Geri Dön

Hipertansiyon hastalarında uyku kalitesi ve algılanan stresin değerlendirilmesi

Assessment of sleep quality and perceived stress in hypertension patients

PDF İndir

  1. Tez No: 990166
  2. Yazar: BAHTİYAR FENER
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU UĞRAŞ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Uyku kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Algılanan Stres Ölçeği, Birinci basamak, Aile hekimliği, Hypertension, Sleep quality, Pittsburgh Sleep Quality Index, Perceived Stress Scale, Primary care, Family medicine
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: Hipertansiyon, kardiyovasküler morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biri olup uyku kalitesi ve algılanan stres gibi modifiye edilebilir faktörlerle yakından ilişkilidir. Bozulmuş uyku düzeni ve artmış stres yükü, kan basıncı kontrolünü zorlaştırarak yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu çalışmanın birincil amacı, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran hipertansiyon tanılı yetişkinlerde uyku kalitesi ve algılanan stres düzeylerini değerlendirmek ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. İkincil amaç olarak, söz konusu ilişkinin sosyodemografik ve klinik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, 01.09.2025–01.12.2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, 18 yaş ve üzerindeki hipertansiyon tanılı 250 gönüllü birey ile yürütülen kesitsel tipte bir anket çalışmasıdır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile hastalık ve yaşam tarzına ilişkin bilgileri yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), algılanan stres düzeyi ise Algılanan Stres Ölçeği-14 (ASÖ-14) kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler; tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, uygun parametrik ve parametrik olmayan karşılaştırma testleri ile korelasyon analizleri kullanılarak çözümlenmiş, ayrıca PUKİ toplam puanının bağımlı değişken olarak alındığı genelleştirilmiş lineer model kurulmuştur. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 61,44±11,36 yıl olup, %48,8'i kadın, %51,2'si erkektir. Katılımcıların PUKİ toplam puan ortalaması 6,79±3,74 bulunmuş ve bireylerin %59,6'sının PUKİ> 5 olması nedeniyle kötü uyku kalitesi grubunda yer aldığı belirlenmiştir. ASÖ-14 puanlarının çoğunlukla 25–33 puan aralığında dağıldığı gözlenmiştir. Yaş ve hipertansiyon tanı süresi ile PUKİ puanı arasında zayıf fakat istatistiksel olarak anlamlı pozitif; günlük uyku süresi ile PUKİ puanı arasında ise anlamlı negatif ilişkiler saptanmıştır. PUKİ toplam puanı ile ASÖ-14 toplam puanı arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (r = 0,498; p < 0,001) ve genelleştirilmiş lineer model analizinde ASÖ-14 puanındaki her 1 birimlik artışın PUKİ toplam puanında yaklaşık 0,20 birimlik artışla ilişkili olduğu gösterilmiştir. ASÖ-14 puanları dul/boşanmış olanlarda, çalışmayanlarda, geliri giderinden az olanlarda, birden fazla kronik hastalığı bulunanlarda ve düzenli fiziksel aktivite yapmayanlarda daha yüksek bulunmuş; günlük kahve ve su tüketimi ile ASÖ-14 skorları arasında da istatistiksel olarak anlamlı ancak zayıf ilişkiler saptanmıştır. Sonuç ve Öneriler: Aile hekimliği polikliniğine başvuran hipertansiyon hastalarında kötü uyku kalitesinin sık olduğu ve ASÖ-14 puanlarının bu hasta grubunda belirgin bir algılanan stres yüküne işaret ettiği görülmüştür. Uyku kalitesinin algılanan stres ile bağımsız ve anlamlı biçimde ilişkili bulunması, hipertansiyon izlemlerinde hem uyku sorunlarının hem de stres düzeylerinin rutin olarak değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Uyku hijyeni danışmanlığı, stresle baş etme becerilerinin güçlendirilmesi, düzenli fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerini içeren bütüncül girişimlerin, hipertansiyon hastalarında uyku kalitesi ve algılanan stres yükünü iyileştirerek kan basıncı kontrolüne ve yaşam kalitesine olumlu katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Elde edilen bulguların, özellikle birinci basamakta hipertansiyon yönetimine yönelik tarama ve müdahale programlarının planlanmasında yol gösterici olabileceği ve farklı merkezlerde yapılacak çok merkezli, ileriye dönük çalışmalarla desteklenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Özet (Çeviri)

Introduction and Aim: Hypertension is one of the leading causes of cardiovascular morbidity and mortality and is a condition associated with impaired sleep quality and increased levels of perceived stress. Disruption of sleep patterns together with an increased stress load may make blood pressure control more difficult and adversely affect quality of life. This study aimed to evaluate sleep quality and perceived stress levels in adult patients with hypertension admitted to the Family Medicine Outpatient Clinic of Ankara Bilkent City Hospital, to demonstrate the relationship between these two variables and to examine this relationship in the context of sociodemographic and clinical characteristics. Materials and Methods: This cross-sectional, questionnaire-based study was conducted between 01.09.2025 and 01.12.2025 with 250 volunteer individuals aged 18 years and older who had a diagnosis of hypertension and were admitted to the family medicine outpatient clinics of Ankara Bilkent City Hospital. Sociodemographic characteristics and information related to disease and lifestyle were collected using a structured questionnaire form. Sleep quality was assessed with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and perceived stress level was evaluated with the 14-item Perceived Stress Scale (PSS-14). The data were analyzed using descriptive statistical methods, appropriate parametric and non-parametric comparison tests and correlation analyses, and additionally a generalized linear model was constructed in which the PSQI total score was defined as the dependent variable. Results: The mean age of the participants was 61.44±11.36 years; 48.8% were women and 51.2% were men. The mean PSQI total score was 6.79±3.74, and 59.6% of the individuals were classified as having poor sleep quality due to a PSQI score > 5. PSS-14 scores were most frequently observed in the 25–33 point range. There was a weak but statistically significant positive association between PSQI score and both age and duration of hypertension, and a significant negative association between PSQI score and daily sleep duration. A moderate, positive and statistically significant correlation was found between PSQI total score and PSS-14 total score (r = 0.498; p < 0.001), and in the generalized linear model each 1-point increase in PSS-14 score was associated with approximately a 0.20-point increase in PSQI total score. PSS-14 scores were higher among widowed/divorced participants, those who were not employed, those whose income was lower than their expenses, individuals with more than one chronic disease and those who did not engage in regular physical activity; statistically significant but weak associations were also identified between daily coffee and water consumption and PSS-14 scores. Conclusion and Recommendations: In hypertensive patients presenting to a primary care family medicine outpatient clinic, poor sleep quality was found to be common, and mean PSS-14 scores clustered around the mid-range of the scale, indicating a considerable perceived stress burden in this patient group. The independent and significant association between sleep quality and perceived stress highlights the importance of routinely assessing both sleep problems and stress levels during hypertension follow-up. Holistic interventions including sleep hygiene counselling, stress management strategies, regular physical activity and healthy lifestyle modifications may improve both sleep quality and perceived stress in patients with hypertension, thereby contributing positively to blood pressure control and quality of life. These findings are expected to guide the planning of screening and intervention programs for hypertension management in primary care and should be supported by multicenter, prospective studies conducted in different regions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1009246

    Pulmoner hipertansiyon tanısı alan hastaların semptom yönetiminde dinamik karma eğitim modülünün hasta sonuçlarına etkisi

    The effect of the dynamic mixed training module on patient outcomes in the symptom management of patients diagnosed with pulmonary hypertension

    FATMA YILDIRIM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    HemşirelikAcıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. VESİLE ÜNVER

  2. Tez No

    816654

    Hipertansiyon hastalarında uyku hijyen eğitimi ve progresif gevşeme egzersizlerinin kan basıncı, uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

    The effect of sleep hygiene training and progressive relaxation exercises on blood pressure, sleep and quality of life in hypertensive patients

    SÜMEYYE YAVAŞİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Aile HekimliğiKütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA ÖZDEMİR

  3. Tez No

    931804

    Ordu'da Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hipertansiyon hastalarında uyku kalitesi ve genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi

    Evaluation of sleep quality and general health conditions in hypertension patients who apply to the Family Medicine Polyclinic in Ordu

    SEYYİT KAÇMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Aile HekimliğiOrdu Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BESTEGÜL ÇORUH AKYOL

  4. Tez No

    462657

    Hipertansiyon hastalarında uyku kalitesinin öz bakım gücü ve kan basıncı kontrolüne etkisi

    Effect of sleep quality on self care agency and blood pressure control in hypertensive patients

    YELİZ ERDURAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    HemşirelikErzincan Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RABİA HACIHASANOĞLU AŞILAR

  5. Tez No

    689308

    Hipertansiyon hastalarında uyku kalitesinin değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    CANSU DEMİRAL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Aile HekimliğiÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF HAYDAR ERTEKİN

Geri Dön