Geri Dön

Siber aylaklık tespitine yönelik yeni yaklaşımlar

New approaches to cyberloafing detecting

PDF İndir

  1. Tez No: 990391
  2. Yazar: SELAHATTİN DEMİRBOĞA
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET BAYKARA
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Fırat Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Yazılım Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

İnternet ve dijital teknolojilerin yaygınlaşması, iş yerleri ve eğitim kurumları gibi yapılandırılmış ortamlarda bireylerin görev süreleri içerisinde çevrimiçi faaliyetlere yönelmesine neden olmuştur. Bu durum, literatürde siber aylaklık olarak tanımlanmakta ve çalışanların veya öğrencilerin sorumlulukları dışındaki dijital etkinliklere zaman ayırmasını ifade etmektedir. Siber aylaklık, üretkenlik kaybı, zaman yönetimi sorunları ve kurumsal verimlilik üzerinde olumsuz etkilere yol açabilmekle birlikte, bazı çalışmalarda kısa süreli çevrimiçi molaların stres azaltıcı ve yaratıcılığı destekleyici etkileri olabileceği de belirtilmektedir. Bu nedenle siber aylaklık, yalnızca engellenmesi gereken bir davranış değil, bağlamsal olarak değerlendirilmesi gereken karmaşık bir olgu olarak ele alınmalıdır. Literatürde siber aylaklık tespitine yönelik çalışmalar incelendiğinde, çoğunlukla tek boyutlu yaklaşımların benimsendiği; yalnızca URL listeleri, uygulama süreleri veya kural tabanlı sınıflandırmalar üzerinden değerlendirmeler yapıldığı görülmektedir. Bu yaklaşımlar, kullanıcı davranışının zamansal bağlamını ve içerik semantiğini yeterince dikkate almadığından, özellikle sınır durumlarda ve yeni içerik türlerinde yetersiz kalmaktadır. Bu tez çalışmasında, siber aylaklık problemini çok katmanlı bir yapı içerisinde ele alan hibrit bir tespit sistemi önerilmektedir. Geliştirilen sistem; tarayıcı geçmişi izleme, zaman tabanlı desen tanımlama, içerik tabanlı analiz ve kural tabanlı değerlendirme bileşenlerini bir araya getirmekte; elde edilen çıktıları makine öğrenmesi ve büyük dil modeli (LLM) destekli bir karar mekanizması ile değerlendirmektedir. Sistem, gerçek kullanıcı verileri üzerinde test edilmiş ve geleneksel yaklaşımlara kıyasla daha esnek ve bağlamsal sonuçlar üretebildiği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma siber aylaklık tespitini yalnızca izleme ve engelleme odaklı bir problem olarak değil, davranışsal ve bağlamsal bir analiz problemi olarak ele almaktadır. Bu kapsamda, tarayıcı geçmişi izleme, zaman tabanlı desen tanımlama, içerik tabanlı web sayfası analizi ve kural tabanlı değerlendirme bileşenlerini bir araya getiren çok katmanlı bir hibrit tespit sistemi geliştirilmiştir. Geliştirilen sistemde, elde edilen öznitelikler makine öğrenmesi ve büyük dil modeli (LLM) destekli bir karar mekanizması aracılığıyla değerlendirilerek siber aylaklık davranışları sınıflandırılmaktadır. Bu yönüyle çalışma, yazılım mühendisliği perspektifinden uygulanabilir, genişletilebilir ve bağlamsal farkındalığı yüksek bir çözüm sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

The widespread adoption of the internet and digital technologies has led individuals to engage in online activities during their working hours in structured environments such as workplaces and educational institutions. This is defined in the literature as cyberloafing and refers to employees or students dedicating time to digital activities outside of their responsibilities. While cyberloafing can lead to loss of productivity, time management problems, and negative impacts on organizational efficiency, some studies also suggest that short online breaks may have stress-reducing and creativity-boosting effects. Therefore, cyberloafing should be considered not only as a behavior to be prevented but also as a complex phenomenon requiring contextual evaluation. When examining studies on cyberloafing detection in the literature, it is seen that mostly one-dimensional approaches are adopted; evaluations are made only through URL lists, application durations, or rule-based classifications. Since these approaches do not adequately consider the temporal context and content semantics of user behavior, they are particularly insufficient in borderline cases and new content types. In this thesis, a hybrid detection system is proposed that addresses the problem of cyberloafing within a multi-layered structure. The developed system combines browser history monitoring, time-based pattern identification, content-based analysis, and rule-based evaluation components; it evaluates the obtained outputs with a decision mechanism supported by machine learning and a large language model (LLM). The system has been tested on real user data and it has been observed that it can produce more flexible and contextual results compared to traditional approaches. In conclusion, this study addresses cyberloafing detection not only as a monitoring and blocking-focused problem, but also as a behavioral and contextual analysis problem. In this context, a multi-layered hybrid detection system has been developed that combines browser history monitoring, time-based pattern identification, content-based web page analysis, and rule-based evaluation components. In the developed system, the obtained features are evaluated through a decision mechanism supported by machine learning and a large language model (LLM) to classify cyberloafing behaviors. In this respect, the study offers a solution that is applicable, extensible, and highly contextually aware from a software engineering perspective.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    423462

    Sınıf öğretmeni adaylarının siberaylaklık sorununa ilişkin durum analizi

    Case study for elementary school teacher candidates' cyberloafing behaviors

    ESAT YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Eğitim ve ÖğretimFırat Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. FİLİZ VAROL

  2. Tez No

    490660

    Ergenlerin bilişsel kapılma düzeyleri ile siber aylaklık etkinlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

    The investigation of the relationships between cognitive absorption levels and cyberloafing activities among adolescents

    ÖZNUR TANRIVERDİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. FERİDE KARACA

  3. Tez No

    915069

    Okul öncesi öğretmenlerinin siber aylaklık davranışlarına içsel, dışsal ve yönetimsel bağlamda öğretmen motivasyonunun etkisi

    The effect of teacher motivation in internal, external, and managerial contexts on preschool teachers' cyberloafing behaviors

    ECEM SERAY DAĞLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimTrakya Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DENİZ MERTKAN GEZGİN

  4. Tez No

    511294

    Üniversite öğrencilerinde çeşitli akademik değişkenlerin siber aylaklık davranışlarını yordama durumlarının incelenmesi

    An investigation of predictive conditions various academic variables on the university students' cyber slacking behaviors

    RAMAZAN ÇOK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA KUTLU

  5. Tez No

    586747

    Öğretmen adaylarının siber aylaklık davranışları ve nedenlerinin incelenmesi

    The investigating of pre-service teachers' cyberloafing behaviors and reasons

    YUSUF TARIK TATLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FATMA SADIK

Geri Dön