Et-Tahrîr ve't-tenvîr bağlamında İbn Âşûr'un i'câzü'l-Kur'ân'a yaklaşımı
Ibn Âshūr's approach to inimitability of the Qur'ān (I'jāz al-Qur'ān) in the context of al-Tahrīr wa'l-tanwīr
- Tez No: 991013
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET ABAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in, insanların bir benzerini getirmekten aciz kaldıkları bir kitap olduğu konusunda âlimler arasında herhangi bir ihtilâf bulunmamaktadır. Asıl tartışma noktası, onun hangi yönlerden insanları âciz bıraktığı, diğer bir ifadeyle hangi yönlerden mucize olduğu meselesidir. Kur'ân'ın hangi açılardan mucize olduğu sorusu, klasik dönemde olduğu gibi modern dönemde de tartışılagelmiştir. Bu çalışma, modern dönemde bu soruya cevap arayan âlimlerden biri olan Tunuslu âlim Muhammed Tâhir b. Âşûr'un yaklaşımına odaklanmaktadır. Onun, et-Tahrîr ve't-tenvîr adlı tefsirinde eseri boyunca i'câz konusunu; hem ele alacağı meselelerin başında zikretmesi hem de eserinin girişindeki on mukaddimeden en uzunu olan sonuncusunu bu meseleye hasretmesi, ayrıca i'câzı Kur'ân'ın aslî maksatları arasında sayması, onun bu çalışmada tercih edilmesinde etkili olmuştur. Çalışmanın ana eksenini İbn Âşûr'un değerlendirmeleri ve görüşleri oluşturmakla birlikte, tez boyunca meseleler ele alınırken hem klasik hem de modern dönem âlimlerinin yaklaşımları mukâyeseli olarak incelenecektir. Böylece, İbn Âşûr'un konu hakkındaki özgün katkılarının ve literatürdeki yerinin daha net bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır. İbn Âşûr, tefsirinde i'câz çerçevesinde ele aldığı konuların daha önce ya yalnızca yüzeysel şekilde değinilen ya da ihmâl edilmiş meseleler olduğunu iddia etmektedir. Çalışma boyunca hem bu iddiaların izleri sürülmüş hem de İbn Âşûr'un Kur'ân'ın i'câzına dair görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma neticesinde, İbn Âşûr'un Kur'ân'ın i'câzı konusunda genel olarak İslâm dünyasındaki hâkim ve râcih bakış açısını benimsediği; bununla birlikte iddiasını bazı açılardan gerçekleştirdiği ve alana özgün katkılar sunduğu tespit edilmiştir. Bilhassa mübtekerâtü'l-Kur'ân, tefennün ve âdetü'l-Kur'ân gibi kavramları i'câz bağlamında derinlikli incelemesi ve bu kavramların çerçevesini genişletmesi, onun bu alandaki en dikkate değer ve özgün katkılar arasında yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
There is no disagreement among scholars that the Qur'ān is a book which humans are incapable of producing the like of. The real point of contention lies in determining in what respects the Qur'ān renders people incapable, or, in other words, in which aspects its miraculous nature (i'jāz) resides. The question of how the Qur'ān is miraculous has been continuously discussed from the classical period to the modern era. This study focuses on the approach of the Tunisian scholar Muhammad Tāhir Ibn Āshūr, one of the modern-period scholars who sought to answer this question. In his commentary al-Tahrīr wa'l-tanwīr, Ibn Āshūr repeatedly addresses the issue of i'jāz: he mentions it at the beginning of numerous discussions, devotes the longest of the ten introductory sections of his work to it, and regards i'jāz as one of the Qur'ān's essential objectives. These features have been decisive in selecting him as the focus of this research. Although Ibn Āshūr's assessments and views constitute the main axis of the study, both classical and modern scholars' perspectives are examined comparatively throughout, with the aim of clarifying Ibn Āshūr's distinctive contributions and his place within the broader exegetical tradition. Ibn Āshūr maintains that the issues he treats under the rubric of i'jāz are ones that had previously been either only superficially addressed or altogether neglected. The study traces these claims while analyzing his views on the Qur'ān's inimitability. The findings reveal that Ibn Āshūr, in general, adopts the prevailing and authoritative perspective on i'jāz within the Islamic world. Nevertheless, he partially fulfills his claim to originality and offers notable contributions to the field. In particular, his in-depth examination of the concepts of mubtakarāt al-Qur'ān, tafannun, and ādat al Qur'ān, as well as his expansion of their conceptual scope, stand out as among his most significant and innovative contributions to the study of Qur'ānic inimitability.
Benzer Tezler
- İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-tenvîr adlı tefsiri bağlamında Mekkî-Medenî ayrımının Kur'ân yorumundaki rolü
The role of the Makki-Madani in the interpretation of the Qur'an in the context of Ibn Ashur's al-Tahreer wa't-Tanweer
MUSTAFA TAHA GÜLER
Doktora
Türkçe
2024
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN DEMİRCİ
- İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve't-Tenvîr'inde Taberî'ye ve tefsîrine yaklaşımı
Ibn Ashur's approach to Tabari and his tafsir in his al-Tahrir and al-Tenwir
AYETULLAH MURATOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinTrakya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞENTÜRK
- Yâsîn Sûresinde belâgat uygulamaları (İbn Âşûr ve Sâbûnî örneği)
Rhetoric practices in the Surah of Yasin (example of İbn Ashur and Sabuni)
RUMEYSA GÖZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBayburt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİ ÖZBEY
- Muhammed Tâhir b. Aşûr'un tefsirinde evrenin başlangıcı ve düzenine dair kozmolojik ayetlerin yorumu
Muhammad Tāhir Ibn ʿAshūr's interpretation of cosmological verses regarding the origin and order of the universe
MÜMİNE ÇALIŞKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULAZİZ HATİP
- Arap dilinde mezîd fiiller ve Bakara sûresi incelemesi
Mazeed verbs in Arabic language and examination of Bakarah surah
MEHMET ÜLKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA YASDIMAN DEMİRDÖVEN