Özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çeviklikleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between learning agility and artificial intelligence literacy of candidates special education teachers
- Tez No: 992462
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Yapay zeka, Yapay zeka okuryazarlığı, Özel eğitim, Özel eğitim öğretmenleri, Artificial intelligence, Artificial intelligence literacy, Special education, Special education teachers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çeviklikleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çevikliği düzeyleri, yapay zekâ okuryazarlığı düzeyleri, bunlara yönelik değişkenler ve bunlar arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu bağlamda araştırma nicel araştırma yönteminin ilişkisel tarama deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde özel eğitim öğretmenliği lisans programı bulunan üniversitelerde öğrenim görmekte olan ve tabakalı amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 1103 özel eğitim öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Uslu ve Çakmak (2023) tarafından geliştirilen“Öğrenme Çevikliği Ölçeği”ile Çelebi vd. (2023) tarafından Türkçeye uyarlama çalışması yapılan“Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırma verilerinin normal dağılım gösterdikleri tespit edildiği için parametrik testlerden ANOVA testi, t-testi ve korelasyon analizi kullanılarak veri analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çevikliği düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının öğrenme çevikliğinin öğrenim görülmekte olunan üniversite, cinsiyet, sınıf düzeyi, yapay zekâya yönelik genel bilgi ve yapay zekâ deneyimi değişkenleri açısından anlamlı olarak farklılaştığı; en uzun süre yaşanılan yerleşim yeri değişkeni açısından ise anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda özel eğitim öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlığı düzeylerinin kısmen düşük olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlığının öğrenim görülmekte olunan üniversite, cinsiyet, sınıf düzeyi, en uzun süre yaşanılan yerleşim yeri, yapay zekâya yönelik genel bilgi ve yapay zekâ deneyimi değişkenleri açısından anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme çeviklikleri ile yapay zekâ okuryazarlıkları arasında negatif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarından hareketle öğretmen yetiştirme programlarının yapay zekâ okuryazarlığını kapsayacak şekilde geliştirilmesi, uygulama ve öğrenme temelli etkinliklerin zenginleştirilmesi, öğretmen adaylarının öğrenme çevikliği ile yapay zekâ okuryazarlığı düzeylerini artırmaya yönelik destekleyici çalışmaların mezuniyet sürecine yaklaşmadan sunulması gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between the learning agility and artificial intelligence literacy of special education teacher candidates. The study examined the learning agility levels, artificial intelligence literacy levels, variables related to these, and the relationship between them among special education teacher candidates. In this context, the study was conducted using the correlational survey design of quantitative research methods. The sample of the study consisted of 1,103 special education teacher candidates studying at universities in the Black Sea Region of Turkey that offer a bachelor's degree program in special education, selected using stratified purposive sampling. The“Learning Agility Scale”developed by Uslu and Çakmak (2023) and the“Artificial Intelligence Literacy Scale”adapted into Turkish by Çelebi et al. (2023) were used as data collection tools. Since the research data were found to be normally distributed, data analyses were performed using parametric tests such as ANOVA, t-test, and correlation analysis. The research found that special education teacher candidates have high levels of learning agility. It was determined that teacher candidates' learning agility differed significantly in terms of the university they are studying at, gender, grade level, general knowledge of artificial intelligence, and artificial intelligence experience; however, it did not differ significantly in terms of the length of time spent in their place of residence. The research revealed that special education teacher candidates' levels of artificial intelligence literacy were somewhat low. It was found that teacher candidates' artificial intelligence literacy differed significantly in terms of the university they were studying at, gender, grade level, longest place of residence, general knowledge of artificial intelligence, and experience with artificial intelligence. A negative and moderately significant relationship was found between the learning agility and AI literacy of special education teacher candidates. Based on the research findings, it is recommended that teacher training programs be developed to include artificial intelligence literacy, that application and learning-based activities be enriched, and that supportive efforts aimed at increasing teacher candidates' learning agility and artificial intelligence literacy levels be offered before they graduate.
Benzer Tezler
- Özel eğitim öğretmen adaylarının öğrenme motivasyonları, öğretme motivasyonları ve empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between special education teacher candidates' learning motivation, teaching motivation and empathic tendencies
RÜMEYSA ÇALAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT ERTUNA
- Harmanlanmış öğrenme temelli özel öğretim yöntemleri-II ve okul deneyimi derslerinin Fen Bilgisi öğretmen adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgileri ve sınıf içi uygulamaları üzerine etkisi
The effect of blended learning based science methods course and school experience on pre-service science teachers' technological pedagogical content knowledge and classroom practice
SELCAN SUNGUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimFırat Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN NAFİZ KAYA
- Öğretmen adaylarının özel alan yeterlikleri ile öğrenme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analyzing the relationship between learning styles and specific field competencies of prospective teachers
MUSTAFA KÖROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAhi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SADIK YÜKSEL SIVACI
- Karma öğrenme temelli özel öğretim yöntemleri dersinin fen ve teknoloji öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenmelerine etkisi ve çevrimiçi tartışmaların içerik analizi
Effect of science methods course based on blended learning approach on preservice science teachers? self directed learning and content analysis of online discussions
AYŞE FİZAN SASA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimFırat Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN NAFİZ KAYA
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğrenme güçlüğü olan öğrenciler hakkındaki farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of social studies teacher candidates' awareness of students with learning disabilities
SAADET ŞAŞMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER TÜRKSEVER