Medhî Divanı'nın (Gazeller bölümü) bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Context index and functional dictionary of the Medhî Divan (Ghazals section)
- Tez No: 991507
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Bağlamlı dizin, divan, Medhî, sözlük, TEBDİZ, Contextual index, divan, Medhî, dictionary, TEBDIZ
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünyada olduğu gibi, ülkemizde de Türk edebiyatı alanındaki bilimsel çalışmaların büyük bir kısmının metin odaklı olduğu gözlemlenmektedir. Türkçenin farklı dönemlerine ait metinler, çeşitli dilsel özellikler sergilemekte; kimi zaman birden fazla dilin etkisiyle, kimi zaman da köklü bir sözlük geleneği doğrultusunda oluşturulmuştur. Türk dilinin sözlükçülük geleneği yaklaşık bin yıllık bir geçmişe dayanmaktadır. Geçmişten günümüze sözlükbilim alanında önemli araştırmalar yapılmış ve bu çalışmalar günümüzde de sürdürülmektedir. Bu kapsamdaki sözlük çalışmalarından biri de TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük) projesidir. TEBDİZ projesi, XIII. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar uzanan süreçte varlığını sürdürmüş klâsik Türk edebiyatı metinlerinin anlamsal evrenini çözümlemeyi hedeflemektedir. Günümüzün teknolojik olanakları sayesinde, elektronik bir sistem aracılığıyla kelime ve kelime gruplarının anlamları kayıt altına alınmaktadır. Bu sistem, üretilen akademik çalışmalar aracılığıyla hem araştırmacılara hem de klāsik şiirin anlam dünyasını kavramaya çalışan bireylere yardımcı olmaktadır. Bu çalışma, XVI. yüzyılın ilk yarısından XVII. yüzyılın başlarına kadar yaşamış olan Medhî'nin Divanı'nın (gazeller bölümü) bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğünün TEBDİZ projesi kapsamında hazırlanmasını içermektedir. Çalışmada, eserde yer alan tüm kelime ve kelime grupları tespit edilmiş; bunların etimolojik kökenleri ve semantik karşılıkları belirlenmiştir. Elde edilen veriler, sistematik biçimde sözlük formuna dönüştürülmüştür. Bu yönüyle çalışma, hem Medhî'nin dil ve üslūp özelliklerini ortaya koymakta hem de klâsik Türk edebiyatı metinlerinin dijital ortamda anlam temelli incelenmesine katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
As in the rest of the world, it is observed that a large portion of academic studies in the field of Turkish literature in our country are text-oriented. Texts from different historical periods of Turkish, which possess various linguistic features, have been written as part of a rich tradition of dictionaries and literary heritage, sometimes in one and sometimes in multiple languages. The tradition of lexicography in the Turkish language is based on a thousand year old history. From past to present, linguistic and lexicographic studies have been conducted and are still being carried out today. One of the prominent dictionary projects in this context is TEBDIZ (Contextual Index and Functional Dictionary of Historical and Literary Texts). The TEBDIZ project aims to analyze the semantic universe of classical Turkish literature texts, which have been preserved from the 13th to the 19th centuries. Thanks to the possibilities provided by modern technology, it seeks to record the meanings of Word groups through an electronic system. The project, supported by academic studies, aims to assist researchers and individuals in understanding classical poetry and prose. This study involves the preparation of the contextual index and functional dictionary of the Dīvān (ghazal section) of Medhî, who lived from the first half of the sixteenth century to the beginning of the seventeenth century, within the scope of the TEBDİZ project. In the study, all the words and word groups found in the work were identified, and their etymological origins and semantic equivalents were determined. The data obtained were systematically transformed into a dictionary format. In this respect, the study not only reveals the linguistic and stylistic features of Medhî but also contributes to the semantic-based analysis of classical Turkish literature texts in a digital environment.
Benzer Tezler
- Tufeyl B. Avf el-Ganei ve şiirleri
Tufayl B. Awf al-Ganawy and his poets
MUHAMMED IBRAHIM TOPJI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET TASA
- Mehdi Divanı: İnceleme - transkripsiyonlu metin
Başlık çevirisi yok
NEZİHE SEYHAN
Doktora
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN BİLGİN
- Aişe Teymur'un modern şiirdeki yeri
Aisha Teymur's position in modern poetry
NEŞE ERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALABALIK
- Abdurrahmân b. Ahmed b. Ali el-Humeydî'nin“Menhu's-Semi' bi Şerhi Temlîhi'l-Bedî' bi Medhi'ş-Şefî'”adlı eseri (Edisyon kritik)
Abdurrahman b. Ahmed b. Ali al-Humaydi's work“Menhu's-Semi bi Serhi Temlihi'l Bedi bi Medhi's-Sefi”(Critical edition)
SADULLAH TİLKİTAŞ
- Üsküdarlı Sırri hayatı, eserleri, edebi kişiliği Divan'ı (tenkitli metin-inceleme) ve Şerhu Medhi'n-Nebi
Başlık çevirisi yok
ŞEVKİYE KAZAN
Doktora
Türkçe
2003
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKERİM ABDULKADİROĞLU