Çürüksüz servikal lezyonların etiyolojisi: Tükürük pH'ı, tamponlama kapasitesi ile psikolojik ve mekanik etkenlerin değerlendirmesi
Etiology of non-carious cervical lesions: Evaluation of salivary pH and buffering capacity together with psychological and mechanical factors
- Tez No: 992263
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP DERELİ
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Çürüksüz servikal lezyonlar, diş aşınması, tükürük pH'ı, tamponlama kapasitesi, psikolojik faktörler, mekanik etkenler, Non-carious cervical lesions, tooth wear, salivary pH, buffering capacity, psychological factors, mechanical factors
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Restoratif Diş Tedavisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Bu çalışmanın amacı, çürüksüz servikal lezyonların (ÇSL) etiyolojisinde tükürük pH'ı ve tamponlama kapasitesi ile birlikte psikolojik ve mekanik etkenlerin rolünü değerlendirmektir. Çürüksüz servikal lezyonlar, diş sert dokularının çürük olmaksızın kaybı ile karakterize, multifaktöriyel kökenli klinik lezyonlar olup, etiyolojilerinde biyolojik, davranışsal ve mekanik faktörlerin birlikte rol oynadığı kabul edilmektedir. Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya, 18–65 yaş aralığında bulunan toplam 101 erişkin birey dahil edilmiştir. Katılımcılarda diş aşınması, Smith ve Knight Diş Aşınma İndeksi (Tooth Wear Index, TWI) kullanılarak değerlendirilmiştir. Tükürük pH'ı ve tamponlama kapasitesi, klinik ortamda GC Saliva Check Buffer testi ile ölçülmüştür. Psikolojik durumun değerlendirilmesinde depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini belirlemek amacıyla DASS-21 ölçeği kullanılmıştır. Mekanik ve davranışsal etkenler kapsamında diş fırçalama sıklığı, süresi, fırçalama tekniği, uygulanan kuvvet, parafonksiyonel alışkanlıklar ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin veriler yapılandırılmış anketler aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Elde edilen bulgulara göre, diş aşınması şiddetinin yaş ile birlikte arttığı belirlenmiş (p < 0,05), cinsiyet açısından ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p > 0,05). Eğitim düzeyine göre değerlendirildiğinde, TWI değerlerinin gruplar arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p < 0,05).Sistemik hastalık varlığı diş aşınması ile ilişkili bulunmuş (p < 0,05); özellikle diyabeti olan bireylerde TWI değerlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Mide ekşimesi veya gastroözofageal reflü şikâyeti bulunan katılımcılarda diş aşınması şiddetinin arttığı belirlenirken (p < 0,05), sık kusma öyküsü ile TWI arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0,05).Tükürük parametreleri incelendiğinde, istirahat tükürük pH'ı ve tamponlama kapasitesi düşük olan bireylerde diş aşınmasının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p < 0,05). Buna karşılık, uyarılmış tükürük akışı açısından anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p > 0,05).Oral hijyen alışkanlıkları değerlendirildiğinde, diş fırçalama sıklığı ve süresi arttıkça TWI değerlerinin yükseldiği saptanmıştır (p < 0,05). Yukarı–aşağı fırçalama tekniğini kullanan ve fırçalama sırasında fazla kuvvet uygulayan bireylerde diş aşınmasının daha belirgin olduğu görülmüştür (p < 0,05). Buna karşın, kullanılan diş fırçasının tipi ve sertliği, diş macununun beyazlatıcı özelliği, gargara ve diş ipi kullanımı ile diş aşınması arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p > 0,05).Psikolojik faktörler incelendiğinde, stres düzeyi arttıkça diş aşınmasının da arttığı belirlenmiş (p < 0,05); ancak anksiyete ve depresyon düzeyleri ile TWI arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0,05). Diş sıkma alışkanlığı ve temporomandibular eklem şikâyetleri ile diş aşınması arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p > 0,05).Beslenme alışkanlıkları açısından değerlendirildiğinde, sirke, turşu, turunçgil ve soda gibi asidik gıdaların tüketim sıklığı arttıkça diş aşınmasının arttığı gözlenmiştir (p < 0,05). Asidik içecekleri pipetle tüketmeyen bireylerde TWI değerlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p < 0,05). Buna karşılık, limonata/portakal suyu, sporcu içecekleri, efervesan C vitamini tabletleri, bitki çayları ve alkollü içeceklerin tüketimi ile diş aşınması arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p > 0,05). Sonuç: çürüksüz servikal lezyonların etiyolojisinin tek bir faktörle açıklanamayacağı; biyolojik, mekanik, davranışsal ve psikolojik etkenlerin birlikte değerlendirilmesinin gerekli olduğu anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction: The aim of this study was to evaluate the role of salivary pH and buffering capacity, together with psychological and mechanical factors, in the etiology of non-carious cervical lesions (NCCLs). Non-carious cervical lesions are multifactorial clinical conditions characterized by the loss of dental hard tissues in the absence of dental caries. It is widely accepted that biological, behavioral, and mechanical factors act simultaneously in their development. Methods: This cross-sectional study included a total of 101 adult individuals aged between 18 and 65 years. Tooth wear was assessed using the Smith and Knight Tooth Wear Index (TWI). Salivary pH and buffering capacity were measured in a clinical setting using the GC Saliva Check Buffer test. Psychological status was evaluated using the Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21) to determine levels of depression, anxiety, and stress. Data regarding mechanical and behavioral factors—including toothbrushing frequency and duration, brushing technique, applied brushing force, parafunctional habits, and dietary habits—were collected through structured questionnaires. Statistical significance was set at p < 0.05. Results: The findings indicated that the severity of tooth wear increased with age (p < 0.05), while no statistically significant difference was observed between genders (p > 0.05). When evaluated according to educational level, TWI scores differed significantly among groups (p < 0.05). The presence of systemic diseases was found to be associated with increased tooth wear (p < 0.05), with higher TWI scores particularly observed in individuals with diabetes mellitus. Increased tooth wear severity was detected in participants reporting heartburn or gastroesophageal reflux symptoms (p < 0.05); however, no significant association was found between frequent vomiting history and TWI scores (p > 0.05).Regarding salivary parameters, individuals with low resting salivary pH and reduced buffering capacity exhibited significantly higher levels of tooth wear (p < 0.05). In contrast, no significant difference was observed with respect to stimulated salivary flow rate (p > 0.05).Evaluation of oral hygiene habits revealed that increased toothbrushing frequency and duration were associated with higher TWI scores (p < 0.05). Tooth wear was more pronounced in individuals using a vertical (up–down) brushing technique and those applying excessive brushing force (p < 0.05). Conversely, no significant associations were found between tooth wear and toothbrush type or bristle hardness, whitening toothpaste use, mouthwash use, or dental floss use (p > 0.05).Analysis of psychological factors demonstrated that increased stress levels were significantly associated with higher tooth wear severity (p < 0.05), whereas no significant relationship was observed between anxiety or depression levels and TWI scores (p > 0.05). Additionally, no significant associations were found between tooth wear and tooth clenching habits or temporomandibular joint complaints (p > 0.05).With regard to dietary habits, increased consumption frequency of acidic foods such as vinegar, pickles, citrus fruits, and carbonated beverages was associated with increased tooth wear (p < 0.05). Higher TWI scores were observed in individuals who did not use a straw when consuming acidic beverages (p < 0.05). In contrast, no significant associations were detected between tooth wear and the consumption of lemonade/orange juice, sports drinks, effervescent vitamin C tablets, herbal teas, or alcoholic beverages (p > 0.05). Conclusion: The etiology of non-carious cervical lesions cannot be explained by a single factor. Instead, a comprehensive evaluation of biological, mechanical, behavioral, and psychological factors is required to better understand their development.
Benzer Tezler
- Çürüksüz servikal lezyonların farklı materyallerle restorasyonunun klinik performanslarının değerlendirilmesi: İki yıllık in vivo çalışma
Evaluation of clinical performance of treated non-carious cervical lesions with different dental materials: Two year follow up, In vivo study
İMREN KILIÇ
Doktora
Türkçe
2010
Diş Hekimliğiİstanbul ÜniversitesiDiş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YILDIZ
- Üniversal adezivler kullanılarak restore edilen çürüksüz servikal lezyonların FDI kriterlerine göre değerlendirilmesi
Clinical performance of non-carious cervical lesions restored with using universal adhesives according to the fdi criteria
HATİCE TEPE
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2019
Diş HekimliğiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiRestoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR IRMAK
- Çürüksüz servikal lezyonlarda farklı materyaller kullanılarak yapılan restorasyonların klinik performansları ve diş eti sağlığı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi: 12 aylık takip.
Gingival health and clinical performance evaluation of non carious cervical lesions restored with differnet materials: 12 month follow-up
ÖZGE TÜRKOĞLU
Doktora
Türkçe
2016
Diş HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiRestoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERDAR BAĞLAR
- Yüksek dolduruculu akışkan kompozitlerin çürüksüz servikal lezyonlardaki başarısı: Sistematik derleme ve meta analizi
Success of highly filled flowable composites in noncarious-cervical lesions: A systematic review and metaanalysis
NURDZHAN YUMER BASA
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2023
Diş Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiRestoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA UZER ÇELİK
- Servikal bölgedeki çürüksüz lezyonlara farklı bağlayıcı sistemlerin bağlanma dayanımlarının in vivo ve in vitro olarak incelenmesi.
In vitro and in vivo bond strength evaluation of different dentin bonding systems on noncarious cervical lesions.
EVRİM ELİGÜZELOĞLU
Doktora
Türkçe
2007
Diş HekimliğiGazi ÜniversitesiDiş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. HÜMA ÖMÜRLÜ