Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınmanın aracı rolü
The mediating role of experiential avoidance in the relationship between social media addiction and depression, anxiety and stress
- Tez No: 991254
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAYRİ KOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma yetişkin bireylerde sosyal medya bağımlılığı, depresyon, anksiyete, stres ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkileri incelemektedir. Araştırmanın amacı, yetişkin bireylerde sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete ve stres arasında yaşantısal kaçınmanın aracı rolünü ortaya koymaktır. Araştırma, nicel araştırma yöntemine dayalı ilişkisel tarama yöntemi kullanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu yaş ortalaması 33.82 olan 446 yetişkin birey oluşturmuştur. Katılımcıların %47,8'i kadın, %52,2'si erkektir. Araştırma verilerinin toplanmasında katılımcıların kişisel bilgilerini belirlemek amacıyla“Kişisel Bilgi Formu”, sosyal medya bağımlılık düzeylerini belirlemek amacıyla“Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği”, depresyon anksiyete ve stres düzeylerini belirlemek amacıyla“Depresyon, Anksiyete ve Stres (DASS-21) Ölçeği”, yaşantısal kaçınma düzeylerini belirlemek amacıyla ise“Kabul ve Eylem Formu-2”kullanılmıştır. Araştırmaya katılan yetişkin bireylerin sosyal medya bağımlılığı, depresyon, anksiyete, stres ve yaşantısal kaçınma puanları arasındaki ilişkilerin belirlenmesi için Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınmanın aracı rolü SPSS PROCESS (Model 4) ile analiz edilmiş ve dolaylı etkinin anlamlılığını test etmek için bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete, stres arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki, sosyal medya bağımlılığı ile yaşantısal kaçınma arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki ve yaşantısal kaçınma ile depresyon, anksiyete, stres arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Araştırmanın aracılık analizi bulgularına göre ise yetişkin bireylerde sosyal medya bağımlılığı, depresyon, anksiyete ve stresi anlamlı şekilde etkilemektedir. Bu etkinin bir kısmı doğrudan meydana gelirken bir kısmı yaşantısal kaçınma üzerinden dolaylı olarak meydana gelmektedir. Yaşantısal kaçınmanın, sosyal medya bağımlılığı ile depresyon ve stres arasındaki ilişkide kısmi aracı role sahipken sosyal medya bağımlılığı ile anksiyete arasındaki ilişkide tam aracı role sahip olduğu bulunmuştur. Elde edilen bulgular yetişkin bireylerde sosyal medya bağımlılığı ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınmanın aracı rolünü doğrulamıştır. Özellikle yaşantısal kaçınmanın sosyal medya bağımlılığı ile anksiyete arasındaki ilişkide tam aracı role sahip olması, anksiyete müdahalelerinde kaçınma davranışlarının doğrudan hedef alınmasının ve bu yolla sosyal medya kullanım örüntülerinin düzenlenmesinin kritik önemini ortaya koymuştur. Bulgular ilgili yerli ve yabancı alan yazın bağlamında tartışılmış ve gelecekte gerçekleştirilecek olan çalışmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationships among social media addiction, depression, anxiety, stress, and experiential avoidance in adult individuals. The primary aim of the research is to reveal the mediating role of experiential avoidance in the relationship between social media addiction and depression, anxiety, and stress among adults. The study was conducted using a relational survey model based on quantitative research methods. The study group consisted of 446 adults with a mean age of 33.82; 47.8% of the participants were female, and 52.2% were male. To collect data, the“Personal Information Form”was used to obtain demographic information; the“Bergen Social Media Addiction Scale”was employed to assess levels of social media addiction; the“Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21)”was used to measure depression, anxiety, and stress levels; and the“Acceptance and Action Questionnaire-2”was utilized to determine levels of experiential avoidance. Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships among social media addiction, depression, anxiety, stress, and experiential avoidance. The mediating role of experiential avoidance in the relationship between social media addiction and depression, anxiety, and stress was analyzed using SPSS PROCESS (Model 4), and the significance of the indirect effect was tested through the bootstrapping method. The findings revealed significant positive relationships between social media addiction and depression, anxiety, and stress; between social media addiction and experiential avoidance; and between experiential avoidance and depression, anxiety, and stress. According to the mediation analysis results, social media addiction significantly predicted depression, anxiety, and stress among adults. Part of this effect occurred directly, while another portion occurred indirectly through experiential avoidance. Experiential avoidance was found to have a partial mediating role in the relationship between social media addiction and both depression and stress, whereas it had a full mediating role in the relationship between social media addiction and anxiety. The findings confirm the mediating role of experiential avoidance in the relationships between social media addiction and depression, anxiety, and stress in adults. In particular, the full mediating effect of experiential avoidance in the relationship between social media addiction and anxiety highlights the critical importance of directly targeting avoidance behaviors in anxiety interventions and regulating social media use patterns through these mechanisms. The results were discussed in the context of relevant national and international literature, and recommendations were provided for future research.
Benzer Tezler
- Sosyal medya bağımlılığı ve ilişki doyumu arasındaki ilişkide psikolojik sıkıntının aracı rolü ve sosyal karşılaştırma yöneliminin düzenleyici rolünün incelenmesi
The relationship between social media addiction and relationship satisfaction: Evaluating the mediating role of psychological distress and the moderating role of social comparison orientation
ALARA ALAGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERDOĞDU
- Üniversite öğrencilerinde çoklu medya görevi yürütme ile ilişkili faktörler
Factors related to media multitasking in university students
ASİYE TAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE ŞİŞMAN BAL
- Sağlık çalışanlarında gece nöbetinin uyku, ruh sağlığı ve aile hayatına etkileri
The effects of night shifts on sleep, mental health, and family life among healthcare workers
ABDULKADİR ÖZLÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. MERTHAN TUNAY
- Kozmetik uygulama farkındalığının sosyal medya bağımlılığı ve depresyon, stres, anksiyete düzeyleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cosmetic application awareness, social media addiction, and levels of depression, stress, and anxiety
AHMET RASİM TÜRKÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSelçuk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU İLKE YILDIRIM
- Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile fiziksel aktivite, yorgunluk, bilişsel durum, uyku kalitesi, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişki
The relationship between smartphone addiction and physical activity, fatigue, cognitive status, sleep quality, depression, and anxiety in university students
NİSA TÜRÜTGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKarabük ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TARIK ÖZMEN