İmâmiyye Şîası'nın imâmet anlayışına yeni bir yaklaşım (Ahmed el-Kâtib örneği)
A new approach to the Imâmiyya Shia's understanding imamate (The example of Ahmad al-Kâtib)
- Tez No: 991071
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ABDULLAH ÖMER YAVUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Şîa, İmâmiyye, İmâmet, Ahmed el-Kâtib, Gaybet, Shia, Imamiyya, Imamate, Ahmad al-Katib, Occultation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel konusu İmâmiyye Şîası'nın imâmet anlayışına Ahmed el-Kâtib'in yaklaşımı, yorumları ve eleştirileridir. Onun yaklaşımını farklı kılan husus İmâmiyye içerisinde kalarak eleştirilerini dile getirmiş olmasıdır. Kendisi tenkitleri sonucunda başta imâmet nazariyesi olmak üzere bu inanç ile bağlantılı diğer kabulleri yine İmâmiyye kaynaklarını esas alarak reddetmiştir. Çalışmamız bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun amacı, yöntemi, araştırılma nedeni, araştırma kaynakları ve Şiî-İmâmiyye haricindeki mezheplerin imâmet anlayışları ana hatlarıyla ele alınmıştır. Birinci bölümde Ahmed el-Kâtib'in, fikri dönüşümünü anlamak adına çocukluk ve gençlik yılları, Şîrâzîlerle ilişkisi, Humeynî devrimine yaklaşımı, İran'daki faaliyetleri, velâyet-i fakih teorisi, Gâib İmam Mehdî anlayışı ve imâmet nazariyesini araştırmaya koyulması sürecinde yaşadığı fikri dönüşümler ele alınmıştır. İkinci bölümde ise el-Kâtib öncesi İmâmiyye Şîası içerisinde imâmet tartışmaları özellikle el-Kâtib'in fikirleri üzerinde etkili olduğunu düşündüğümüz kişiler bağlamında ele alınmıştır. Yine bu bölümde el-Kâtib'in imâmet nazariyesinin teşekkül süreciyle ilgili görüşü, İmâmiyye'nin süreç içinde yaşadığı bölünme, değişim ve dönüşümüyle ilgili fikirleri her bir imamın hayatı esas alınarak ortaya koyulmaya çalışılmış ve imâmet nazariyesinin süreç içinde teşekkül ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü bölümde ise beklenen İmam Mehdî teorisi ve bu inancın delillerine el-Kâtib'in eleştirileri, gaybet inancının yaşanan realite sonucunda oluştuğunu göstermesi bakımından özellikle Hasan el-Askerî'nin çocuksuz bir şekilde vefat etmesiyle taraftarlarının on dört farklı fırkaya ayrılması ve bu fırkalar içinde yalnız küçük bir grubun onun bir erkek evladının olduğunu ve gaybete çekildiğini iddia etmesi, gaybetin ilk yıllarında beklenen imamın kısa bir süre sonra döneceği düşüncesiyle imamların sayısının on iki ile sınırlandırılmamış olması ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
The main subject of this research is Ahmed al-Katib's approach, interpretations, and criticisms of the Imami Shia understanding of imamate. What distinguishes his approach is that he voiced his criticisms while remaining within the Imami tradition. As a result of his criticisms, he rejected the theory of imamate, as well as other beliefs related to this faith, based on Imami sources. Our study consists of an introduction and three chapters. The introduction outlines the purpose, methodology, reasons for the research, research sources, and the understanding of imamate in sects other than the Shia-Imami school of thought. The first section examines Ahmed al-Katib's intellectual transformation, focusing on her childhood and youth, her relationship with the Shirazi family, her approach to the Khomeini revolution, her activities in Iran, her understanding of the theory of Velayat-e Faqih, her conception of the Hidden Imam Mahdi, and the intellectual shifts she underwent during her research into the theory of Imamate. The second section examines the debates surrounding the imamate within the Imami Shia before al-Katib, particularly in the context of individuals who we believe influenced al-Katib's ideas. This section also explores al-Katib's views on the formation process of his theory of imamate, his ideas regarding the divisions, changes, and transformations within the Imami Shia during this period, focusing on the life of each imam. The conclusion reached is that the theory of imamate developed over time. The third section examines the theory of the awaited Imam Mahdi and al-Katib's criticisms of the evidence for this belief, particularly highlighting how the belief in occultation arose from lived reality. Specifically, it discusses how Hasan al-Askari's death without children led to the division of his followers into fourteen different sects, with only a small group claiming he had a son who went into occultation. It also addresses the fact that in the early years of occultation, the number of Imams was not limited to twelve, based on the belief that the awaited Imam would return shortly.
Benzer Tezler
- Karşılaştırmalı olarak islam siyasi düşüncesinde otorite kavramı
Başlık çevirisi yok
HALUK ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NİYAZİ ÖKTEM
- Molla Ahmed en-Nerâkî'nin velayet-i fakih anlayışı – Avâidu'l-Eyyâm adlı eseri bağlamında-
Mulla Ahmad Naraqi's understanding of“wilayat-i faqih”(The guardianship of jurisconsult) –in the context of the work“Awaid al-Ayyam”
TUBA NUR KAYAPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- Siyasî ve itikadî İslam mezheplerinde tekfir olgusu ve tezahürleri (Hicrî ilk üç asır)
The phenomenon of takfir in the political and theological Islamic sects and its manifestations (First three centuries of the hijrah)
HAKAN ATALAY
- İsmâiliye'nin Kur'an algısı
Perception of the Qur'an in Ismailiyya
MEHMET AKİF YILMAZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET BAĞLIOĞLU
- İbnü'l-Mutahhar el-Hillî'nin hilafet-imâmet anlayışı
Ibnul-Mutahhar al-Hilli's understanding of caliphate-imamate
MUHSİNE OĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinOrdu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KENAN ŞAHİN