Okul iklimi ve sosyoekonomik duruma odaklanarak üniversitelerde zorbalığın azaltılması
Reducing bullying at universities by focusing on school climate and socioeconomic status
- Tez No: 991890
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul iklimi ve sosyoekonomik duruma odaklanarak üniversitelerde yaşanan akran zorbalığının azaltılmasıdır. Bu çerçevede üniversite okul iklimi ve üniversite öğrencilerinin sosyoekonomik düzeylerinin, akran zorbalığının azaltılması üzerindeki rolünün ne olduğu araştırılmıştır. Araştırma tarama modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, Tunceli ili merkez ilçesinde bulunan Munzur Üniversitesinde 2023-2024 akademik yılında öğrenim gören ve Elazığ ili merkez ilçesinde bulunan Fırat Üniversitesinde 2024-2025 akademik yılında öğrenim gören yabancı dil hazırlık sınıfı ve birinci sınıf öğrencileri olmak üzere toplam 19.533 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenen 753 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak“Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu”,“Üniversite Öğrencilerine Yönelik Okul İklimi Ölçeği”ve“Kişisel Bilgi Formu”kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde SPSS 27 ve Lisrel 8.8 programları kullanılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan ölçeklere SPSS 27 programı ile açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve Lisrel 8.8 programı ile doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Lisrel 8.8 programı ile doğrulayıcı faktör analizi yapılırken verilerin normallik varsayımını sağlamadığı göz önünde bulundurularak kestirim yöntemi olarak Robust Unweighted Least Squares (Ağırlıklandırılmamış en küçük kareler) yöntemi kullanılmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında ölçeklerin Cronbach's Alpha Katsayıları incelenmiştir. Ayrıca, araştırmaya katılan üniversite öğrencilerini sosyoekonomik düzeylerine göre kendi grupları içerisinde homojen ve gruplar arasında heterojen olarak kümelemek için Two-Step Clustering (İki aşamalı kümeleme) analizi kullanılmıştır. Veriler normal dağılım göstermediği için değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için Spearman'ın Rho testi, katılımcıların akran zorbalığına ilişkin görüşlerinin çeşitli demografik değişkenlere göre değerlendirilmesi için Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Dunn-Bonferroni düzeltmeli post hoc testleri ve değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için path analizi kullanılmıştır. Buna ek olarak, sosyo-ekolojik yaklaşım kapsamında teorik bir model geliştirilmiştir ve bu model yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Araştırma sonuçları sosyo-ekolojik yaklaşımın akran zorbalığı olgusunu anlamada ve azaltmada önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle bu araştırma akran zorbalığının çok boyutlu doğasının anlaşılması ve azaltılması için farklı bir perspektif sunmaktadır. Araştırma sonuçları öğrencilerin düşük düzeyde akran zorbalığına uğradıklarını ve düşük düzeyde akran zorbalığı yaptıklarını göstermektedir. Katılımcıların akran zorbalığına uğrama düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf, genel not ortalaması, babanın eğitim düzeyi, annenin mesleği, öğrenci kulübüne üyelik ve sivil toplum kuruluşuna üyelik değişkenlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca, katılımcıların akran zorbalığı yapma düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf, üniversite, genel not ortalaması, annenin eğitim düzeyi, öğrenci kulübüne ve sivil toplum kuruluşuna üyelik, kredi/burs alma değişkenlerine göre farklılaştığı saptanmıştır. Buna ek olarak, ailenin ortalama geliri, aylık harçlık miktarı, kardeş sayısı ve ikamet edilen yer değişkenleri ile akran zorbalığına uğrama ve akran zorbalığı yapma arasında ilişki olmadığı bulunmuştur. Yine bu araştırma sonucunda, sosyoekonomik düzey ile okul iklimi arasında düşük düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Buna ek olarak, üniversite öğrencilerinin akran zorbalığına uğrama ve akran zorbalığı yapma düzeyleri ile üniversite okul iklimi arasında düşük düzeyde ve negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Yapılan yol analizi sonucunda, üniversite okul ikliminin ve sosyoekonomik düzeyin birlikte, akran zorbalığına uğramanın %7'sini ve akran zorbalığı yapma davranışının %2'sini açıkladığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to reduce bullying at universities by focusing on school climate and socioeconomic status. In this context, the role of university school climate and socioeconomic levels of university students in reducing peer bullying was investigated. This study was designed as a correlational survey research. Study population of the research consists of a total of 19.533 students, including foreign language preparatory class and freshman students studying at Munzur University in the central district of Tunceli in the 2023-2024 academic year and Fırat University in the central district of Elazığ in the 2024-2025 academic year. The sample of the research consists of 753 university students selected through the criterion sampling method. The“Peer Bullying Scale Adolescent Form”,“School Climate Scale for University Students”and“Personal Information Form”were used as data collection tools in the research. SPSS 27 and Lisrel 8.8 programs were used in the analysis of the data. Exploratory factor analysis (EFA) was applied to the scales with SPSS 27 program and confirmatory factor analysis (CFA) was applied to the scales with Lisrel 8.8 program. While performing confirmatory factor analysis with Lisrel 8.8 program, considering that the data did not provide the normality assumption, Robust Unweighted Least Squares method was used as the estimation method. Cronbach's Alpha Coefficients of the scales were examined within the scope of reliability analyses. In addition, Two-Step Clustering analysis method was used to cluster the university students participating in the study homogeneously within their own groups and heterogeneously between groups according to their socioeconomic levels. Since the data did not show normal distribution, Spearman's Rho test was used to determine the relationships between the variables, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Dunn-Bonferroni corrected post hoc tests were used to evaluate the participants' views on peer bullying according to various demographic variables and path analysis was used to determine the relationships between the variables. In addition, a theoretical model was developed based on the social-ecological perspective and tested by using structural equation modeling (SEM). The findings show that the socio-ecological model plays a significant role in understanding and reducing the phenomenon of peer bullying. In this regard, the study offers a unique perspective for comprehending and addressing the multidimensional nature of peer bullying. The research results show that students are exposed to low levels of peer bullying and engage in perpetrating low levels of peer bullying. It was found that the participants' levels of being exposed to peer bullying differed on the variables of gender, age, grade, general grade point average, father's education level, mother's occupation, membership in a student club and membership in a non-governmental organization. In addition, it was found that the participants' engagement in perpetrating peer bullying differed on the variables of gender, age, grade, university, general grade point average, mother's education level, membership in a student club and a non-governmental organization, and receiving a loan/scholarship. In addition, it was found that there was no relationship between the variables of family average income, monthly allowance, number of siblings and place of residence in terms of being exposed to peer bullying and engagement in perpetrating peer bullying. Again, as a result of this research, a low-level, positive and significant relationship was found between socioeconomic status and school climate. In addition, a low-level and negative significant relationship was found between the levels of being exposed to peer bullying and engagement in perpetrating peer bullying and the university school climate. As a result of the path analysis, it was determined that university school climate and socioeconomic level together explained 7% of the variance in being subjected to peer bullying and 2% of the variance in perpetrating peer bullying.
Benzer Tezler
- Matematik eğitiminde eşitlik: Uluslararası bir karşılaştırma
Equity in mathematics education: A cross-national comparison
ÖZLEM ALBAYRAKOĞLU
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA YILDIRIM
- Okul yönetişimi ile okul iklimi arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Evaluation of the relationship between school governance and school climate based on teachers' views
BERNA YÜNER
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN BURGAZ
- Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının okulun örgütsel güvenliği ile ilişkisi
The relationship between school principals' instructional leadership behaviors and organizational safety of the school according to teachers' perceptions
BÜŞRA KARAOSMANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KOCABAŞ
- Ergenlerde pozitif genç gelişiminin incelenmesi: Okul ikliminin yordayıcı rolü
Examination of positive youth development in adolescents: The predictive role of school climate
ARİF ŞAKİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BUĞRA ÖZHAN
- Dezavantajlı okullarda öğretmen liderliğinin incelenmesi
Investigating teacher leadership in disadvantaged schools
IŞIL GÜREZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK TURAN