Kudüs'te kamusal mekânlar ve yönetim: Yafa kapısı, millet bahçesi ve Şam kapısı (1871-1948)
Public spaces and governance in Jerusalem: Jaffa gate, public garden and Damascus gate (1871-1948)
- Tez No: 992537
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN AVCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Filistin-Kudüs, Kudüs Sancağı, Palestine-Jerusalem, Jerusalem Sanjak
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
1871 ile 1948 yılları arasında Osmanlı Devleti ve İngiltere'nin egemenliği altında kalan Kudüs kentinde kamusal mekanların dönüşümünü konu edinen bu çalışma, imparatorluk politikalarının kent mekanına ve toplumsal yapıya yansımalarını incelemektedir. Yafa Kapısı, Millet Bahçesi ve Şam Kapısı gibi ulaşım, ticaret, buluşma, gösteri ve gündelik yaşam pratiklerinin yoğunlaştığı, dini aidiyetten görece arınmış, gündelik yaşamda seküler işlevleriyle öne çıkan kamusal alanlar, yönetimsel müdahalelerin ve toplumsal ilişkilerin en yoğun biçimde gözlemlenebildiği örnekler olarak ele alınmıştır. Kentin kutsal statüsüne rağmen, seçilen bu alanlar farklı dini toplulukların ortaklaşa kullandığı, gündelik yaşamın sürdüğü ve seküler bir kamusallığın inşa edildiği özgün mekanlar olarak dikkat çekmektedir. İngiliz manda yönetimiyle birlikte bu yapıda ciddi kırılmalar yaşanmış, önceki dönemde aidiyetsiz olarak kullanılan bu alanlar, manda yönetiminin cemaat esaslı bakış açısıyla birlikte kimlik mekanlarına dönüşmüştür. Böylece mekanlar, yalnızca temsil sahaları değil, aynı zamanda çatışma mekanlarına dönüşmüştür. Çalışma, mekânın sadece fiziki değil aynı zamanda politik, kültürel ve simgesel bir yapı olduğunu ileri sürmekte,“siyasi iktidar”,“kamusal mekân”ve“toplumsal kimlik”kavramları arasındaki girift ilişkiyi analiz etmektedir. Tasviri ve aktarmacı bir anlatımdan ziyade sentetik ve analitik bir yöntem benimsenmiş, tarihsel süreklilik ve dönüşüm paradigmasıyla Osmanlı ve İngiliz dönemleri birlikte değerlendirilmiştir. İncelenen kamusal alanlar, birer“tarihsel yapı”olarak ele alınmış, bu yapıların modernleşme, cemaatleşme ve çatışma bağlamlarında ne şekilde dönüştüğü ayrıntılı biçimde ortaya konmuştur. Sonuç olarak, bu tez Kudüs'teki seküler kamusal mekanların Osmanlı döneminde kolektif kullanıma imkan tanıyan çokkültürlü niteliğinin, İngiliz mandasında yerini kimlik temelli ayrışmalara ve mekânsal kutuplaşmaya bıraktığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the transformation of public spaces in Jerusalem between 1871 and 1948, during the periods of Ottoman and British rule, investigating the impact of imperial policies on urban spaces and social structures. Relatively free from religious affiliation and characterised by their secular functions in daily life, public spaces such as Jaffa Gate, Millet Garden, and Damascus Gate, which were centres of transportation, trade, gathering, entertainment, and daily life practices, are examined as examples where administrative interventions and social relations can be observed most intensely. Despite the city's sacred status, these areas stand out as unique spaces where different religious communities coexist and daily life continues, with a secular public sphere having been constructed. However, with the British Mandate administration, serious fractures occurred in this structure. These areas, which had previously been used without any sense of belonging, were transformed into places of identity under the Mandate administration's community-based perspective. Consequently, these places became spaces of both representation and conflict. The study argues that space is political, cultural and symbolic as well as physical, and analyses the complex relationship between the concepts of 'political power', 'public space' and 'social identity'. Rather than adopting a descriptive and narrative approach, a synthetic and analytical method has been employed to evaluate the Ottoman and British periods within a paradigm of historical continuity and transformation. The public spaces examined are treated as 'historical structures', and the ways in which these structures have transformed in the contexts of modernisation, communitarianism, and conflict are revealed in detail. In conclusion, this thesis demonstrates that the multicultural nature of secular public spaces in Jerusalem, which enabled collective use during the Ottoman period, gave way to identity-based divisions and spatial polarisation during the British Mandate.
Benzer Tezler
- Kudüs'te siyasi iktidar ve paylaşılamayan dini mekânlar: Harem-i Şerif, Ağlama Duvarı ve Kamame Kilisesi (1871-1948)
Political power and contested religious sites in jerusalem: Harem-i Sharif, Wailing Wall and Church of Holy Sepulchre (1871-1948)
YUNUS EMRE AKYOL
- Saraybosna'daki Osmanlı Dönemi mimarî eserleri ve bugünkü durumları
The architectural monuments of Ottoman Period in Sarajevo and their current states
BELMA ADZAMIJA
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN YAZICI METİN
- From coexistence to the great divide: Repositioning Türkiye's stray dogs through a posthumanist lens
Birlikte yaşamdan kopuşa: Türkiye'nin sokak köpeklerini posthümanist bir perspektifle yeniden konumlandırmak
RANA İŞTEBEN ÇELİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ÖĞÜT ERBİL
- Üç Osmanlı Paşası'nın Halep'teki vakıfları (Ahmed Paşa, Tabanıyassı Mehmed Paşa, Abdurrahman Zeki Paşa)
The waqfs of Three Ottoman Pashas in Aleppo (Ahmed Pasha, Tabaniyassi Mehmed Pasha, Abdurrahman Zeki Pasha)
CENAY TÜRKMEN ÇOLAKOĞLU
- Kudüs'te Osmanlı idaresi (1808-1874)
Ottoman administration in Jerusalem (1808-1874)
ISSA BARAIJIA
Doktora
Türkçe
2021
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET HAYTA