Rio de Janeiro kentinin tarihsel süreçte morfolojik değişiminin ve tarihi merkezin mekan dizimi yöntemiyle incelemesi
A study of the morphological change of Rio de Janeiro city and its historical center throughout the historical process using the space syntax method
- Tez No: 992592
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜGE ÖZKAN ÖZBEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Rio de Janeiro'nun tarihsel merkezinin morfolojik dönüşümünü ve bu dönüşümün kentsel koruma üzerindeki etkilerini incelemektedir. Şehir, kuruluşundan günümüze kadar doğal topoğrafya, sosyoekonomik, kültürel ve politik faktörlerin yönlendirdiği dinamik bir büyüme süreci yaşamıştır. Kolonyal dönemden başlayarak imparatorluk ve cumhuriyet dönemleri boyunca alınan planlama kararları, altyapı yatırımları ve modernleşme politikaları, tarihî çekirdeğin mekânsal organizasyonunu yeniden şekillendirmiştir. Ancak, özellikle 19. yüzyıldan itibaren uygulanan kentsel reformalar, altyapı odaklı politikaların etkisiyle tarihî çekirdeğin kimliğini zayıflatmış, çok merkezli bir metropol yapısının oluşmasına yol açmıştır. Araştırmada, kentsel koruma kavramının tarihsel gelişimi ve Brezilya bağlamındaki uygulamaları incelenmiş. Çalışmanın analitik bölümünde ise, kentin mekânsal yapısı 1750, 1858, 1900 ve 2025 yıllarına ait haritalar üzerinden Mekân Dizimi (Space Syntax) yöntemiyle analiz edilmiştir. Haritaların seçimi, mevcut kartografya ve tarihî dönüm noktalarına dayanmaktadır; bunlar şunlardır: koloninin başkentinin Rio de Janeiro'ya taşınması öncesi dönem (1763), gondol sistemiyle yeni bir ulaşım modelinin uygulanması (1858), Pereira Passos Reformu öncesi dönem (1900'ler) ve şehrin günümüzdeki durumu. Bu baglamda tarihî merkez, farklı mimari tarzların (kolonyal, neoklasik ve modernist) bir arada bulunduğu, parçalı ve karmaşık bir kentsel sistem olarak ortaya çıkmaktadır. Sokak ağının erişilebilirlik, bağlanılabilirlik ve bütünleşme değerleri üzerinden yapılan karşılaştırmalar, tarihî merkezin zaman içinde farklı şekillerde bütünleştiğini ve merkezi işlevlerin çevre akslara kaydığı dönemleri göstermektedir. Ayrıca, kentsel morfolojide ortaya çıkan morfolojik değişimler, tarihi merkezde hareketlilik, kullanımlar ve kentsel işlevlerde değişimleri ortaya koymakta, fiziksel yapı ile toplumsal dinamikler arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Elde edilen veriler, kentsel koruma politikalarının mekânsal yapı üzerindeki belirleyici rolünü açıkça ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma, Rio de Janeiro'nun morfolojik gelişiminin tarihî merkezle olan ilişkilerini ortaya koyarak, kentsel koruma politikalarının daha bütüncül ve sürdürülebilir bir çerçevede ele alınmasının gerekliliğine vurgu yapmaktadır. Bu bağlamda, Tarihi Kentsel Peyzaj (HUL) yaklaşımının, hem fiziksel hem de sosyal boyutları dikkate alarak şehrin mirasının korunmasında etkili bir model sunabileceği ileri sürülmektedir. Çalışma, kentsel koruma ve planlama alanlarına, tarihî merkezlerin kimliğinin sürdürülmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması noktasında yeni bir perspektif kazandırmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the morphological transformation of Rio de Janeiro's historic center and its implications for urban conservation. Since its foundation, the city has undergone a growth process shaped by socioeconomic, cultural, and political factors. From the colonial era through the imperial and republican periods, different spatial structures and planning decisions have shaped its development. However, particularly from the 19th century onwards, urban reforms focused primarily on infrastructure have weakened the identity of the historic core and contributed to the emergence of a polycentric metropolitan structure. The research investigates the historical evolution of the conservation concept and its applications in the Brazilian context, while analyzing Rio de Janeiro's spatial structure through the Space Syntax method using maps from 1750, 1858, 1900, and 2025. The maps were selected based on existing cartography and historical milestones, named: the period before the relocation of the colonial capital to Rio de Janeiro (1763), the implementation of a new transportation model with the gondola system (1858), the period before the Pereira Passos Reform (1900s), and the city's current state. In this context, the historic center emerges as a fragmented and complex urban system, with a coexistence of different architectural styles (colonial, neoclassical, and modernist). The findings reveal that the accessibility and connectivity of the historic center have changed over time and that conservation policies—or their absence—have played a decisive role in this process. Furthermore, morphological changes in urban morphology reveal changes in mobility, uses, and urban functions within the historic center, demonstrating the relationship between physical structure and social dynamics. In conclusion, the study highlights the need for more holistic and sustainable approaches in shaping urban conservation policies by uncovering the relationships between Rio de Janeiro's morphological development and its historic core. In this context, the Historic Urban Landscape (HUL) approach is suggested as an effective model for preserving the city's heritage, as it takes into account both physical and social dimensions. The research aims to contribute a new perspective to the fields of urban conservation and planning, emphasizing the importance of maintaining the identity of historic centers for future generations.
Benzer Tezler
- Mestre Sala e Porta Bandeira with poetic lyrics: Port of nationality symbolic emancipation
Mestre Sala ve Porta Bandeira ile şarkı sözlerinin anlamları: Milliyetçilik ve sembolik özgürlük noktası
PINAR ERDOĞDU
Doktora
İngilizce
2012
Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. ŞEHVAR BEŞİROĞLU
YRD. DOÇ. DR. ROBERT REIGLE
- The impacts of the economic and social structure of Rio de janeiro on drug trafficking and solutions
Rio de Janeiro'daki ekonomik ve sosyal yapının uyuşturucu kullanımı ve uyuşturucu trafiği üzerindeki etkileri ve çözüm yolları
SENA BELKAYALI
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Kamu YönetimiBahçeşehir ÜniversitesiKüresel İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE NİLÜFER NARLI
- Géopoétique de Rio de Janeiro dans Colère de Patrick Grainvilleet dans La Ville dont la cape est rouge d'Aslı Erdoğan
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP CANAN BABA
- Türkiye'de sürdürülebilir kalkınma ve bankacılık: Yeşil finansman stratejilerinin değerlendirilmesi
Sustainable development and banking in Turkiye: Evaluation of green financing strategies
SEHER NAZ IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKKI KUTAY BOLKOL
- Fikirlerin uluslararası dolaşımına ilişkin asimetriler: Lévi-Strauss ve yapısal antropolojinin Brezilya ve Türkiye'de alımlanma(ma)sı
Asymmetries within the international circulation of ideas: The (non)reception of Lévi-Strauss and structural anthropology in Turkey and Brazil
ŞEYDA SEVDE TUNÇBİLEK
