Gezgin satıcı probleminin çözümüne yönelik paralel ada modelli hibrit karadul örümcek algoritması
Parallel island model based hybrid black widow algorithm for solving the traveling salesman problem
- Tez No: 992019
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLÇİN DİNÇ YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kombinatoryel eniyileme alanının temel problemlerinden biri olan Gezgin Satıcı Problemi (GSP), NP-Zor yapısı ve karmaşık çözüm uzayı nedeniyle araştırmacıların odak noktası olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, GSP'nin etkin çözümü amacıyla Karadul Örümcek Algoritması (BWO) temel alınarak geliştirilmiş Paralel Ada Modelli Karadul Örümcek Optimizasyonu (PH-BWO) önerilmektedir. Önerilen yöntem; genetik operatörler, ölçeğe duyarlı parametre sistemi ve dinamik yerel arama stratejileri ile desteklenerek temel sınırlılıkları aşmayı hedeflemektedir. Algoritmanın performansı, farklı ölçeklerdeki TSPLIB veri setleri üzerinde test edilmiştir. Elde edilen bulgular, PH-BWO'nun özellikle küçük ve orta ölçekli problemlerde bilinen en iyi değerlere istikrarlı bir şekilde ulaştığını ve büyük ölçekli problemlerde kararlı yapı sergilemiş ve bilinen en iyi değere düşük sapma oranlarıyla yaklaşmıştır. Yapılan analizlerde, yöntemin literatürdeki Hybrid-BWO ile Seçim Stratejisi ve Diferansiyel Mutasyon Uyarlamalı Kara Dul Örümcek Optimizasyonu (SDABWO) modellerinden hız ve çözüm kalitesi bakımından üstün olduğu doğrulanmıştır. Bu çalışma Türkçe literatürde GSP için BWO hibritini bütüncül bir çerçevede ele alan özgün bir yaklaşım sunmakta ve ileriki çalışmalar için teorik zemin oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Traveling Salesman Problem (TSP), one of the fundamental problems in the field of combinatorial optimization, remains a focal point for researchers due to its NP-Hard structure and complex solution space. In this study, a Parallel Island Model Based Hybrid Black Widow Optimization (PH-BWO) algorithm, developed based on the Black Widow Optimization (BWO) algorithm, is proposed for the effective solution of the TSP. The proposed method aims to overcome fundamental limitations by being supported by genetic operators, a scale-sensitive parameter system, and dynamic local search strategies. Through the island architecture designed in the study, exploration is ensured, while the cannibalism mechanism has been refunctionalized as a directed selection pressure, thereby enhancing the algorithm's exploitation capability.The performance of the algorithm was tested on TSPLIB datasets of various scales. The findings indicate that PH-BWO consistently reaches the best-known values, particularly in small and medium-scale problems. In large-scale problems, it exhibited a stable structure and approached the best-known values with low deviation rates. Analyses confirmed that the method is superior in terms of speed and solution quality to the Hybrid-BWO and SDABWO models found in the literature. This study presents an original approach addressing the BWO hybrid for TSP within a holistic framework in the Turkish literature and establishes a theoretical foundation for future studies.
Benzer Tezler
- A Configuration of systematic approaches for drinking water distribution problem in metropolitan areas
Başlık çevirisi yok
SELİM KAHVECİOĞLU
Doktora
İngilizce
1997
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİME SEZGİN
- Yapay sinir ağları ve gezgin satıcı problemine uygulanmaları
Artificial neural networks for solving the travelling salesman problem
MURAT YILDIRIMHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ÜLENGİN
- Karma modelli montaj hatlarına yönelik döngüsel malzeme besleme sistemi optimizasyonu
Cyclic material supply system optimization for mixed model assembly lines
KADİR BÜYÜKÖZKAN
Doktora
Türkçe
2018
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞULE ITIR SATOĞLU
- Gezgin satıcı probleminin çözümüne yönelik algoritmik yaklaşımlar
Gezgin satici probleminin çözümüne yönelik algoritmik yaklaşimlar
SERÇİN ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN TÜRKBEY
- Araç rotalama probleminin çözümüne yönelik bir model önerisi
A model proposal for the solution of vehicle routing problem
ZAFER BOZYER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiKocaeli ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPASLAN FIĞLALI