Ölümcül otonom silah sistemleri ve devletin kusursuz sorumluluğu
Lethal autonomous weapons systems and the strict state liability
- Tez No: 992901
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERDEM İLKER MUTLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Milletlerarası Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2000'li yılların başlarında otomatik ve yarı-otonom özelliklerle adından söz ettiren, ancak nitelikli askerî yapay zekâ ile desteklenmesi arttıkça 21. yüzyılın ilk çeyreği tamamlandığında artık insan müdahalesi olmaksızın kendi kendine hedefi tanımlayan, seçen ve hedefe angaje olabilen birden fazla silahın kritik işlevlerde teknolojik olarak bütünleştiği ölümcül otonom silah sistemlerine doğru evrilmişlerdir. Bu bağlamda, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri'nin (ARSIWA) mimarisi, ölümcül otonom silah sistemleri bağlamında yalnızca zorlanmakta değil, kavramsal olarak işlevini yitirmektedir. Elinizdeki çalışmanın argümanının tetikleyicisi ise ölümcül otonom silah sistemlerinin doğası gereği içerdiği aşırı riskin, uluslararası hukukun insan iradesi ve eylemine dayalı karar alma süreçleri ve öngörülebilir nedensellik zincirleri varsayımına dayanan klasik devlet sorumluluğu anlayışını artık kavramsal ve normatif olarak geçersiz kıldığının tespit edilmesi olmaktadır. Kusura dayalı sorumluluk, insan merkezli savaş gerçekliğine uygun bir model olarak işlev görmüş olsa da, algoritmik savaş çağında zararın hukuki karşılığını üretme kapasitesini kaybetmiştir. Bu tespit, bir sonraki aşamada devletin uluslararası kusursuz sorumluluğunun, ölümcül otonom silah sistemleri kaynaklı zararlar bakımından artık bir zorunluluğa dönüştüğü doktrinsel bir kırılmaya ihtiyacın ortaya çıkmasıdır. Elinizdeki tezin literatüre katkısı, ölümcül otonom silah sistemleri bağlamında devlet sorumluluğunu kusurdan riske, atıftan anılan silah sisteminin kullanımıyla üstlenin riskin yönetimine kaydırarak, yapay zekânın son derece gelişmiş askerî uygulamalarından olan ölümcül otonom silah sistemlerinin ve teknolojilerinin yarattığı normatif boşluğa sistemik bir düzeltme ile yanıt sunmayı amaçlamaktadır. Ölümcül otonom silah sistemleri bakımından devlet sorumluluğu, artık hukuka aykırı fiil ekseninde değil, teknoloji kaynaklı hukuka uygun ve aşırı tehlikeli (ultra-hazardous) bir faaliyetin doğasında mündemiç aşırı risk eksenli olarak kavramsallaştırılmalıdır. Sonuç olarak, ölümcül otonom silah sistemleri bağlamında devletin kusursuz sorumluluğunun, uluslararası hukukun teknolojik gelişmelere verdiği işlevsel ve hakkaniyet odaklı bir yanıt olarak değerlendirilmesi gerektiği ortaya koyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the early 2000s, automated and semi-autonomous weapons systems gained prominence, but as their support for sophisticated military artificial intelligence increased, by the end of the first quarter of the 21st century they had evolved into lethal autonomous weapons systems (LAWS) that could identify, select, and engage targets without human involvement, with multiple weapons technologically integrated in critical functions. In this context, the architecture of the International Law Commission's Draft Articles on the Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts (ARSIWA) is not only challenged but also conceptually rendered obsolete in the context of LAWS. The trigger for the argument of this study is the finding that the inherently extreme risk of LAWS has rendered the classical understanding of state responsibility, based on the assumption of human will and conduct-based decision-making processes and predictable causal chains, conceptually and normatively invalid. While fault-based liability may have functioned as a model suitable for the human-centered reality of war, it has lost its capacity to produce legal compensation for harm in the age of algorithmic warfare. This finding highlights the need for a doctrinal shift in the next stage, where the state's international strict liability becomes a necessity with regard to damages caused by LAWS. This thesis aims to contribute to the literature by shifting state responsibility in the context of LAWS from fault to risk, and from attribution to the management of the risk assumed through the use of the weapon system, thereby offering a systemic correction to the normative vacuum created by LAWS and technologies, which are highly advanced military applications of artificial intelligence. State responsibility for LAWS should no longer be conceptualized in terms of wrongful acts, but rather in terms of the extreme risk inherent in a lawful and ultra-hazardous activity stemming from technology. In conclusion, it is argued that the strict state liability in the context of LAWS should be considered as a functional and equitable response of international law to technological advancements.
Benzer Tezler
- Ölümcül otonom silah sistemlerinin küresel yönetişimi
Global governance of lethal autonomous weapon systems
FARUK KILIÇ
Doktora
Türkçe
2025
Savunma ve Savunma TeknolojileriEge ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KÜÇÜK
- Countering lethal autonomous weapon systems: A frame analysis of the campaign to stop killer robots
Ölümcül otonom silahlara karşı katil robotları durdurma kampanyasının çerçeve analiz
ALİ MERT SAMEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİF ONUR BAHÇECİK
- How to govern military ai: On the global governance of artificial intelligence from an international security perspective
Askeri yapay zeka nasıl yönetilmeli: Uluslararası güvenlik perspektifinden yapay zekanın küresel yönetimi
ONUR TÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Savunma ve Savunma Teknolojileriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EMİNE ASLI ÇALKIVİK
- The impact of revolutions in military affairs on warfare and international relations
Askeri ilişkilerde devrimin savaşa ve uluslararası ilişkilere olan etkisi
MEHMET SALAH DEVRİM
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Savunma ve Savunma TeknolojileriAntalya Bilim ÜniversitesiKüresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. GÖZDE TURAN
- The stagnation of the“convention on certain conventional weapons”and its impact on the use of militarized artificial intelligence: The role of the United States
Silahlar ve askerleştirilmiş yapay istihbarat kullanımına etkisi: Amerika Birleşik Devletlerinin rolü
IMANE SAIDI
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Uluslararası İlişkilerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE METİN BİLGİNER