Dijital dönüşümün iş güvencesizliğine etkisinde örgütsel yabancılaşma ve değişime direncin aracı rolü
The mediating role of organizational alienation and resistance to change in the impact of digital transformation on job insecurity
- Tez No: 992130
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL BAKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz iş dünyasının en belirleyici dinamiklerinden biri olan dijital dönüşüm, örgütsel yapıları, iş süreçlerini ve iş yapış şekillerini yeniden şekillendiren bir kavramdır. Ancak teknolojik yeniliklerin ve otomasyonun bu denli hız kazanması, sunduğu fırsatların yanı sıra çalışanlar üzerinde belirsizlik ve iş güvencesizliği kaygılarını da tetikleyebilmektedir. Bu bağlamda bu tez araştırması, dijital dönüşüm sürecinin çalışanlar üzerindeki iş güvencesizliği etkilerini araştırarak, örgütsel yabancılaşma ile değişime direncin bu süreçte nasıl bir aracı rol oynadığını ele almaktadır. Bu kapsamda, İstanbul Sanayi Odası'nın 2022 yılı ilk 500 listesinde yer alan otomotiv sektörü firmalarının beyaz ve mavi yakalı çalışanlarına yönelik bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 24 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışmada frekans, güvenirlik, normallik, faktör ve regresyon analizleri uygulanmış, SPSS Hayes PROCESS Macro eklentisiyle de aracılık modeli test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, dijital dönüşümün iş güvencesizliği ve değişime direnç algısını negatif yönde etkilediği, örgütsel yabancılaşma algısını ise pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Bu durum, dijital dönüşüm süreçlerinin çalışanların işlerine yönelik gelecek kaygılarını ve değişime karşı gösterdikleri direnci azalttığını, ancak çalışanların örgüte karşı yabancılaşma düzeylerini artırdığını göstermektedir. Yapılan Hayes PROCESS Macro aracılık analizlerinde de dijital dönüşümün iş güvencesizliği algısı üzerindeki etkisinde örgütsel yabancılaşma ve değişime direncin aracı bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda da ISO 500 otomotiv sektöründe çalışanların dijitalleşmeyi bir tehdit olarak değil, aksine işletmenin sürdürülebilirliğini ve rekabetçiliğini artıran bir unsur olarak algıladıkları söylenebilir. Ancak, aynı sürecin örgütsel yabancılaşmayı artırması, dijitalleşmenin güvenli fakat yabancılaştırıcı bir çalışma ortamı yaratma riskini de ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, dijital dönüşümün iş güvencesizliği üzerindeki etkisini azaltmak için örgütlerin, çalışanların duygusal ve psikolojik ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak değişim süreçlerini dikkatle yönetmeleri gerekmektedir. Örgütlerde çalışanların iş güvencesizliğini algısını en aza indirmesi, dijital dönüşüm süreçlerinin başarıyla hayata geçirilmesini sağlaması açısından kritik bir rol oynadığı görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Digital transformation, one of the most defining dynamics of today's business world, is a concept that reshapes organizational structures, business processes, and operational methods. However, the acceleration of technological innovations and automation, alongside the opportunities they offer, can trigger uncertainty and concerns regarding job insecurity among employees. In this context, this thesis investigates the effects of the digital transformation process on employees job insecurity and examines the mediating role of organizational alienation and resistance to change in this process. Within this scope, a survey was conducted targeting white-collar and blue-collar employees of automotive sector companies listed in the Istanbul Chamber of Industry's Top 500 Industrial Enterprises of 2022. The obtained data were analyzed using the SPSS 24 software. Frequency, reliability, normality, factor, and regression analyses were applied in the study, and the mediation model was tested using the SPSS Hayes PROCESS Macro extension. As a result of the analyses, it was observed that digital transformation negatively affects the perception of job insecurity and resistance to change, while positively affecting the perception of organizational alienation. This indicates that digital transformation processes reduce employees' future anxieties regarding their jobs and their resistance to change, but increase their levels of alienation from the organization. In the Hayes PROCESS Macro mediation analyses, it was determined that organizational alienation and resistance to change assume a mediating role in the effect of digital transformation on the perception of job insecurity. The findings also suggest that those working in the automotive sector perceive digitalisation not as a threat, but rather as a factor that enhances the sustainability and competitiveness of the business. However, the fact that the same process increases organizational alienation reveals the risk of digitalization creating a secure but alienating work environment. Consequently, to reduce the impact of digital transformation on job insecurity, organizations need to carefully manage change processes by considering the emotional and psychological needs of employees. It has been observed that minimizing employees perception of job insecurity plays a critical role in ensuring the successful implementation of digital transformation processes in organizations.
Benzer Tezler
- Akışkan modernite tartışmaları ışığında dijital emek süreçlerinin kavramsal bir incelemesi
A conceptual analysis of the digital labor process from the perspective of discussions on liquid modernity
MEHMET ÖZKAN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN TUTAL CHEVIRON
- Dancefloor networks: Multimodal ethnography and artistic research in Istanbul nightlife
Dans pisti ağları: İstanbul gece hayatı üzerine çok modlu etnografi ve sanatsal araştırma
GAZELE AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CEVDET EREK
DR. ROBERT BEAHRS
- Dijital aktivizm ve yapay zekâ uygulamaları bağlamında iş yaşamına yönelik algıların incelenmesi: nitel bir araştırma
Examining perceptions of working life in the context of digital activism and artificial intelligence applications: A qualitative study
CEREN YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriNecmettin Erbakan ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. EBRU ERTÜRK
- 2000 yılı sonrası Türkiye'de işgücü piyasası ve işsizliğin analizi: Ekonomik krizlerin ve dijitalleşmenin işgücü piyasasına ve işsizliğe etkisi
Analysis of the labor market and unemployment in Türkiye after 2000: The impact of economic crises and digitalization on the labor market and unemployment
MERVE BİLEN DEMİRKOL
Doktora
Türkçe
2026
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF YAVUZ
- Dijital liderlik ile yapay zeka kaygısı arasındaki ilişkide iş güvencesi algısının düzenleyici rolü
The moderating role of job security perception in the relationship between digital leadership and artifical intelligence anxiety
NİLÜFER BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE TASA