Lise öğrencilerinin kimya okuryazarlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An examination of high school students' chemistry literacy in terms of various variables
- Tez No: 990027
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE GÜNGÖR SEYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim bilimleri, Kimya dersi, Kimya eğitimi, Educational science, Chemistry lesson, Chemistry education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kimya Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Sivas il merkezinde beş farklı lise türünde (merkezi sınavla öğrenci alan ve ortaöğretim başarı puanı ile öğrenci alan kurumlar) öğrenim gören 9–12. sınıf öğrencilerinin kimya okuryazarlık düzeylerini çeşitli demografik değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Shwartz ve arkadaşları (2006) tarafından geliştirilen ve Çelik (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan Kimya Okuryazarlık Testi (KOT) kullanılmıştır. Veriler 2023–2024 eğitim-öğretim yılı içerisinde toplanmış; betimsel istatistiklere ek olarak ki-kare testleri ve Bonferroni düzeltmeli post-hoc analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, okul türü değişkeninin öğrencilerin kimya okuryazarlığı üzerinde en belirleyici faktör olduğunu göstermiştir. Merkezi sınavla öğrenci alan fen lisesinde öğrenim gören öğrencilerin özellikle kavramsal bilgi, süreç temelli düşünme ve kimyasal açıklama gerektiren maddelerde anlamlı düzeyde daha yüksek başarı sergiledikleri belirlenmiştir. Buna karşılık, ortaöğretim başarı puanı ile öğrenci alan lise türlerinden meslek lisesi öğrencileri, testin tüm alt bölümlerinde diğer okul türlerine göre en düşük performansı göstermiştir. Ayrıca, merkezi sınavla öğrenci alan imam hatip lisesi öğrencilerinin özellikle yorumlama ve çıkarım yapma gerektiren maddelerde daha başarılı oldukları görülmüştür. Cinsiyet değişkeni açısından yapılan analizlerde, kadın ve erkek öğrencilerin kimya okuryazarlığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sınıf düzeyi incelendiğinde ise, 9. ve 10. sınıftan 12. sınıfa doğru kimya kavramlarına ilişkin aşinalık düzeyinde artış olduğu; buna karşın sınıf düzeyi yükseldikçe kimyasal bilgilere yönelik bilgi edinme isteğinin azaldığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the chemistry literacy levels of 9th–12th grade students enrolled in five different types of high schools in the city center of Sivas, Türkiye, including schools admitting students through a national central exam and those admitting students based on middle-school achievement scores. The Chemistry Literacy Test (CLT), originally developed by Shwartz et al. (2006) and adapted into Turkish by Çelik (2014), was used as the data collection instrument. The data were collected during the 2023–2024 academic year and analyzed using descriptive statistics, chi-square tests, and Bonferroni-adjusted post-hoc comparisons. The findings revealed that school type is the most influential variable affecting students' chemistry literacy levels. Students attending centrally-exam-based science high schools demonstrated significantly higher performance, particularly on items requiring conceptual knowledge, process-based reasoning, and chemical explanation. In contrast, students from vocational high schools—admitted based on achievement scores—showed the lowest performance across all sub-sections of the test. Additionally, students from the centrally-exam-based Imam Hatip High School performed better on items requiring interpretation and inference. Regarding gender, no significant difference was found between female and male students' chemistry literacy levels. With respect to grade level, students' familiarity with chemistry concepts increased from 9th to 12th grade; however, their willingness to acquire new chemical knowledge tended to decline as grade level increased.
Benzer Tezler
- Ortaöğretim öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The research of scientific awareness of secondary students in terms of various variables
ERAY ÇAKALOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP ÖZDEN
- 11. sınıf öğrencilerinin kimya dersi öğretim programındaki temel kimya kavramlarını anlama düzeyleri ile kimya ve çevreye karşı tutumlarının tespiti
Determination of 11th class students' understanding level about basic concepts of chemistry in the curriculum and attitudes towards environment and chemistry
HÜSEYİN KAÇMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN AKKUŞ
- Lise öğrencilerinin kimya dersinde öğrendikleri konuları günlük hayat olaylarını açıklamakta kullanabilme seviyelerinin incelenmesi
The examination of high school students' level of using the knowledge learned in chemistry course to explain daily-life events
BAHAR DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimYüzüncü Yıl ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Öğretmenliği Eğ. Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEVGİ AYDIN
- Lise öğrencilerinin kimya dersine ilişkin olumsuz motivasyon, tutum ve metaforlarının nedenlerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Investigation the reasons of high school students' negative motivation, attitudes and metaphors regarding chemistry lesson: A mixed method research
HİLAL BALTACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL CENGİZHAN
- Lise-II öğrencilerinin kimya-I konularında zor olarak nitelendirdikleri kavramlar ve bunların anlaşılma seviyeleri
The most difficult concepts in Chemistry-1 as perceived by Lycee-II students and their level of understanding of those cencepts
KEMALETTİN İBRAHİMAĞAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiFen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİPAŞA AYAS