Üç Osmanlı Paşası'nın Halep'teki vakıfları (Ahmed Paşa, Tabanıyassı Mehmed Paşa, Abdurrahman Zeki Paşa)
The waqfs of Three Ottoman Pashas in Aleppo (Ahmed Pasha, Tabaniyassi Mehmed Pasha, Abdurrahman Zeki Pasha)
- Tez No: 980910
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ AĞAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni ve Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı şehir hayatının en önemli unsurlarından biri olan vakıf kurumu, Halep'te geniş bir yelpazede temsil edilmiştir. Bu çalışmada, giriş bölümü hariç Halep'te vakıf kurmuş üç önemli devlet adamı Ahmed Paşa, Tabanıyassı Mehmed Paşa ve Abdurrahman Zeki Paşa'ya ait farklı yüzyıllarda yazılmış vakfiyelerin değerlendirmesi üç ayrı bölümde incelenmiş; böylece vakıfların Halep şehir dokusuna, toplumsal yapıya ve dini hayata katkıları ortaya konmuştur. Tezin giriş bölümünde Halep'in tarihi gelişimi, ilkçağlardan Cumhuriyet dönemine kadar kısaca ele alınmış, Osmanlı dönemi özelinde şehrin mahalle, sosyal, kültürel ve hukuki yapısına dair genel bilgiler verilmiştir. Ahmed Paşa'nın kurduğu vakıfta dikkat çeken bir hususta para vakfının bulunmasıdır. 10.000 dinarın %10 kâr ile işletilmesi, gelirlerinin aile ve fakirlere yapılan tahsisleri ve rücû meselesinin kadı kararıyla çözümlenmesi dikkat çekmektedir. Tabanıyassı Mehmed Paşa'nın XVII. yüzyıldaki İhlasi Dede Tekkesi Vakfı, tekke ve mescidin yanı sıra han, kasariyye, kahvehane ve değirmenlerden sağlanan gelirlerle ekonomik boyutu öne çıkarmış, dervişlerin iaşesi ve 1804'te yeniden tesciliyle kurumsal süreklilik sağlamıştır. Abdurrahman Zeki Paşa'nın XIX. yüzyılda kurduğu Hamidiye Camii Vakfı ise hıkr/kira sistemi, Halep kuruşu üzerinden yapılan ödemeler, sebil, sarnıç ve mektep odasıyla mahalle ölçeğinde kamusal hizmet üretmiştir. Bu üç vakfiyenin incelenmesi Osmanlı Halep'inde vakıf kurumunun para vakfından kira temelli modellere kadar farklı biçimlerde uygulandığını, şehir hayatında dini hizmetlerin, sosyal yardımların ve mimari eserlerin sürekliliğini sağladığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The institution of waqf, one of the most significant elements of Ottoman urban life,was represented in a wide range in Aleppo. In this study, excluding the introduction,the transcription and evaluation of the waqfiyyas (endowment deeds) established bythree prominent statesmen—Ahmed Pasha, Tabanıyassı Mehmed Pasha, and Abdurrahman Zeki Pasha—in different centuries are examined in three separate sections, thereby revealing the contributions of waqfs to Aleppo's urban fabric, social structure, and religious life. In the introduction of the thesis, Aleppo's historical development from ancient times to the Republican era is briefly addressed, with general information provided on the city's neighborhoods, social, cultural, and legal structures during the Ottoman period. The waqfiyya of Ahmed Pasha from the 16th century illustrates the practice of cash waqfs, highlighting the operation of 10,000 dinars at a 10% profit rate, allocations made to family members and the poor, and the resolution of the reversion issue through a qadi's decision. The Ihlası Dede Tekke Waqf of Tabanıyassı Mehmed Pasha in the 17th century emphasizes its economic dimension through income generated from a tekke, mosque, inn, kasariyye (market), coffeehouse, and mills, ensuring the sustenance of dervishes and institutional continuity with its re-registration in 1804. The Hamidiye Mosque Waqf, established by Abdurrahman Zeki Pasha in the 19th century, provided public services at the neighborhood level through the hıkr/rental system, payments in Aleppo kuruş, and facilities such as a public fountain, cistern, and schoolroom. The examination of these three waqfiyyas demonstrates that the waqf institution in Ottoman Aleppo was implemented in various forms, from cash waqfs to rental-based models, ensuring the continuity of religious services, social welfare, and architectural works in urban life.
Benzer Tezler
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Bazı sert çekirdekli meyve türlerinde döllenme biyolojisi üzerinde yöntem çalışmaları
Başlık çevirisi yok
ATBİMOĞLU ADALET
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
- Samsun ve çevresinde tarla sarmaşığı (conuolvulus arvensis L.)'na karşı biyolojik savaşa esas olacak fauna tespiti
Investigations on the insect fauna of the field binweed (Conuolvulus arvensis L.) related to its biological control in Samsun Province
YASEMİN UFUK GERMAN
