Campanula (Campanulaceae) subgen. Roucela ve Brachycodonia'nın Bütünleşik Taksonomik Monografı: Morfoloji, anatomi, filogeni, biyocoğrafya ve ekolojik niş modellemesinin evrimsel perspektiften incelenmesi
An Integrative Taxonomic Monograph of Campanula (Campanulaceae) subgen. Roucela and Brachycodonia: Investıigation of morphology, anatomy, phylogeny, biogeography and ecological niche modeling from an evolutionary perspective
- Tez No: 992945
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Botanik, Biyoloji, Botany, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Botanik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye, sahip olduğu floristik zenginlik ile Akdeniz Havzası'nın en önemli bitki çeşitliliği merkezlerinden biridir. Campanula cinsi, tür ve endemizm bakımından ülkemizde geniş bir temsil alanına sahip olup, yayılış gösteren taksonların yarıdan fazlası endemik nitelik taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, taksonomik açıdan uzun süredir sorunlu olduğu bilinen Campanula subgenus Roucela ve Brachycodonia altında yer alan taksonlar, bütüncül ve çok disiplinli bir yaklaşımla ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çoğunlukla kaya habitatlarında yayılış gösteren ve tek yıllık yaşam formuna sahip türlerden oluşan Roucela altcinsi, habitat–yaşam formu arasındaki uyumsuzluk ve çok sayıda dar yayılışlı takson içermesiyle dikkat çekmektedir. Ekstrem ekolojik koşullara uyum sağlamış bir diğer tek yıllık grup olan Brachycodonia altcinsi ise jipsli topraklarda gelişim göstermektedir. Tez kapsamında gerçekleştirilen taksonomik revizyon sonucunda, Roucela altcinsinin dünya genelindeki takson sayısı 12'den 19'a yükselmiş; bu taksonların 14'ünün Türkiye'de yayılış gösterdiği belirlenmiştir. Türkiye'deki endemik Roucelα taksonu sayısı 1'den 8'e çıkarılmış olup, altcinsin ülkemizdeki endemizm oranı yaklaşık %57 olarak hesaplanmıştır. Brachycodonia altcinsinde ise tür sınırları yeniden değerlendirilmiş ve daha önce kabul edilen 2 tür, 1 tür altında birleştirilmiştir. Çalışma kapsamında her iki altcinse ait taksonlar üzerinde ayrıntılı makro ve mikro morfolojik, anatomik, filogenetik, biyocoğrafik ve ekolojik analizler gerçekleştirilmiştir. Morfolojik çalışmalar sonucunda güncellenmiş tür betimleri ve teşhis anahtarları hazırlanmış; toplamda 4 yeni tür, 2 alttür, 1 varyete ve 1 hibrid olmak üzere 8 yeni takson bilim dünyasına kazandırılmıştır. Morfolojik (makro–mikro) ve anatomik karakterler istatistiksel yöntemlerle değerlendirilerek ayırt edici karakterlerin güvenilirliği test edilmiştir. Mikro-morfolojik incelemelerde taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılmıştır. Filogenetik analizler, hem nükleer ITS bölgesi hem de Hyb-Seq 353 hedef gen seti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Genomik düzeyde yaklaşık 200 gen ve 400.000 baz çifti üzerinde oluşturulan veri seti ile yüksek çözünürlüklü filogenetik ağaçlar elde edilmiştir. Elde edilen filogenetik sonuçlar, morfolojik ve taksonomik bulgularla büyük ölçüde uyum göstermiştir. Ayrıca çalışmada biyocoğrafik analizler yapılmış, türlerin evrimsel ve mekânsal yayılış örüntüleri ortaya konmuş; ekolojik niş modellemeleri ile mevcut ve potansiyel dağılım alanları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu tez, Roucela ve Brachycodonia altcinslerinin taksonomik sınırlarını netleştirmiş, Türkiye'nin Campanula çeşitliliği ve endemizmine önemli katkılar sağlamış ve söz konusu grupların evrimsel, ekolojik ve biyocoğrafik ilişkilerine ışık tutmuştur.
Özet (Çeviri)
Turkey is one of the most important centers of plant diversity in the Mediterranean Basin due to its remarkable floristic richness. The genus Campanula is particularly well represented in Turkey in terms of species diversity and endemism, with more than half of the taxa occurring in the country being endemic. In this doctoral thesis, species belonging to the taxonomically problematic subgenera Roucela and Brachycodonia of Campanula were investigated in detail using an integrative and multidisciplinary approach. The subgenus Roucela, which mainly comprises annual species inhabiting rocky habitats, is notable for the apparent mismatch between habitat preference and life form, as well as for the high number of narrowly distributed taxa. Similarly, the subgenus Brachycodonia represents another annual lineage adapted to extreme environmental conditions, developing predominantly on gypsum soils. As a result of the taxonomic revision conducted in this study, the number of taxa within Roucela worldwide was increased from 12 to 19. Of these, 14 taxa were confirmed to occur in Turkey. The number of endemic Roucela taxa in Turkey increased from 1 to 8, corresponding to an endemism ratio of approximately 57%. In contrast, the species circumscription within Brachycodonia was re-evaluated, and the previously recognized two species were reduced to a single species. Comprehensive macro- and micro-morphological, anatomical, phylogenetic, biogeographical, and ecological analyses were carried out for taxa of both subgenera. As a result of the morphological investigations, updated species descriptions and diagnostic keys were prepared, and a total of eight new taxa—comprising four species, two subspecies, one variety, and one hybrid—were described. Morphological (macro- and micro-) and anatomical characters were statistically evaluated to test the reliability and discriminatory power of diagnostic traits. Micro-morphological features were examined using scanning electron microscopy (SEM). Phylogenetic relationships were inferred using both the nuclear ITS region and a target enrichment Hyb-Seq 353 dataset. A high-resolution phylogenetic framework was reconstructed based on approximately 200 loci and more than 400,000 base pairs of genomic data. The resulting phylogenetic trees were largely congruent with the morphological and taxonomic findings. In addition, biogeographical analyses were conducted to elucidate evolutionary and spatial distribution patterns, and ecological niche modeling was performed to assess both current and potential distribution areas of the taxa. In conclusion, this thesis clarifies the taxonomic boundaries of the subgenera Roucela and Brachycodonia, provides substantial contributions to the understanding of Campanula diversity and endemism in Turkey, and sheds new light on the evolutionary, ecological, and biogeographical relationships within these groups.
Benzer Tezler
- Campanula lactiflora (Campanulaceae) bitkisinde doğal maddelerin izolasyonu ve yapılarının aydınlatılması
Isolation and structure elucidation of natural compounds from Campanula lactiflora (Campanulaceae)
ASU USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
KimyaKaradeniz Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN YAYLI
- Campanula lactiflora (Campanulaceae) bitkisinin kimyasal bileşiminin analizi
Analysis of chemical constituents of Campanula lactiflora (Campanulaceae) plant
YAŞAR GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
KimyaKaradeniz Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN YAYLI
- Campanula cymbalaria (Campanulaceae) türünün fitokimyasal bileşimi ve potansiyel antioksidan aktivitesinin araştırılması
Investigation of phytochemical composition and potential antioxidant activity of Campanula cymbalaria (Campanulaceae) species
ROYALA ASLANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyolojiAfyon Kocatepe ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
PROF. DR. AHMET SERTESER
- Endemik campanula baskılensıs behçet (campanulaceae) bitkisinin fitokimyasal ve biyoaktivite çalışmaları
Phytochemical profiles and biochemical activities ofendemic campanula baskilensis behçet(campanulaceae)
SARMAD HUSSEIN MARAH MARAH
- Campanula olıgosperma damboldt, campanula yıldırımlıı kıt tan & sorger ve campanula ptarmıcıfolıa lam. (Campanulaceae) türlerinin anatomik, morfolojık ve ekolojik özellikleri üzerine bir çalışma
Campanula oligosperma damboldt, campanula yildirimlii kit tan & sorger ve campanula ptarmicifolia lam. (Campanulaceae) is a study on anatomical morphological features of the species
ABDULLAH FATİH DUMLUPINAR