Yetişkinlerde psikolojik esneklik profilleri: Çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, sosyal destek ve yaşamın anlamının rolü
Psychological flexibility profiles in adults: The role of adverse childhood experiences, social support and meaning of life
- Tez No: 991242
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ FUAT YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yetişkin bireylerin psikolojik esneklik düzeylerine göre sergiledikleri gizil profilleri belirlemeyi ve bu profillerin çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, algılanan sosyal destek ve yaşamın anlamı değişkenleri ile ilişkisini incelemeyi amaçlamıştır. Değişken odaklı yaklaşımların ötesine geçerek bireyleri bir bütün olarak ele alan kişi merkezli bir yaklaşımın benimsendiği bu çalışmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, çevrimiçi yöntemlerle ulaşılan 18-60 yaş aralığındaki 748 kadın (%74,2) ve 260 erkek (%25,8) olmak üzere toplam 1008 yetişkin katılımcı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II), Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği (ÇÇOYÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Yaşamın Anlamı Ölçeği (YAÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, bireylerin psikolojik esneklik puanlarına göre homojen alt gruplara ayrıştırılması amacıyla Gizil Profil Analizi (LPA) uygulanmış; profillerin yordayıcılarını belirlemek için ise çok terimli lojistik regresyon analizinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda, katılımcıların psikolojik esneklik düzeylerine göre“Düşük Esneklik”(%20.5),“Orta Esneklik”(%42.9) ve“Yüksek Esneklik”(%36.6) olmak üzere üç farklı gizil profilde kümelendiği belirlenmiştir. Orta düzey esneklik profili, örneklemin en büyük kısmını oluşturmakta olup, bu gruptaki bireylerin kontrol algısında düşüş yaşarken olumlu hatıralar konusunda görece daha iyi performans gösterdikleri saptanmıştır. Profillerin yordayıcılarına ilişkin bulgular incelendiğinde; çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının“Düşük Esneklik”profilinde yer almanın en güçlü risk faktörü olduğu ve bu puanlardaki artışın bireylerin daha esnek profillere geçiş olasılığını anlamlı düzeyde azalttığı görülmüştür. Buna karşılık, algılanan sosyal destek ve yaşamın anlamı, bireyleri düşük esneklik profilinden koruyan önemli kaynaklar olarak tespit edilmiştir. Araştırmanın dikkat çekici bir bulgusu olarak; yaşamın anlamı bireylerin“Düşük”profilden çıkışında etkili olurken,“Orta”ve“Yüksek”esneklik profillerini birbirinden ayrıştırmada istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmamıştır. Ancak algılanan sosyal destek, bireylerin“Orta”düzeyden“Yüksek”esneklik düzeyine geçişini sağlayan en kritik belirleyici faktör olarak bulunmuştur. Ayrıca erkek katılımcıların kadınlara kıyasla daha yüksek esneklik profillerinde yer alma olasılığının daha fazla olduğu saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, yetişkinlerin psikolojik esneklik açısından homojen olmadığını göstermiş ve psikolojik müdahalelerde“tek tip”yaklaşım yerine, bireylerin yer aldığı profile özgü müdahale planlarının gerekliliğini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to identify the latent profiles displayed by adult individuals based on their levels of psychological flexibility and to examine the relationship of these profiles with Adverse Childhood Experiences (ACEs), perceived social support, and meaning in life. Adopting a person-centered approach that goes beyond variable-centered approaches to handle individuals as a whole, this study utilized a correlational survey model. The study group consisted of a total of 1008 adult participants aged between 18 and 60, comprising 748 females (74.2%) and 260 males (25.8%), reached via online methods. The Personal Information Form, Acceptance and Action Questionnaire-II (AAQ-II), Adverse Childhood Experiences Questionnaire (ACEQ), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), and Meaning in Life Questionnaire (MLQ) were used for data collection. In the analysis of the data, Latent Profile Analysis (LPA) was applied to decompose individuals into homogeneous subgroups based on their psychological flexibility scores, while multinomial logistic regression analysis was used to determine the predictors of the profiles. The analyses revealed that participants clustered into three distinct latent profiles based on their psychological flexibility levels:“Low Flexibility”(20.5%),“Moderate Flexibility”(42.9%), and“High Flexibility”(36.6%). The moderate flexibility profile constituted the largest portion of the sample; it was determined that individuals in this group experienced a decline in their perception of control but performed relatively better regarding positive memories. When the findings related to the predictors of the profiles were examined, it was observed that adverse childhood experiences were the strongest risk factor for being in the“Low Flexibility”profile, and an increase in these scores significantly decreased the likelihood of individuals transitioning to more flexible profiles. Conversely, perceived social support and meaning in life were identified as significant resources protecting individuals from the low flexibility profile. A notable finding of the study was that while meaning in life was effective in individuals' exit from the“Low”profile, it did not create a statistically significant difference in distinguishing between“Moderate”and“High”flexibility profiles. However, perceived social support was found to be the most critical determining factor enabling the transition from“Moderate”to“High”flexibility levels. Furthermore, it was determined that male participants were more likely to be in higher flexibility profiles compared to females. The obtained results demonstrated that adults are not homogeneous in terms of psychological flexibility and revealed the necessity of intervention plans specific to the profile the individual belongs to rather than a“one-size-fits-all”approach in psychological interventions.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde psikolojik esneklik, öfke ruminasyonu ve öznel zindelik arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between psychological flexibility, anger rumination and subjective vitality in adults
ŞEVVAL TÜTÜNCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYDİ AHMET SATICI
DOÇ. DR. AHMET RIFAT KAYİŞ
- Yetişkinlerde psikolojik esneklik ve psikolojik katılık düzeyleri ile rüya temaları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between psychological flexibility and psychological inflexibility levels and dream themes in adults
ÜLKÜ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Beykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN EBADİ
- Beliren yetişkinlerde gelişen zihniyet ile psikolojik katılık ve bilişsel esneklik ilişkisi
The relationships between growth mindset, psychological inflexibility, and cognitive flexibiliy in emerging adults
RABİA ŞEYDA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATIMA FİRDEVS ADAM
- Genç yetişkinlerde aşırı düşünme: Psikolojik esneklik ve mükemmeliyetçilik ile ilişkisinin incelenmesi
Overthinking in young adults: Examining its relationship with psychological flexibility and perfectionism
BETÜL BOSTANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİM SARICAOĞLU
- Yetişkinlerde algılanan romantik ilişki kalitesi ile psikolojik esneklik, bilişsel esneklik ve duygusal farkındalık arasındaki ilişki
The relationship between perceived romantic relationship quality, psychological flexibility, cognitive flexibility and emotional awareness in adults
KÜBRA YEŞİLSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP ÇELİK