Meslek lisesi öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları ve akademik öz yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between vocational high school students' attitudes toward artificial intelligence and their academic self-efficacy levels
- Tez No: 991250
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ALPASLAN SULAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde yapay zekâ teknolojileri eğitim ortamlarını etkileyerek bireyselleştirilmiş öğrenme, anlık geri bildirim ve veri odaklı öğretim imkânları sunmaktadır. Bu durum, yalnızca akademik başarıyı değil, öğrencilerin psikolojik ve duyuşsal özelliklerini de etkilemektedir. Özellikle meslek liseleri, öğrencilerin erken yaşta yapay zekâ uygulamalarıyla karşılaştıkları ve mesleki becerilerini geliştirdikleri önemli kurumlar olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, meslek lisesi öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumları ile akademik öz yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek alana katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, meslek lisesi öğrencilerinin yapay zekâya yönelik tutumları ile akademik öz yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada ayrıca öğrencilerin cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey ve teknolojik cihaz kullanım süreleri gibi değişkenler açısından farklılıklar da ele alınmıştır. Bununla birlikte, araştırmaya özgünlük kazandıran yönlerden biri, klasik istatistiksel yöntemlerin yanı sıra yapay zekâ algoritmalarının (Random Forest, Naive Bayes, Logistic Regression, Simple Logistic) kullanılmasıdır. Böylece, öğrencilerin yapay zekâ tutumları ve akademik öz yeterliliklerinin sınıflandırılabilirliği ve tahmin edilebilirliği incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olup, Konya ilindeki altı farklı mesleki ve teknik Anadolu lisesinde öğrenim gören 300 öğrenci araştırma grubunu oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Akademik Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Yapay Zekâ Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 ve WEKA 3.8.6 programlarıyla analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra t-testi, ANOVA, korelasyon analizi, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri uygulanmıştır. Ayrıca, seçilen dört algoritma ile sınıflandırma analizi yapılmış ve modellerin doğruluk, kesinlik, duyarlılık ve F1 skorları karşılaştırılmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin yapay zekâya yönelik tutumları ile akademik öz yeterlilik düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Öz yeterlilik toplam puanı ile yapay zekânın riskleri arasında negatif yönde, yapay zekâ kullanımı ile ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Benzer şekilde, ölçeklerin alt boyutları arasında da pozitif ve anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Makine öğrenmesi algoritmalarıyla yapılan sınıflandırma analizleri ise, öğrencilerin yapay zekâ tutumları ve akademik öz yeterliliklerinin belirli doğruluk oranlarıyla tahmin edilebildiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu araştırma hem meslek lisesi öğrencilerinin teknolojiye yönelik bakış açılarını hem de akademik yeterlilik algılarını anlamaya katkı sağlamakta; eğitimde yapay zekâ tabanlı uygulamalarına karşı tutumlarını ortaya koyarak, eğitimciler ve araştırmacılar için önemli veriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Today, artificial intelligence technologies are influencing educational environments and offering individualized learning, instant feedback, and data-driven teaching opportunities. This situation affects not only academic success but also the psychological and emotional characteristics of students.Vocational high schools, in particular, stand out as important institutions where students encounter artificial intelligence applications at an early age and develop their professional skills. This study aims to contribute to the field by examining the relationship between vocational high school students' attitudes toward artificial intelligence and their academic self-efficacy. The primary objective of this study is to examine the relationship between vocational high school students' attitudes toward artificial intelligence and their academic self-efficacy levels. The study also examined differences in variables such as students' gender, socioeconomic status, and duration of technological device use. Furthermore, one of the original aspects of the study is the use of artificial intelligence algorithms (Random Forest, Naive Bayes, Logistic Regression, Simple Logistic) in addition to classical statistical methods. This study examined the classifiability and predictability of students' attitudes toward artificial intelligence and their academic self-efficacy. The study was conducted using a relational screening model, and the study group consisted of 300 students from six different vocational and technical Anatolian high schools in Konya. A Personal Information Form, Academic Self-Efficacy Scale, and Artificial Intelligence Attitude Scale were used as data collection tools. The obtained data were analyzed using SPSS 26.0 and WEKA 3.8.6. Descriptive statistics, as well as t-tests, ANOVA, correlation analysis, Kruskal-Wallis, and Mann-Whitney U tests, were applied. Furthermore, classification analysis was conducted using four selected algorithms, and the accuracy, precision, sensitivity, and F1 scores of the models were compared. The research findings indicated significant relationships between students' attitudes toward artificial intelligence and their academic self-efficacy levels. A negative correlation was found between the total self-efficacy score and the risks of artificial intelligence, while a positive correlation was found with the use of artificial intelligence. Similarly, positive and significant correlations were obtained between the sub-dimensions of the scales. Classification analyses conducted with machine learning algorithms revealed that students' attitudes toward artificial intelligence and academic self-efficacy could be predicted with some accuracy.In conclusion, this research contributes to understanding both vocational high school students' perspectives on technology and their perceptions of academic competence; it provides important data for educators and researchers by revealing their attitudes towards artificial intelligence-based applications in education.
Benzer Tezler
- Güzel sanatlar lisesi resim bölümü 12. sınıf öğrencilerinin yapay zekaya ilişkin algıları
Perceptions of artificial intelligence among 12th grade students in the fine arts high school painting department
DOĞUKAN FIRAT ATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖRKEM UTKU ALPARSLAN
- Lise son sınıf öğrencilerinin ÖSS başarılarını etkileyen zihin dışı faktörler (Adapazarı örneği)
Noncognitive factors affecting high schools' senior students success in ÖSS examination (Adapazarı case)
SUBHAN EKŞİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET ESKİCUMALI
- Lise öğrencilerinin bireysel rekabet davranışları ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between individual competitiveness behaviors and emotional intelligence levels of hi̇gh school students
ŞEBNEM AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sporİstanbul Gelişim ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN PEKEL
- Meslek lisesi öğrencilerinin yaptıkları stajların mesleki gelişimlerine etkileri
The effects of probations to vocational school students improvement
BURÇİN ÖZSAYAR
- Meslek lisesi öğrencilerinin nesne tabanlı programlama dersi proje geliştirme aşamalarında tasarım-odaklı düşünme süreçlerinin keşfedilmesi
Exploring vocational high school students' design-thinking processes during project development phases in object-oriented programming course
MAHMUT KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE SANCAR TOKMAK