Kütüphane otomasyon yazılımlarında kullanılabilirlik: YORDAM ve KOHA üzerine bir değerlendirme
Usability in library automation software: An evaluation of YORDAM and KOHA
- Tez No: 992457
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT KUTLUTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Bursa Uludağ Üniversitesi fakülte kütüphanelerinin kullandığı YORDAM ve KOHA kütüphane otomasyon yazılımlarının kullanılabilirlik performansları değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı YORDAM ve KOHA yazılımlarını kullanılabilirlik bağlamında analiz ederek kütüphane hizmetlerinin daha verimli bir yapıya kavuşmasına katkı sağlamaktır. Araştırma soruları kapsamında, yazılımların ortak ve farklı yönlerinin belirlenmesinin yanı sıra kullanıcıların hedeflerine ulaşma durumları (etkililik), bu hedeflere ulaşırken harcadıkları süreler (verimlilik) ve yazılımlara yönelik memnuniyet düzeyleri değerlendirilmiştir. Kullanılabilirlik literatürü incelenerek kullanıcılara uygulanacak testler tasarlanmış, yazılımların nasıl kullanıldığını değerlendirmek amacıyla görevler ve görüşme soruları hazırlanmıştır. Çalışmanın örneklemini YORDAM ve KOHA yazılımlarının dört modülünde gerçekleştirilen kullanılabilirlik testlerine katılan 10 kütüphaneci ve 10 kullanıcı olmak üzere toplam 20 kişi oluşturmaktadır. Kütüphaneciler, yazılımların veri yönetimi, işlem süreci ve teknik altyapısını değerlendirirken, kütüphane kullanıcıları, OPAC (web tabanlı kütüphane katalogları) modüllerine erişimi ve kullanım kolaylığını değerlendirmiştir. Araştırmada kullanıcı testleri, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği (SKÖ) aracılığıyla veri toplanmıştır. Nicel ve nitel verilerin eş zamanlı olarak elde edilmesi ve birlikte yorumlanması nedeniyle yakınsayan paralel karma yöntem benimsenmiştir. Kullanıcı testleri sürecinde sesli düşünme yöntemi uygulanmış, katılımcılara kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılmış ve elde edilen bulguların doğrulanması amacıyla üçgenleme tekniğinden yararlanılmıştır. Kullanıcı testi görevleri ve görüşme soruları, kütüphane otomasyon yazılımlarında kullanıcıların en sık kullandığı işlevler ve temel işlemler esas alınarak gerçek kullanım senaryolarını yansıtacak şekilde tasarlanmıştır. Böylece test ve görüşmelerin, yazılımların güçlü ve zayıf yönlerini gerçek kullanım koşullarında ortaya koyması hedeflenmiştir. Bulgular, kütüphanecilere yönelik tasarlanan modüllerin, kütüphane kullanıcılarına sunulan OPAC arayüzlerine kıyasla daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ve daha düşük kullanıcı memnuniyeti sağladığını ortaya koymuştur. SKÖ sonuçları incelendiğinde, kütüphaneci modüllerinin OPAC modüllerine kıyasla daha düşük kullanılabilirlik düzeylerine sahip olduğu görülmektedir. YORDAM kütüphaneci modülü 57,5 puan ile“zayıf kullanılabilirlik”düzeyinde yer alırken, KOHA kütüphaneci modülü 41 puan ile“çok kötü kullanılabilirlik”düzeyinde değerlendirilmiştir. YORDAM OPAC 67 puanla“zayıf kullanılabilirlik”düzeyinde kalırken, KOHA OPAC 72,5 puan ile“iyi kullanılabilirlik”düzeyine ulaşmıştır. YORDAM kütüphaneci modülü, kataloglama ve hızlı işlem yapma gibi alanlarda kullanıcı dostu özellikler sunarken, rehberlik eksikliği ve arayüz tasarımındaki yetersizlikler olumsuz bulunmuştur. KOHA kütüphaneci modülü, bazı işlevlerde iyi performans gösterse de yavaşlık ve arayüz karmaşıklığı gibi sorunlar nedeniyle kullanıcı deneyimini olumsuz etkilemiştir. YORDAM OPAC, temel işlemlerde başarılı olmakla birlikte detaylı arama gibi işlevlerde eksiklikler göstermiştir. KOHA OPAC ise daha kısa görev süreleri sunarak avantaj sağlasa da bazı kullanıcı deneyimi sorunları yaşatmıştır. Her iki yazılımın da tasarım ve kullanılabilirlik konularında iyileştirmeye ihtiyaç duyduğu kullanıcı geri bildirimleriyle belirlenmiştir. Çalışmanın sonunda sunulan öneriler, dört modülde tespit edilen kullanılabilirlik sorunlarına odaklanan ve kullanıcı geri bildirimlerine dayalı bir iyileştirme çerçevesidir. Bu çalışmada YORDAM ve KOHA kütüphane otomasyon yazılımlarının Bursa Uludağ Üniversitesi bağlamında kullanımı değerlendirilirken, genel anlamda kütüphane otomasyon yazılımlarının kullanıcı deneyimi ekseninde iyileştirilmesine yönelik bir yol haritası sunulmuştur. Elde edilen bulguların ve önerilerin yalnızca bu iki yazılımın değil, benzer kütüphane otomasyon yazılımlarının iyileştirilmesi için de yol gösterebileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the usability performances of the YORDAM and KOHA library automation software used by the faculty libraries of Bursa Uludağ University were evaluated. The aim of this study is to analyze the YORDAM and KOHA software in terms of usability in order to contribute to a more efficient structure of library services. Within the scope of the research questions, in addition to identifying the common and different aspects of the software, users' goal achievement (effectiveness), the time spent while achieving these goals (efficiency), and their levels of satisfaction with the software were evaluated. By reviewing the usability literature, the tests to be applied to users were designed and tasks and interview questions were prepared to evaluate how the software is used. The sample of the study consists of a total of 20 participants, including 10 librarians and 10 users who participated in usability tests conducted across four modules of the YORDAM and KOHA software. While the librarians evaluated the software in terms of data management, workflow, and technical infrastructure, the library users evaluated access to and ease of use of the OPAC (Online Public Access Catalog) modules. In the study, data were collected through user tests, semi-structured interviews, and the System Usability Scale (SUS). Due to the simultaneous collection and joint interpretation of quantitative and qualitative data, a convergent parallel mixed-methods design was adopted. During the user testing process, the think-aloud method was applied, participants were reached through snowball sampling, and the triangulation technique was used to verify the findings obtained. User test tasks and interview questions were designed to reflect real usage scenarios based on the functions and basic operations most frequently used by users in library automation software. Thus, the tests and interviews were intended to reveal the strengths and weaknesses of the software under real usage conditions. The findings revealed that the modules designed for librarians have a more complex structure and provide lower user satisfaction compared to the OPAC user interfaces offered to library users. When the SUS results are examined, it is seen that the librarian modules have lower usability levels than the OPAC modules. While the YORDAM librarian module was rated at the“poor usability”level with a score of 57.5, the KOHA librarian module was evaluated at the“awful usability”level with a score of 41. The YORDAM OPAC remained at the“poor usability”level with a score of 67, whereas the KOHA OPAC reached the“good usability”level with a score of 72.5. The YORDAM librarian module offers user-friendly features in areas such as cataloging and fast transaction processing; however, the lack of guidance and inadequacies in interface design were identified as negative aspects. Although the KOHA librarian module performs well in some functions, it negatively affected the user experience due to issues such as slowness and interface complexity. The YORDAM OPAC was successful in basic operations but showed deficiencies in functions such as advanced search. While the KOHA OPAC provided an advantage by offering shorter task completion times, it also caused certain user experience issues. User feedback indicated that both software require improvements in terms of design and usability. The recommendations presented at the end of the study constitute an improvement framework focusing on the usability problems identified across the four modules and based on user feedback. In this study, while the use of the YORDAM and KOHA library automation software was evaluated within the context of Bursa Uludağ University, an overall roadmap was presented for improving library automation software in terms of user experience. It is considered that the findings and recommendations obtained may serve as a guide not only for these two software packages but also for the improvement of similar library automation software.
Benzer Tezler
- Bilgisayara dayalı kütüphane ağları
Başlık çevirisi yok
BERRİN BALKAŞ KÜÇÜKCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Bilgi ve Belge Yönetimiİstanbul ÜniversitesiKütüphanecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AYSEL YONTAR
- Көп тилдүү веб тиркемелердин мазмунунда колдонулган тилдерди аныктоо: аспап иштеп чыгуу жана тил колдонуусун талдоо
Çok dilli web uygulamalarının içeriğinde kullanılan dillerin belirlenmesi: Araç geliştirme Ve dil kullanım analizi
NURMİLA CETİMİŞOVA
- Açık kaynak kodlu kütüphane otomasyon sistemlerinin akademik kütüphanelerde kullanımı
Using open source library automation systems at academic libraries
REMZİ SALİHOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Bilgi ve Belge YönetimiAnkara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM BAYRAM
- Simulation of water resource recovery facilities with an open source software
Su kaynağı geri kazanım tesislerinin açık kaynak yazılım ile simülasyonu
DOĞA BİNAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Biyoteknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM KARAHAN ÖZGÜN
- Kütüphane otomasyon sistemi ve dokümanların otomatik kategorilendirilmesi
Kütüphane otomasyon sistemi ve dokümanlarin otomatik kategorilendirilmesi
SELİM ÖZDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKarabük ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İLHAMİ MUHARREM ORAK
