Aktarılmış travma ve beden farkındalığı: Şema başa çıkma biçimlerinin aracılık rolü ve bilinçli farkındalık
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 991707
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DR. ÖĞR. GÖR. HASAN ERGÜLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Aktarılmış Travma, Beden Farkındalığı, Bilinçli Farkındalık, Kaçınma, Şema Başa Çıkma Biçimleri, Bedensel farkındalık, Bilişsel farkındalık, Psikolojik travma, Öz farkındalık, Aktarılmış Travma, Beden Farkındalığı, Bilinçli Farkındalık, Kaçınma, Şema Başa Çıkma Biçimleri, Body awareness, Mindfulness, Metacognitive, Psychological trauma, Life studies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, aktarılmış travmanın beden farkındalığı üzerindeki etkisini, bireylerin kullandıkları şema başa çıkma biçimlerinin aracılığı ve bilinçli farkındalık düzeylerinin kontrol değişkeni olarak etkisi bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma, 18-65 yaş aralığındaki Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan bireylerden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler, çevrim içi anket aracılığıyla toplanmış; veri toplama araçları olarak Aktarılan Psikolojik Travma ölçeği (APTÖ), Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Ölçeği (ÇBBF-2), Şema Başa Çıkma Ölçeği (ŞBÇÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır. Araştırmada teslimiyet, kaçınma ve aşırı telafi olmak üzere üç boyutta ele alınan şema başa çıkma biçimlerinin, travma ve beden farkındalığı arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediği Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, bağlı gruplar t-testi, hiyerarşik regresyon analizi, çoklu regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık, analizlerde kontrol değişkeni olarak dahil edilmiştir. Elde edilen bulgular, aktarılmış travma düzeyi ile beden farkındalığı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle travma düzeyi yüksek bireylerde, beden farkındalığının“dikkati düzenleme”,“öz düzenleme”ve“bedeni dinleme”boyutlarında anlamlı düzeyde düşüklük saptanmıştır. Ayrıca, bu bireylerde en sık kullanılan şema başa çıkma biçiminin kaçınma olduğu belirlenmiştir. Bilinçli farkındalığın beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bilinçli farkındalığın tek başına beden farkındalığını açıklamakta yeterli olmadığını göstermektedir. Aracılık analizinde, şema başa çıkma biçimlerinin aktarılmış travma ile beden farkındalığı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol oynamadığı bulunmuştur. Buna karşın yapısal eşitlik modeli aktarılmış travmanın tüm başa çıkma biçimlerini yordadığını; ancak sadece kaçınma başa çıkma biçiminin beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, aktarılmış travma beden farkındalığını olumsuz etkilerken; bu ilişkide özellikle kaçınma başa çıkma biçimi belirleyici rol oynamaktadır.
Özet (Çeviri)
Bu çalışma, aktarılmış travmanın beden farkındalığı üzerindeki etkisini, bireylerin kullandıkları şema başa çıkma biçimlerinin aracılığı ve bilinçli farkındalık düzeylerinin kontrol değişkeni olarak etkisi bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Çalışma, 18-65 yaş aralığındaki Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan bireylerden elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler, çevrim içi anket aracılığıyla toplanmış; veri toplama araçları olarak Aktarılan Psikolojik Travma ölçeği (APTÖ), Çok Boyutlu Bedensel Farkındalık Ölçeği (ÇBBF-2), Şema Başa Çıkma Ölçeği (ŞBÇÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) kullanılmıştır. Araştırmada teslimiyet, kaçınma ve aşırı telafi olmak üzere üç boyutta ele alınan şema başa çıkma biçimlerinin, travma ve beden farkındalığı arasındaki ilişkiyi nasıl etkilediği Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, bağlı gruplar t-testi, hiyerarşik regresyon analizi, çoklu regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca bilinçli farkındalık, analizlerde kontrol değişkeni olarak dahil edilmiştir. Elde edilen bulgular, aktarılmış travma düzeyi ile beden farkındalığı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle travma düzeyi yüksek bireylerde, beden farkındalığının“dikkati düzenleme”,“öz düzenleme”ve“bedeni dinleme”boyutlarında anlamlı düzeyde düşüklük saptanmıştır. Ayrıca, bu bireylerde en sık kullanılan şema başa çıkma biçiminin kaçınma olduğu belirlenmiştir. Bilinçli farkındalığın beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve doğrudan bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Bu bulgu, bilinçli farkındalığın tek başına beden farkındalığını açıklamakta yeterli olmadığını göstermektedir. Aracılık analizinde, şema başa çıkma biçimlerinin aktarılmış travma ile beden farkındalığı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol oynamadığı bulunmuştur. Buna karşın yapısal eşitlik modeli aktarılmış travmanın tüm başa çıkma biçimlerini yordadığını; ancak sadece kaçınma başa çıkma biçiminin beden farkındalığı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, aktarılmış travma beden farkındalığını olumsuz etkilerken; bu ilişkide özellikle kaçınma başa çıkma biçimi belirleyici rol oynamaktadır.
Benzer Tezler
- Adli Tıp Kurumu'nda travma sonrası stres bozukluğu saptanan cinsel saldırı olgularının adli tıbbi değerlendirmesi
Forensic medical evaluation of sexual assault cases with post-traumatic stress disorder at The Counci̇l of Forensic Medicine
NİCEL YILDIZ SİLAHLI
- Üç kuşak kadın yetişkinin çocukluk çağı travmaları, dissosiyasyon ve şiddete yönelik tutumları bakımından incelenmesi
Examining childhood trauma, dissociation and attitudes toward violence in three generations of adult women
ZEYNEP PINAR COHEN
Doktora
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
- Kahramanmaraş depremleri sonrası bilinçli sosyal medya kullanımı ile ikincil travmatik stres belirtileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between conscious social media use and secondary traumatic stress symptoms following the Kahramanmaraş earthquakes
ALEYNA IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiBursa Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE KURT
- Türkiye'deki insani yardım çalışanlarının meslek seçimindeki motivasyonları: Kuşaklararası aktarılmış travmanı rolü
The motivations behind humanitarian aid worker's career choices in Turkey: The role of intergenerational transmission of trauma
ELİF EZGİ ÇETİNSAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM MESTÇİOĞLU
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK