IŞİD (Irak-Şam İslâm Devleti) örgütünün teolojik zihniyet analizi ve temel kaynakları
Theological mindset analysis and primary sources of ISIS (Islamic State of Iraq and the Levant)
- Tez No: 992009
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS İBRAHİMOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Din anlayışı, IŞİD, Mezhepler tarihi, Terörizm, Understanding of religion, Islamic State of Iraq and al Sham, Sect history, Terrorism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın konusu, çağdaş dönemde İslâmî referansları istismar ederek küresel ölçekte olumsuz bir imaj oluşturan IŞİD örgütüdür. IŞİD, İslâm coğrafyasının farklı bölgelerinde süregelen siyasi istikrarsızlıklar ve iç çatışmaların bir ürünü olarak ortaya çıkmış; Irak ve Suriye'de ele geçirdiği topraklarda bir“İslâm Devleti”tesis ettiğini iddia etmiştir. Örgüt, İslâm'ın temel kaynakları olan Kur'ân ve Sünnet'i mezhebi usullerden bağımsız biçimde, kendi ideolojik amaçlarına uygun olarak yorumlamış; böylelikle dini metinleri selefî-cihadî anlayışla yeniden anlamlandırmıştır. İnanç sistemi bakımından Selefî–Hanbelî çizgiye dayanan IŞİD, tevhîd ilkesini merkezi konuma yerleştirerek bu ilkeye muhalif gördüğü tüm anlayış ve uygulamaları“şirk”ve“irtidat”olarak nitelemiştir.“El-Velâ ve'l-Berâ”prensibini, mü'minlere mutlak dostluk ve kâfirlerle kesin ayrışma şeklinde yorumlayarak hem gayrimüslimleri hem de kendi yorumuna uymayan Müslümanları hedef haline getirmiştir. Fıkhî alanda, şer'î hükümleri harfiyen uyguladığını ileri süren örgüt, klasik İslâm hukukunu tarihsel bağlamından kopararak aşırı biçimde yorumlamış; intihar eylemlerini“istişhâd operasyonu”adıyla yüceltmiş, kölelik ve cariyelik kurumlarını ihya etmeye kalkışmış, had cezalarını ise propaganda unsuru olarak kullanmıştır. Nübüvvet anlayışında kendisini“peygamberi yöntemi ihya eden tek yapı”olarak tanımlayan IŞİD, kıyamet hadislerine dayanarak bir kurtuluş mitolojisi inşa etmiş; İstanbul ve Roma'nın fethini ilâhî vaadin gerçekleşmesi olarak yorumlamıştır. Siyasi açıdan ise örgüt, modern ulus-devlet sistemini, demokrasiyi ve laikliği reddederek 2014'te ilan ettiği hilâfetle Sykes – Picot düzenini geçersiz saymış; ümmetin tek bir devlet çatısı altında birleşmesini ilâhî kaderin tecellisi şeklinde yorumlamıştır. IŞİD, Selefî düşüncenin aşırı uç bir yorumuna dayanarak tevhid, cihad, hilâfet ve hâkimiyet kavramlarını ideolojik bir zeminde yeniden tanımlamış; bu yönüyle Batıyla beraber kendilerinin dışındaki Müslüman topluluk ve yorumlara da cephe alarak eşi görülmemiş ölçüde dışlayıcı ve yıkıcı bir örnek teşkil etmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines ISIS, a contemporary organization that exploited Islamic references to create a globally negative image of Islam. Emerging as a product of political instability and civil conflicts in various regions of the Islamic world, ISIS claimed to have established an Islamic State in the territories it seized in Iraq and Syria. The group interpreted the Qur'an and the Sunnah independently of sectarian methods and according to its ideological aims, redefining religious texts through a Salafi-jihadist perspective. Based on the Salafi-Hanbali tradition, ISIS placed the principle of tawhid at the center of its belief system, labeling all opposing views and practices as shirk and ridda. It interpreted the principle of al-wala walbara as absolute loyalty to believers and complete separation from non-believers, targeting both non-Muslims and Muslims who did not share its views. In the field of jurisprudence, ISIS claimed to apply Islamic law literally but distorted classical jurisprudence by removing it from its historical context, glorified suicide attacks as martyrdom operations, attempted to revive slavery and concubinage, and used hadd punishments as propaganda tools. In its understanding of prophethood, the group defined itself as the only structure that revived the Prophet's method, building a salvation mythology based on apocalyptic traditions and interpreting the conquests of Istanbul and Rome as the realization of divine promise. Politically, ISIS rejected the modern nation-state system, democracy, and secularism, declaring the caliphate in 2014 as the abolition of the Sykes-Picot order and interpreting the unity of the ummah under one state as the manifestation of divine destiny. By relying on an extreme interpretation of Salafi thought, ISIS ideologically redefined the concepts of tawhid, jihad, caliphate, and sovereignty, thus presenting an unprecedentedly exclusionary and destructive example that opposed both the West and other Muslim communities.
Benzer Tezler
- Cihatçı örgütler ve kadın katılımı: IŞİD Örneği
Jihadist organizations and women's participation: the ISIS example
ANNA MALGORZATA RAJKOWSKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERPİL BETÜL SANCAR
- Suriye iç savaşı bağlamında IŞID-DEAŞ'ın Orta Doğu'ya ve Türkiye'ye etkisi
Syrian civil war in context ISIS-DEAS of the Middle East and its effects on Turkey
ENES CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT KEDİKLİ
- George W. Bush ve Barack Obama dönemi Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak politikasının karşılaştırması
Comparison of Iraq policy of the United States of America in the George Bush and Barack Obama period
GÜLDAL KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Siyasal BilimlerBahçeşehir ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL BURAK KÜNTAY
- 2003 sonrası Irak Cumhuriyeti'nin yeniden inşa süreci
The reconstruction process of the Republic of Iraq after 2003
ABDULQADER HADDAD HADI AL-LUHAIBI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE GÜNDOĞDU
- Suriye iç savaşının bölge halkına etkileri ve çözüm önerileri (Suriye'de Arap Baharı)
Effects of the Syrian civil war on the people of the region and solutions (Arab Spring in Syria)
ABDULHANNAN İBİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu YönetimiGaziantep ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUNUS EMRE TANSÜ