Multipl Skleroz hastalarının hastalık maliyeti, yaşam kalitesi, depresyon ve ilaca uyum düzeylerini etkileyen faktörler
Factors affecting disease costs, quality of life, depression and medication adherence levels in Multiple Sclerosis patients
- Tez No: 991036
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Yönetimi, Sağlık Kurumları Yönetimi, Healthcare Management, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, Multipl Skleroz (MS) hastalarında hastalık maliyetini ortaya koyarak, hastalık maliyeti, yaşam kalitesi, depresyon ve ilaca uyum arasındaki ilişkileri ve bu değişkenleri etkileyen çeşitli faktörleri belirlemektir. Bu kapsamda Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı MS polikliniğinde ayakta tedavi gören, 18 yaş ve üzeri, MS tanısını en az bir yıl önce almış, Türkçeyi anlayıp konuşabilen ve soruları yanıtlamasında herhangi bir zihinsel veya fiziksel engeli bulunmayan 259 hastadan elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Araştırmada veriler, birincil veri kaynağı olarak anket yöntemiyle ve ikincil veri kaynağı olarak hasta dosyaları ile faturalardan toplanmıştır. Anket formu araştırmacı tarafından yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilerek doldurulmuştur. Formda; hastaların hastalıkla ilgili yapmış oldukları harcamaları değerlendirmek için literatür taranarak oluşturulan hastalık maliyet sorularının yanı sıra yaşam kalitesi, depresyon ve ilaca uyum ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmada; ölçeklerin geçerlilik ve güvenirliklerini değerlendirmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Verilerin normal dağılımını değerlendirmek için çarpıklık ve basıklık katsayıları analiz edilmiştir. Hastalık maliyeti, yaşam kalitesi, depresyon ve ilaca uyumu etkileyen etmenleri belirlemek amacıyla, öncelikle bağımsız değişkenler tek değişkenli analizlerle değerlendirilmiş olup daha sonra çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda; 259 MS hastasının yıllık toplam (tıbbi+tıbbi olmayan) maliyetinin 21.484.545₺, doğrudan tıbbi maliyet toplamının 20.495.235₺ olduğu ve bu maliyetin %92,35'ini ilaç giderinin oluşturduğu, doğrudan tıbbi olmayan maliyet toplamının 989.310₺ olduğu tespit edilmiştir. Ortalama hasta başına maliyetin 82.566₺ olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte MS hastalarının yaşam kalitelerinin iyi düzeyde olduğu, depresyon düzeylerinin minimal olduğu ve ilaç uyum düzeyinin yüksek olduğu saptanmıştır. Özellikle hastalık şiddeti araştırma modeline dahil edilen tüm özellikler içerisinde hastalık maliyetinin, yaşam kalitesinin ve depresyonun en güçlü belirleyicisi olduğu tespit edilmiştir. İlaca uyumun en güçlü belirleyicisinin ise enjeksiyon ve infüzyon tip ilaç kullanmak olduğu saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this study is to determine the cost of illness in patients with Multiple Sclerosis (MS) and to identify the relationships between disease cost, quality of life, depression, and medication adherence, as well as the various factors influencing these variables. Within this scope, data collected from 259 patients receiving outpatient care at the Multiple Sclerosis (MS) Clinic of the Department of Neurology at Karadeniz Technical University Farabi Hospital-who were 18 years of age or older, had been diagnosed with MS for at least one year, were able to understand and speak Turkish, and had no mental or physical impairments that could hinder their ability to respond to the questions-were evaluated. In the study, data were collected using a questionnaire as the primary data source and patient files and invoices as secondary data sources. A structured questionnaire was used for data collection, and responses were obtained through face-to-face interviews conducted by the researcher. In addition to a set of questions on MS-related expenditures developed through a literature review, standardized scales measuring quality of life, depression, and medication adherence were employed. To evaluate the validity and reliability of the scales, confirmatory factor analysis was performed, and Cronbach's alpha coefficients were calculated. Skewness and kurtosis coefficients were analyzed to assess the normal distribution of the data. To identify the factors affecting cost of illness, quality of life, depression, and medication adherence, independent variables were first analyzed using univariate tests, followed by advanced analysis with multiple regression. The analyses revealed that the annual total cost (medical and non-medical) for the 259 MS patients was ₺21.484.545, o which ₺20.495.235 represented total direct medical costs-92.35% of which were attributable to medication expenses-while total direct non-medical costs amounted to ₺989.310. The average cost per patient was ₺82.566. In addition, MS patients were found to have high level quality of life, minimal levels of depression, and high levels of medication adherence. Among all the variables included in the research model, disease severity emerged as the strongest predictor of disease cost, quality of life, and depression, whereas the strongest predictor of medication adherence was identified as the use of injectable or infusion-type medications.
Benzer Tezler
- Multiple skleroz hastalarında bilişsel işlevlerin nörolojik ve psikiyatrik değişkenlerle ilişkisi
The relationship of cognitive impairment in multiple sclerosis patients with neurological and psychiatric variables
HÜSNA KARADAYI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
PsikiyatriAbant İzzet Baysal ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZDEN ARISOY
- Multipl skleroz hastalarında dimetil-fumarat kullanımının hematolojik parametreler üzerindeki etkisinin retrospektif olarak incelenmesi
A retrospective investigation of the effects of dimethyl fumarate on hematological parameters in patients with multiple sclerosis
PINAR ELLERGEZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Allerji ve İmmünolojiBursa Uludağ ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN ÇAVUN
- Multipl Skleroz hastalığı tedavi seçeneklerinin maliyet etkililik analizi
Cost effectiveness analysis of Multiple Sclerosis disease treatment options
SELİN KALENDER
Doktora
Türkçe
2021
Sağlık YönetimiSüleyman Demirel ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VAHİT YİĞİT
- Multipl Skleroz tedavisine yönelik beyne hedeflendirilmiş biyomimetik nanopartiküler ilaç taşıyıcı sistemlerin QbD yaklaşımıyla geliştirilmesi ve İn Vivo etkinliğinin değerlendirilmesi
Development of biomimetic nanoparticulate drug delivery systems targeted to the brain for the treatment of multiple sclerosis with the QbD approach and evaluation of their In Vivo efficacy
ÖZLEM ÖZCEYLAN
Doktora
Türkçe
2025
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZERRİN SEZGİN BAYINDIR
- Eeg sinyalleri işlenerek multipl skleroz hastalığının tespiti ve sınıflandırılması
Detection and classification of multiple sclerosis disease by processing of eeg signals
SONER KOTAN
Doktora
Türkçe
2019
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBiyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FIRAT KAÇAR
PROF. DR. AYDIN AKAN