Kültürel travmanın sembolik inşası: Bosna soykırımının sinematik temsili
The symbolic construction of cultural trauma: The cinematic representation of the Bosnian fenocide
- Tez No: 992750
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Sosyoloji, Religion, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Kültürel travma, Bosna Soykırımı, sinematik temsil, sembolik inşa, Bosna Savaşı, Kültür sosyolojisi, Sosyoloji, Soykırım, Cultural trauma, Bosnian Genocide, cinematic representation, symbolic construction, Bosnia War, Cultural sociology, Sociology, Genocide
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Sosyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Bosna soykırımının sinematik temsillerinde kültürel travmanın nasıl sembolik olarak inşa edildiğini incelemektedir. Araştırmanın amacı, Jeffrey C. Alexander'ın kültürel travma kuramını (taşıyıcı gruplar—CG; sembolik kodlar—SC; iddia/performans—CP) sinema bağlamında operasyonelleştirerek, travma iddiasının film metni ve film-dışı söylemsel çevre (paratekst) içinde nasıl kurulduğunu karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktır. Sinemanın görsel-işitsel doğası nedeniyle, CG/SC/CP mimarisine tamamlayıcı bir katman olarak Duygulanımsal-Estetik (AE) boyutu eklenmiş; kadraj, ritim, ses, sessizlik, renk paleti ve oyunculuk rejimi gibi estetik kararların travma aktarımındaki belirleyici rolü sistematik biçimde analiz edilmiştir. Araştırma, nitel karşılaştırmalı çoklu durum deseniyle yürütülmüştür. Korpus dört filmle sınırlandırılmıştır: Quo Vadis, Aida? (2020), For Those Who Can Tell No Tales (2013), Grbavica (2006) ve In the Land of Blood and Honey (2011). Her film için 5–7 kilit sahne üzerinden metin analizi yapılmış; ayrıca her film için 12 parçadan oluşan paratekst korpusu (eleştiri/alım, söyleşi/kurumsal metin, pazarlama/dolaşım malzemeleri) incelenmiştir. Bulgular, travma iddiasının (i) yerel/ulusötesi taşıyıcılık rejimleri arasında farklı meşruiyet kaynaklarıyla kurulduğunu, (ii) masumiyet/suç, koruma/ihanet, sessizlik/ses gibi ikili sembolik kodların filmler arasında ortaklaştığını, (iii) tanıklık ve ritüel sahneleri ile paratekst performanslarının iddia-performans sürecini pekiştirdiğini göstermektedir. Ayrıca (iv)“metonimik taşıyıcı”olarak karakterlerin kolektif deneyimi yoğunlaştırdığı, (v) inkâr ve meşrulaştırma repertuvarlarının film içi ve paratekst düzeyinde“karşı-inşa”dinamikleri ürettiği, (vi) kimliğin (Müslüman/Boşnak işareti ve yer yer“Türk/Osmanlı”metonimisi) temsil içinde hem hedefleme hem de karşı-anlatı kurulumunda işlev gördüğü saptanmıştır. Çalışma, Alexander'ın kuramının sinema alanında açıklayıcı gücünü doğrularken; AE boyutu, metonimik taşıyıcılık ve karşı-inşa kavramları üzerinden kuramsal genişletme önerileri sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines how cultural trauma is symbolically constructed in cinematic representations of the Bosnian genocide. The research aims to operationalize Jeffrey C. Alexander's cultural trauma theory (carrier groups—CG; symbolic codes—SC; claims/performance—CP) within the context of cinema, comparatively demonstrating how trauma claims are constructed within both film texts and extra-filmic discursive environments (paratext). Due to the audio-visual nature of cinema, an Affective-Aesthetic (AE) dimension was added as a complementary layer to the CG/SC/CP framework; the determining role of aesthetic decisions such as framing, rhythm, sound, silence, color palette, and acting regimes in trauma transmission was systematically analyzed. The research was conducted using a qualitative comparative multiple-case design. The corpus was limited to four films: Quo Vadis, Aida? (2020), For Those Who Can Tell No Tales (2013), Grbavica (2006), and In the Land of Blood and Honey (2011). Textual analysis was performed on 5–7 key scenes for each film; additionally, a paratext corpus consisting of 12 items (criticism/reception, interviews/institutional texts, marketing/distribution materials) was examined for each film. Findings demonstrate that trauma claims are (i) constructed with different legitimacy sources across local/transnational carrier regimes, (ii) binary symbolic codes such as innocence/guilt, protection/betrayal, silence/voice converge across films, (iii) witnessing and ritual scenes along with paratext performances reinforce the claims-performance process. Furthermore, (iv) characters function as“metonymic carriers”condensing collective experience, (v) denial and legitimization repertoires generate“counter-construction”dynamics at both film-internal and paratext levels, (vi) identity (the Muslim/Bosniak marker and occasionally the“Turk/Ottoman”metonymy) functions within representation both in targeting and counter-narrative construction. While confirming the explanatory power of Alexander's theory in the cinema domain, the study offers theoretical expansions through the concepts of AE dimension, metonymic carriage, and counter-construction.
Benzer Tezler
- Toplumsal hafızada bir ifade aracı olarak srebrenitsa çiçeği imgesi
The image of the srebrenica flower as a tool of expression in collective memory
GÜLSEVİN GÜL ARAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat TarihiSelçuk ÜniversitesiSelçuklu Sanatı ve Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KARADEMİR
- The echoes of the wound on stage: The voice of post-war trauma reflected in In-Yer-Face Theatre and Butoh
Yaranın sahnedeki yankıları: Suratına Tiyatro ve Butoh'da yansıtılan savaş sonrası travmanın sesi
TUĞBA DUZAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıAnkara Sosyal Bilimler Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEN EL
- Towards new narratives and signifiers against“Global ends”: Chile's great refusal
“Küresel sonlara”karşı yeni anlatılara ve gösterenlere doğru: Şili'nin büyük reddi
EMRE ÖNKİBAR
Doktora
İngilizce
2025
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE SELCAN SERDAROĞLU POLATAY
- Diasporanın sembolik sermayesi: Atina'da yaşayan İstanbullu Rumların aile fotoğrafları
The symbolic capital of the diaspora: Family photographs of the Rum Istanbulites of Athens
CEREN ACUN
Doktora
Türkçe
2021
AntropolojiGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Ö. MURAD ÖZDEMİR
- Süt alerjisi tanısı almış bebek sahibi annelerin deneyimlerinin psikanalitik ve yorumlayıcı fenomenolojik yaklaşıma göre incelenmesi
An investigation of the experiences of mothers with a baby diagnosed with milk allergy according to the psychoanalytic and interpretive phenomenological approach
BETÜL SAĞLAM
Doktora
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ELİF YAVUZ SEVER