Dönüşümcü liderlik ile iş doyumu arasındaki ilişkide öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmeleri ve iyilik hallerinin aracı rolü
The mediating role of teachers' psychological empowerment and well-being in the relationship between transformational leadership and job satisfaction
- Tez No: 990491
- Danışmanlar: PROF. DR. SERKAN KOŞAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışı algıları ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkide öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmesi ve iyilik hallerinin aracı rollerinin incelenmesidir. Böyle bir araştırma yapılması hem yurt içinde hem de yurt dışında alanyazına önemli katkılar sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışı, iş doyumu, psikolojik güçlendirme ve iyilik hali değişkenlerinin algı düzeylerine, bu değişkenler arasındaki nasıl bir ilişki olduğuna dair sorular ile aracılık rollerine ilişkin sorular cevaplanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Korelasyonel araştırma modelindeki bu araştırmanın evrenini Ankara il merkezindeki sekiz ilçede (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Örneklemi ise tabakalı örneklem yöntemi ile belirlenen 439 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kişisel bilgiler yer alırken, ikinci bölümde Berger, Romeo, Guardia, Yepes ve Soria (2012) tarafından geliştirilen, Okan ve Okan (2021) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan 8 madde ve tek boyutlu dönüşümcü liderlik ölçeği, üçüncü bölümde Taşdan (2008) tarafından geliştirilen 14 madde ve tek boyutlu iş doyumu ölçeği, dördüncü bölümde Spreitzer (1995) tarafından geliştirilen Odabaş (2014) tarafından öğretmenler üzerinde uygulanmış, geçerlik ve güvenirlik analizleri tekrarlan 8 madde ve 2 boyuttan oluşan psikolojik güçlendirme ölçeği, beşinci bölümde ise Diener, Suh, Lucas ve Smith (2009) tarafından geliştirilen, Fidan ve Usta (2013) tarafından Türkçeye uyarlanması yapılan 8 madde tek boyutlu iyilik hali ölçeği yer almaktadır. Veri toplama araçlarını kullanabilmek için geliştirenlerden, veri toplama araçlarının okullarda uygulanabilmesi için de Milli Eğitim Bakanlığı Araştırma Uygulama İzinleri Başvuru ve Değerlendirme Modülü üzerinden gerekli izinler alınmıştır. Verilerin çözümlenmesi aşamasında ise SPSS ve MPlus programları kullanılmıştır. Veri toplama araçlarını yapı geçerliliğini kontrol etmek için MPlus paket programı ile DFA yapılmıştır. Veri toplama araçlarının güvenirliğini tespit etmek için de Cronbach's Alpha değerlerine bakılmıştır. Veri toplama aracının birinci bölümündeki demografik veriler frekans ve yüzdelik değerler kullanarak belirlenmiştir. Birinci alt problem için aritmetik ortalama ve standart sapma puanları hesaplanmıştır. İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı alt problem için değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon Katsayısı hesaplanmıştır. Yedinci alt problem için değişkenlerin aracı rolünü belirlemek için Hayes Model 6'ya göre oluşturulan yapı Mplus 8.8 programında, değişkenler gizil olarak ölçülecek şekilde yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgularda değişkenler arasında pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca aracılık ilişkileri incelendiğinde doğrudan (dönüşümcü liderlik ile iş doyumu, dönüşümcü liderlik ile psikolojik güçlendirme, dönüşümcü liderlik ile iyilik hali, psikolojik güçlendirme ile iş doyumu, iyilik hali ile iş doyumu) pozitif anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Dönüşümcü liderlik ile iş doyumu arasındaki ilişkide psikolojik güçlendirme ve iyilik halinin aracı rolünün anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından dönüşümcü liderlik becerilerini geliştirmek üzere hizmet içi eğitmler düzenlenmesi, dönüşümcü liderlik becerilerinin okul yaşamının her düzeyinde içselleştirilmesi, okul ortamlarında öğretmenlerin iyi oluşunu önceleyen okul kültürü ve öğretmenlerin psikolojik ihtiyaçlarına duyarlı güven temelli ortamların oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine the mediating roles of teachers' psychological empowerment and well-being in the relationship between school administrators' perceptions of transformational leadership and teachers' job satisfaction. We believe these findings would contribute to research in Turkey and could also be part of the broader international literature. In this context, questions about the perception levels of school principals' transformational leadership behavior, job satisfaction, psychological empowerment and well-being variables, the relationship between these variables and their mediating roles were answered. In this study, quantitative research method was used. The universe of this correlational research model study consisted of teachers working in eight districts in Ankara city center (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle). The sample consisted of 439 teachers selected using a stratified sampling method. The data collection tool of the research consists of five parts. While the first part includes personal information, the second part used the 8-item, one-dimensional transformational leadership scale developed by Berger, Romeo, Guardia, Yepes, and Soria (2012) and adapted to Turkish by Okan and Okan (2021). In the third part, a 14-item, one-dimensional job satisfaction scale developed by Taşdan (2008) was used. In the fourth section, the psychological empowerment scale consisting of 8 items and 2 dimensions, which was developed by Spreitzer (1995) and applied to teachers by Odabaş (2014), and whose validity and reliability analyses were repeated, is included. Finally, the fifth section includes the 8-item one-dimensional well-being scale developed by Diener, Suh, Lucas, and Smith (2009) and adapted to Turkish by Fidan and Usta (2013). Permission was obtained from the developers to use the data collection tools; and the necessary permissions were obtained through the Ministry of National Education's Research Implementation Permits Application and Evaluation Module to implement the data collection tools in schools. Data analyses were conducted using SPSS and MPLUS. To verify the construct validity of the data collection tools, CFA was conducted using the MPLUS package program. Cronbach's alpha values were used to determine the reliability of the data collection tools. Demographic data in the first section of the data collection tool were determined using frequencies and percentages. Arithmetic mean and standard deviation scores were calculated for the first subproblem. For the second, third, fourth, fifth and sixth sub-problems, the Pearson Product Moment Correlation Coefficient was calculated to determine the relationships between the variables. In order to determine the mediating role of the variables in the seventh sub-problem, the structure created according to Hayes Model 6 was tested in the Mplus 8.8 program with multilevel structural equation modeling, with the variables measured latently. The findings from the analyses revealed positive relationships among the variables. Furthermore, when mediating relationships were examined, significant direct and indirect relationships were found. In addition, when mediating relationships were examined, significant positive direct relationships were found (between transformational leadership and job satisfaction, transformational leadership and psychological empowerment, transformational leadership and well-being, psychological empowerment and job satisfaction, and well-being and job satisfaction). The mediating roles of psychological empowerment and well-being in the relationship between transformational leadership and job satisfaction were found to be significant. Furthermore, it is recommended that the Ministry of National Education organize in-service training to develop transformational leadership skills, that these skills be internalized at every level of school life, and that a school culture prioritizing teacher well-being and trust-based environments sensitive to psychological needs be established.
Benzer Tezler
- Öğretmenlerin dönüşümcü liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel destek algılarının iş yaşam kaliteleri üzerine etkisi
Effects of teachers' transformational leadership, organizational justice and organizational support perceptions on their quality of worklife
HÜSEYİN AKAR
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÜSTÜNER
- Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile okul yöneticilerinin liderlik stilleri arasındaki ilişki
The releationship between organizational socialization levels of teachers and leadership styles of principals
ELVAN KARAER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT GÜRKAN GÜLCAN
- Okul öncesi öğretmenlerinin yöneticilerinde algıladıkları liderlik stilleri ile kendi iş doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between the leadership styles perceived by the early childhood teachers in their administrators and their own job satisfaction level
EMİNE BOZÖYÜK AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMardin Artuklu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ AKIN
- Liderlik tarzlarının özel okullarda çalışan öğretmenlerin iş tatminleri ve motivasyonları üzerindeki etkileri: Görgül bir araştırma
The effects of leadership styles on job satisfaction and motivation of private school teachers: Emprical study
GÖKHAN GÜNDOĞDU
- Karizmatik liderlik davranışlarının iş performansına etkisinde iştatmininin aracılık rolü
Mediator role of job satisfaction on the relation between charismatic leadership behaviors and work performance
SAMİ YALDIZBAŞ