Sembollerin diliyle mehteran takımı: Renk, müzik, hareket
The language of symbols in the mehteran band: Color, music, and movement
- Tez No: 992394
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA HATİPLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Müzik, Fine Arts, Art History, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Görsel Kültür Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, mehteran takımını askerî müzik topluluğu tanımının ötesine taşıyarak Osmanlı İmparatorluğu'nun ideolojik ve kültürel kimliğinin yaşayan bir sembolik dili olarak analiz etmektedir. Çalışmanın temel tezi, mehteran takımının gücünün söz, müzik, görsel unsurlar ve ritüelistik hareketlerin bütünleşik bir sentezinden kaynaklanmasıdır. Tez, kavramsal çerçeveyi kurduktan sonra mehteran takımının tarihsel ve teşkilat yapısını ele almış ve analitik odak noktasını ses, ritim, renk, kıyafet biçimi ve Tören Ritüelleri üzerine yoğunlaştırmıştır. Analizler, marşların ritmik yapısının disiplin ve askerî kudreti temsil ettiğini, sözlerin ise askerî eylemi Türklük, İslamiyet ve gaza ruhuyla ilişkilendirerek manevi bir düzleme taşıdığını göstermiştir. Görsel ve ritüelistik analizler, kıyafetlerdeki renklerin (kırmızı, yeşil, turkuaz) ve“üç adım ileri, bir dur”ritüelinin; devlet otoritesi, inanç ve hiyerarşik nizam kavramlarını somutlaştırdığını kanıtlamıştır. Özellikle say ibadetiyle kurulan metaforik benzerlik, mehteranın fiziksel eyleminin ardındaki manevi tefekkürü vurgulamıştır. Sonuç olarak mehteran takımı, tüm bu sembolik katmanlar aracılığıyla Osmanlı ideolojisinin temel direklerini bir araya getiren ortak bir bilinç mekanizmasıdır. Çalışma, bu geleneğin günümüzde de Türk milletinin köklü askerî ve kültürel kimliğinin güçlü bir sembolü olarak önemini sürdürdüğünü teyit etmektedir.
Özet (Çeviri)
This master's thesis aims to analyze the mehteran not merely as a military music ensemble, but as a living, symbolic language of the Ottoman Empire's ideological and cultural identity. The core thesis posits that the power of the mehteran stems from an integrated synthesis of music, lyrics, visual elements, and ritualistic movements. After establishing the conceptual framework, the thesis addresses the historical origins and organizational structure of the mehteran. The analytical focus centers on sound, rhythm, color, attire form, and ceremony rituals. Analyses reveal that the rhythmic structure of the marches represents discipline and military might, while the lyrics elevate the military action to a spiritual plane by linking it with Turkic identity, Islam, and the spirit of gaza. Visual and ritualistic analyses demonstrate that the colors used in the attire (red, green, turquoise) and the“three steps forward, one pause”ritual concretize concepts such as state authority, faith, and hierarchical order. Notably, the metaphoric resemblance established with the Say ritual emphasizes the spiritual contemplation underlying the mehteran's physical action. In conclusion; the mehteran functions as a collective consciousness mechanism that synthesizes the fundamental pillars of Ottoman ideology through these symbolic layers. This study confirms that the tradition continues to hold significance today as a powerful symbol of the Turkish nation's deep-rooted military and cultural identity.
Benzer Tezler
- Anadolu masallarında iyilik ve kötülük motifi
The motif of goodness and wickeness in the Anatolian tales
SEMA BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Fırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ŞENOCAK
- Ortaokul öğrencilerinin sanat eserleri üzerindeki kültürel sembol ve motifleri yorumlamasına yönelik bir eylem araştırması
An action research on middle school students' interpretation of cultural symbols and motifs in artworks
GÖZDE DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE KÜBRA ÖZALP HAMARTA
- Ken'an Rifâî'nin Seyyid Ahmed Er-Rifâî adlı eserindeki Rifâî Mihrâbı tasvirinin incelenmesi
Examination of the depiction of Rifâî Mihrâbı in the work of Seyyid Ahmed ErRifâî by Ken'ân Rifâî
TUNAY ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DİLEK GÜLDÜTUNA
- Konya Ovası Neolitik Dönem toplumlarında hayvan sembolizmi
Animal symbolism in the Neolithic Communities of the Konya Plain
SİNEM BEJNA DEMİR
- Arketipsel sembolizm bağlamında masallarda öze dönüş yolculuğu (Gaziantep masalları örneği)
The journey of return to self with tales in the context of archetypal symbolism (Gaziantep tales as reference)
ÖZGE MAZIRIK ÇAMLI
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL