Kemalpaşazâde'nin“Tevârîh-i Al-i Osmân”adlı eserinin(1. defter 97-104 sf.) dil ve edebiyat yönünden değerlendirilmesi
An evaluation of Kemalpaşazâde's“Tevârîh-i Âl-i Osmân”(1st notebook, pp. 97-104) in terms of language and literature
- Tez No: 992357
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA S. KAÇALİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı tarihi, Türk dili, Türkçe eğitimi, Ottoman history, Turkish education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, XVI. yüzyıl Osmanlı nesir geleneğinin önemli bir eseri olan Ke-malpaşazâde'nin [1469/1536] Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eserinin birinci defterinden seçi-len metin kesitini (s. 97–104) incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma, metnin dil ve üslup özelliklerinin karmaşıklığı sebebiyle günümüz okuru için yarattığı anlaşılırlık proble-minden hareket etmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı ve doküman analizi modeliyle yürütü-len araştırmada, metin üzerinde çeviri yazı, dil içi çeviri ve anlama dayalı dizin uygula-maları gerçekleştirilmiştir. Bulgular, Kemalpaşazâde nesrinin Süslü Nesir'in özelliklerini yansıtan yoğun bir üslup sergilediğini; zincirleme tamlamalar (Örneğin“ebr-i ḫūn-feşān”ve“bezm-i rezmüŋ bed-mestleri”) gibi karmaşık yapıları ve seci (düzyazıda uyak) gibi edebi unsurları yoğun ola-rak kullandığını göstermiştir. Bu çalışma, eserdeki söz varlığının doğrudan anlamının ötesindeki mecazî ve kültürel anlamlarını da çözümleyerek eserin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Bununla birlikte eser, artık Türk dili ve edebiyatı eğitimi için kullanılabilecek bir kaynak örneği hâline gelmiştir.
Özet (Çeviri)
This master's thesis aimed to analyze a selected text section (pp. 97–104) from the First Register of Kemalpaşazâde's [1469/1536] Tevârîh-i Âl-i Osmân, a significant work of the 16th-century Ottoman prose tradition, using philological methods. The study was motiva-ted by the complexity of the text's language and style, which poses a problem of intelligi-bility for contemporary readers. The research, conducted using a qualitative research app-roach and a document analysis model, employed transcription, intralingual translation, and semantic indexing. The findings show that Kemalpaşazâde's prose exhibits a dense style close to Fancy Pro-se; it makes extensive use of complex structures such as chain phrases (e.g.“ebr-i ḫūn-feşān”and“bezm-i rezmüŋ bed-mestleri”) and literary elements such as seci (rhyme in prose). This study, by deciphering not only the literal meaning but also the metaphorical and cul-tural meanings of the vocabulary in the work, has enabled a better understanding of the work. As a result, the work has now become a valuable resource for Turkish language and literature education.
Benzer Tezler
- Kemâlpâşâzâde'nin Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eserinin VI. defterinin transkripsiyonu
Transcription of the VI. th book of İbn Kemal's (Kemalpashazade) Tewârîh-i Âl-i Osmân
ÇAĞLAR SAYGAN
- Ortaokul Türkçe ders kitaplarına kaynak metin: Kemalpaşazade Tevârih-i Al-i 'Osman
Source text source text for Turkish textbooks: Kemalpaşazade Tevârih-i Al-i 'Osman
HÜSEYİN RECEP DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SİNAN KAÇALİN
DR. KÜBRA ÖZÇETİN
- Kemal Paşazâde, Tevârih-i Âl-i Osman, III. Defter (değerlendirme-metin)
Kemal Paşazâde, History of the Ottomans, 3rd book, (evaluation-text)
ABDULLAH SATUN
- Âşıkpaşazâde'nin Tevârih-i Âl-i Osmân adlı eseri üzerinde söz dizimi incelemesi
Word groups and syntax analysis in Âşıkpaşazade's literary work called Tevârîh-i Âli Osman
SEVAL ERGÜDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENFEL DOĞAN
- Kemalpaşazade`nin Dekayık` ul-Hakayık`ı (metin-indeks)
Daqaiq al-Haqaiq of Kemalpaşazade (text-index)
ABDULLAH KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Doğu Dilleri ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ADNAN KARAİSMAİLOĞLU