Birinci basamakta çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tarama testi geliştirme çalışması
First step: Childhood attention deficit and hyperactivity disorder screening test development study
- Tez No: 991482
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NEJAT KÜÇÜKDAĞ, DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KÜÇÜKDAĞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite, Tarama Testi, Dürtüsellik, Attention Deficit, Hyperactivity, Screening Test, Impulsivit
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun (DEHB) daha kolay ve hızlı tanılanmasına yardımcı olacak, kısa, anlaşılır ve ebeveynler tarafından uygulanabilir bir tarama testi geliştirmektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve prospektif olarak tasarlanan bu çalışma, 01.12.2024–30.05.2025 tarihleri arasında Düzce ilindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, 6–18 yaş arası çocuğu olan 355 ebeveyn katılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Atilla Turgay tarafından oluşturulan Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları İçin DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ve kapsamlı literatür taraması ile oluşturduğumuz Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tarama Testi Geliştirme Formu uygulanmıştır. Ebeveynlerin çocuk psikiyatri uzmanı ile görüşmesi sonrasında klinik tanı konulmuştur. Geliştirilen bu formun güvenirlik ve geçerlik çalışmaları ve ROC analizleri yapıldıktan sonra dikkat eksikliği ve hiperaktivite-dürtüsellik bölümlerinden tanı koymada en etkin on madde seçilerek kısaltılmıştır. Bulgular: Katılımcı çocukların %54,1'i erkek olup yaş ortalaması 10,83±3,34'tür. Geliştirilen testin dikkat eksikliği ve hiperaktivite-dürtüsellik bölümleri için Cronbach alfa katsayıları sırasıyla 0,95 ve 0,91; McDonald Omega değerleri 0,90 ve 0,91 olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test güvenilirliği yüksek düzeyde olup, ICC değerleri dikkat eksikliği için 0,95, hiperaktivite-dürtüsellik için 0,88'dir. Açıklayıcı Faktör Analizi her iki bölüm için tek faktörlü yapıyı desteklemiş ve sırasıyla toplam varyansın %72,38'i ve %69,1'i açıklanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları (RMSEA=0,077; CFI=0,964) modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. ROC analizi sonucunda, dikkat eksikliği için cut-off değeri ≥5, hiperaktivite-dürtüsellik için ≥4 olarak belirlenmiş, her iki alt ölçek için AUC değeri 0,97 bulunarak testin ayırt edici gücünün mükemmel olduğu gösterilmiştir. Klinik tanı ile karşılaştırıldığında, Kappa değerleri dikkat eksikliği için 0,86, hiperaktivite-dürtüsellik için 0,73'tür; bu oranlar Turgay DEHB ölçeği sonuçlarının klinisyen tanısıyla olan uyumundan daha yüksektir. Kapsam geçerliği, uzman değerlendirmeleriyle her iki alt ölçek için yüksek görünüş geçerliği ise tüm maddelerin etki skorlarının 1,5'in üzerinde olmasıyla sağlanmıştır. Sonuç: Geliştirilen bu kısa ve sade 10 soruluk DEHB tarama testi, Türkçe diline uygun, psikometrik açıdan güçlü, ebeveynler tarafından kolay anlaşılabilir niteliktedir. Psikometrik analizler, testin hem iç tutarlılığının hem de zamansal kararlılığının yüksek olduğunu göstermiştir. Tanılayıcı geçerliği yüksek olup, klinik tanı ile güçlü uyum göstermektedir. Bu test, birinci basamak sağlık hizmetlerinde DEHB şüphesi olan çocukların erken tanılanmasında etkili ve pratik bir araç olarak kullanılabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to develop a brief, comprehensible, and parent-administered screening tool to facilitate the early and accurate identification of childhood Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in primary care settings. Materials and Methods: This descriptive, cross-sectional, and prospective study was conducted between December 1, 2024, and May 30, 2025, in Family Health Centers in Düzce, Türkiye. The study included 355 parents of children aged 6 to 18. Participants completed a Sociodemographic Data Form, the DSM-IV-Based Screening and Assessment Scale for Conduct Disorders in Children and Adolescents developed by Atilla Turgay, and the Attention Deficit and Hyperactivity Disorder Screening Test Development Form, which we developed based on a comprehensive literature review. Following the parents' consultation with the child psychiatrist, a clinical diagnosis was made. After conducting reliability and validity studies and ROC analyses on this developed form, it was shortened by selecting the ten most effective items for diagnosis from the attention deficit and hyperactivity-impulsivity sections. Results: Of the participating children, 54.1% were male, with a mean age of 10.83±3.34 years. The internal consistency coefficients (Cronbach's alpha) of the developed scale were 0.95 for the attention deficit subscale and 0.91 for the hyperactivity-impulsivity subscale. McDonald's Omega values were 0.90 and 0.91, respectively. Test-retest reliability was excellent, with ICCs of 0.95 for attention deficit and 0.88 for hyperactivity-impulsivity. Exploratory Factor Analysis (EFA) confirmed a unidimensional structure for each subscale, explaining 72.38% and 69.1% of the total variance, respectively. Confirmatory Factor Analysis (CFA) indicated good model fit (RMSEA=0.077; CFI=0.964). Receiver Operating Characteristic (ROC) analysis revealed optimal cut-off points of ≥5 for attention deficit and ≥4 for hyperactivity-impulsivity, with Area Under the Curve (AUC) values of 0.97 for both subscales, indicating excellent discriminative power. Agreement with clinical diagnosis was high (Kappa=0.86 for attention deficit and 0.73 for hyperactivity-impulsivity), surpassing the diagnostic agreement of the Turgay scale (Kappa=0.31 and 0.51). Content validity was confirmed by expert evaluation, and face validity was supported by impact scores above 1.5 for all items. Conclusion: This short and simple 10-question ADHD screening test is suitable for the Turkish language, psychometrically sound, and easily understandable by parents.. Psychometric analyses have shown that the test has high internal consistency and temporal stability. It has high diagnostic validity and shows strong agreement with clinical diagnosis. This test can be used as an effective and practical tool for the early diagnosis of children with suspected ADHD in primary healthcare settings.
Benzer Tezler
- Ankara Üniversitesi Tıp fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi'nde status epileptikus tanısı ile takip edilen hastaların takip sonuçlarının geriye dönük değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ASLI SAMSA ÖDEMİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
NörolojiAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER BEKTAŞ
- Pediatrik ve adolesan yaş grubundaki psoriasis hastalarında sosyodemografik, klinik özellikler ve komorbiditeler
Sociodemographic, clinical features and comorbidities in pediatric andadolescent psoriasis patients
MEHMET FATİH ATAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
DermatolojiAnkara ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAL KUNDAKCI
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda LncOB, serum leptin ve nöropeptit Y seviyelerinin beslenme alışkanlıkları ve metilfenidat tedavisi ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between nutritional habits, methylphenidate treatment, and levels of LncOB, serum leptin, and neuropeptide Y in attention deficit hyperactivity disorder
BÜŞRA ÇOBAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriGaziantep ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARAN ÇALIŞGAN
- Pediatristlerin ve aile hekimlerinin çocukluk çağı demir eksikliği anemisinde tedavi yaklaşımları
Treatment approaches of pediatricians and family physicians in childhood iron deficiency anemia
HALİME ASLAN ERÖZKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKocaeli ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM BOZKURT
- Çocukluk çağı üriner sistem taş hastalığında ESWL (extracorporeal shock wave lithotripsy) tedavisinin etkinliği, Kocaeli Üniversitesi deneyimi
Effectiveness of ESWL (extracorporeal shock wave lithotripsy) treatment in childhood urinary system stone disease, Kocaeli University experience
KUTLUCAN ÇAKMAK