Çiftlerde zedelenmiş otonomi ve romantik ilişki kalitesi arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolü: İkili ilişki analizi
The mediating role of cognitive flexibility in the relationship between impaired autonomy and romantic relationship quality in couples: Dyadic analysis
- Tez No: 992162
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HASAN EŞİCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, romantik ilişkilerde bireylerin zedelenmiş otonomi şemalarının romantik ilişki kalitesi üzerindeki etkisini ve bu ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemektir. Araştırma, çift dinamiklerini dikkate alarak bireyin hem kendi (aktör) hem de partnerinin (partner) üzerindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemiştir. İlişkisel tarama modeline uygun olarak yürütülen araştırmanın çalışma grubunu, en az 6 aydır romantik ilişkisi devam eden, 18-30 yaş aralığındaki 155 çift (155 kadın ve 155 erkek olmak üzere toplam 310 katılımcı) oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde katılımcılara“Kişisel Bilgi Formu”,“Çok Boyutlu Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği”,“Bilişsel Esneklik Ölçeği”ve“Young Şema Ölçeği Kısa Form-3”uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS, Mplus ve AMOS programları kullanılarak, çift verilerinin analizi için geliştirilmiş olan Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlı Aracı Model (APIMeM) test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, korelasyon analizleri, her iki cinsiyet için de zedelenmiş otonomi ile bilişsel esneklik ve romantik ilişki kalitesi arasında negatif; bilişsel esneklik ile romantik ilişki kalitesi arasında ise pozitif yönde güçlü ilişkiler olduğunu göstermiştir. APIMeM analiz sonuçları, zedelenmiş otonominin romantik ilişki kalitesini düşürdüğünü ve bilişsel esnekliğin bu ilişkide önemli bir aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Kadınlarda zedelenmiş otonominin ilişki kalitesi üzerindeki olumsuz etkisinin büyük ölçüde bilişsel esneklik aracılığıyla dolaylı olarak ortaya çıktığı ve bilişsel esnekliğin belirgin bir aracı rol üstendiği görülmüştür. Erkeklerde zedelenmiş otonominin ilişki kalitesi üzerindeki olumsuz etkisinin, bilişsel esneklik aracı değişken olarak modele dahil edildiğinde de anlamlılığını koruduğu ve buna ek olarak özellikle partnerin bilişsel esnekliği aracılığıyla dolaylı bir etki daha oluşturduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study is to examine the effect of individuals' impaired autonomy schemas on romantic relationship quality and the mediating role of cognitive flexibility in these relationships. The research aims to analyze the effects of the individual on both themselves (actor) and their partner (partner), taking couple dynamics into account. The study group, conducted in accordance with the relational survey model, consisted of 155 couples (a total of 310 participants, including 155 women and 155 men) aged 18-30 who had been in a romantic relationship for at least 6 months. During the data collection process, participants completed a“Personal Information Form,”a“Multidimensional Romantic Relationship Quality Scale,”a“Cognitive Flexibility Scale,”and a“Young Schema Scale Short Form-3.”SPSS, Mplus, and AMOS software were used to analyze the data, and the Actor-Partner Interdependent Model (APIMeM), developed for analyzing couple data, was tested. According to the research findings, correlation analyses showed strong negative relationships between impaired autonomy and cognitive flexibility and romantic relationship quality for both genders, and strong positive relationships between cognitive flexibility and romantic relationship quality. The APIMeM analysis results revealed that impaired autonomy reduces romantic relationship quality and that cognitive flexibility plays an important mediating role in this relationship. It was found that the negative effect of impaired autonomy on relationship quality in women largely emerged indirectly through cognitive flexibility, and that cognitive flexibility played a distinct mediating role. In men, the negative effect of impaired autonomy on relationship quality was found to remain significant even when cognitive flexibility was included in the model as a mediating variable. Furthermore, it was observed that this effect also created an additional indirect effect, particularly through the partner's cognitive flexibility.
Benzer Tezler
- Evlilik doyumunu açıklamaya yönelik bir model: Uyumsuz şemalar, bağlanma stilleri ve duygusal düzenleme
Model to explain marital satisfaction: Maladaptavi schemas, attachment styles and emotional regulation
OSMAN ÇAKIR
- Evli bireylerde bağlanma stilleri ve aldatma eğiliminin şema terapi modeli çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of attachment styles and infidelity tendency among married individuals with in the frame of schema therapy model
BURCU ÇIKIT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ATİLLA TEKİN
- Evli bireylerde ebeveyn kabul-reddi ve cinsel doyum arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The intermediate role of early early maladaptive schema domains in the relationship between parental acceptance-rejection and sexual satisfaction in married individuals
MELİKE EMİNE PARLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM ATEŞ
- Evli bireylerde kendi ebeveynlerini algılama biçimleri, erken dönem uyum bozucu şemalar ve eşe yönelik değerlendirmeler arasındaki ilişkiler: Şema terapi modeli çerçevesinde bir inceleme
The relationships between early maladaptive schemas, perceived parenting styles, and partner evaluations in married individuals: An investigation through the schema therapy model, master?s thesis
MELİS CANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA SOYGÜT
- The relationship between parental acceptance-rejection and intimate partner acceptance-rejection among married individuals: Mediating role of early maladaptive schemas
Evli bireylerde ebeveyn kabul-reddi ve eş kabul-reddi arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
BEGÜM BABUŞCU
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
PsikolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜROL FIŞILOĞLU