf mevcudu, okutulan sınıf düzeyi değişkenlerine göre ise gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin bilişsel esnekliklerine ilişkin sonuçlara bakıldığında; ölçeğin genelinde ve“Kontrol”alt boyutunda 'uygun' düzeyinde, Alternatifler“ alt boyutunda 'tamamen uygun' düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin genelinde ve ”Alternatifler“ alt boyutunda mezun olunan fakülte değişkenine göre, ölçeğin genelinde ve ”Kontrol“ alt boyutunda yapılandırmacı yaklaşıma dair hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerine göre gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu; ölçeğin genelinde ve tüm alt boyutlarında ise cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim durumu, sınıf mevcudu, okutulan sınıf düzeyi değişkenlerine göre gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğrenme çevikliklerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde ise ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında 'neredeyse her zaman' düzeyinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ”Öz-Farkındalık“ ve ”Değişim Çevikliği“ alt boyutlarında eğitim durumu değişkenine göre, ”Öz-Farkındalık“, ”Zihinsel Çeviklik“ alt boyutlarında sınıf mevcudu değişkenine göre, ölçeğin genelinde ve ”Değişim Çevikliği" alt boyutunda ise yapılandırmacı yaklaşıma dair hizmet içi eğitim alma durumu değişkenine göre gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu; ölçeğin genelinde ve tüm alt boyutlarında ise cinsiyet, mesleki kıdem, mezun olunan fakülte, okutulan sınıf düzeyi değişkenlerine göre ise gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Araştırmada yapılan çoklu regresyon analizi sonuçları incelendiğinde; bilişsel esneklik ve öğrenme çevikliği bağımsız değişkenlerinin yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inancı bağımlı değişkenini pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin sonuçlara bakıldığında, sınıf öğretmenlerinin tamamının yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançlarını yeterli ve öğrenme çevikliklerini ise yüksek düzeyde algıladıkları tespit edilmiştir. Bilişsel esnekliklerine ilişkin öğretmen görüşleri değerlendirildiğinde ise sınıf öğretmenlerinin çoğunluğunun bilişsel esnekliklerini yüksek, bazı öğretmenlerin ise orta düzeyde algıladıkları belirlenmiştir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin tamamının yapılandırmacı yaklaşımı uygulamaya yönelik öz yeterlik inançları ile bilişsel esneklikleri ve öğrenme çeviklikleri arasındaki ilişki olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, nicel ve nitel sonuçların birbirini desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to determine primary school teachers' self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach, their levels of cognitive flexibility and learning agility, and whether these levels differ significantly according to various variables. It also aimed to examine whether cognitive flexibility and learning agility predict teachers' self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach, and to reveal teachers' views on their self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach, cognitive flexibility, and learning agility. In this mixed-method study, a survey model was used for the quantitative dimension and a case study model for the qualitative dimension. The quantitative sample consisted of 365 primary school teachers selected through cluster sampling from primary schools affiliated with the Ministry of National Education in the central district of Sivas during the fall semester of the 2024–2025 academic year. The study group for the qualitative dimension consisted of 33 primary school teachers working in Ministry of National Education primary schools in the central district of Sivas during the 2024–2025 academic year, selected through the maximum variation sampling method. In the study, the quantitative data collection tools included the“Teachers' Self-Efficacy Belief Scale toward Implementing the Constructivist Approach”developed by Eskici and Özen (2013), the“Cognitive Flexibility Inventory”developed by Dennis and Wal (2010), and adapted into Turkish by Sapmaz and Doğan (2013), and the“Learning Agility Scale”developed by Alkan and Maviş Sevim (2022); and as the qualitative data collection tool, a semi-structured interview form prepared by the researcher was used. A personal information section enabling teachers to indicate their demographic characteristics was included at the beginning of both instruments. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, independent-samples t-test, one-way ANOVA, Welch's test, Bonferroni post-hoc test, and hierarchical multiple regression analysis, while qualitative data were analyzed through content analysis. The findings indicated that primary school teachers rated their self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach at the“fully competent”level overall and in the“Guidance”and“Student Activation”sub-dimensions of the scale, and at the“competent”level in the“Encouraging Thinking”and“Alternative Assessment”sub-dimensions. Significant differences were found among groups in the overall scale and all sub-dimensions according to the variables faculty of graduation and having received in-service training on the constructivist approach, whereas no statistically significant differences were found among groups according to gender, years of professional service, education level, class size, or grade level taught. Regarding primary school teachers' cognitive flexibility, the results showed that teachers were at the“appropriate”level on the overall scale and in the“Control”sub-dimension, and at the“completely appropriate”level in the“Alternatives”sub-dimension. Significant differences were found among groups in the overall scale and the“Alternatives”sub-dimension with respect to faculty of graduation, and in the overall scale and the“Control”sub-dimension with respect to having received in-service training on the constructivist approach; no significant differences were found among groups in the overall scale and all sub-dimensions according to gender, years of service, education level, class size, or grade level taught. Concerning primary school teachers' learning agility, the results showed that they were at the“almost always”level on the overall scale and in all sub-dimensions. Significant differences were found among groups in the“Self-Awareness”and“Change Agility”sub-dimensions according to education level; in the“Self-Awareness”and“Mental Agility”sub-dimensions according to class size; and in the overall scale and“Change Agility”sub-dimension according to having received in-service training on the constructivist approach. No significant differences were found among groups in the overall scale and all sub-dimensions according to gender, years of service, faculty of graduation, or grade level taught. The multiple regression analysis results indicated that cognitive flexibility and learning agility positively and significantly predicted teachers' self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach. In the qualitative results, it was found that all primary school teachers perceived their self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach as sufficient and their learning agility as high. Most teachers perceived their cognitive flexibility as high, while some perceived it as moderate. Additionally, all teachers believed that there is a relationship between their self-efficacy beliefs in implementing the constructivist approach and their cognitive flexibility and learning agility. Overall, it was concluded that the quantitative and qualitative findings supported each other.
Benzer Tezler
- Sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacılığa yönelik tutumları ve yapılandırmacılığı uygulamaya ilişkin öz-yeterlik inançları: Afyonkarahisar ili örneği
Primary school teachers' attitudes towards constructivism and their self efficacy beliefs towards the implementation of constructivism: Afyonkarahisar sample
NURAY KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİL DUBAN
- Sınıf öğretmenlerinin öğretim stili tercihleri ve yapılandırmacığı uygulama öz yeterlik inançları arasındaki ilişki
Classroom teachers' teaching style preferences and the relationship between constructivism application self- efficacy beliefs
TANSU ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM ŞAHİN TAŞKIN
- Fen derslerinde keşif aşamasında öğrenci merkezli öğretim faaliyetlerini uygulamaya yönelik sınıf öğretmenlerinin eğilimlerinin ölçülmesi
Measuring the disposisions of classrom teachers to implement student-centered teaching activities in the exploratory phase in science courses
ÖZNUR ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN VAROL
- Sınıf öğretmeni adaylarının sözel beceri, okuma ve yazma becerisi geliştirme öz yeterliklerinin yordayıcı bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of primary school teacher candidates' self-efficacies for developing verbal,reading and writing skills in terms of certain predictor variables
EBRU YUVANÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE NUR KUTLUCA CANBULAT
- İlköğretim matematik öğretmenlerinin alternatif ölçme değerlendirme yöntem ve araçlarını kullanabilme yeterlikleri, karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri
Primary mathematic teachers' evaluation methods to use in the performance assessment process qualification of able, they comparison problems and solution proposals
FATİH ŞAKİR SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimYüzüncü Yıl ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYATİ ÇAVUŞ