Sabahattin Ali'nin hikâyelerinde geçen kategorematik ve sinkategorematik ifadelerin incelenmesi
An examination of categorematic and sinkategorematic expressions in Sabahattin Ali's stories
- Tez No: 993075
- Danışmanlar: PROF. DR. YUSUF SÖYLEMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Edmund Husserl, kategorematik, sinkategorematik, Edmund Husserl, categorematics, syncategorematics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Edmund Husserl'in geliştirdiği kategorematik ve sinkategorematik ifadeler ayrımını, Sabahattin Ali'nin hikâyeleri bağlamında felsefî ve dilbilimsel bir zeminde incelemektir. Husserl'e göre kategorematik ifadeler, tek başına anlam taşıyan ve bağımsız olarak kullanılabilen ifadeler iken; sinkategorematik ifadeler tek başına anlam taşımayan, yalnızca diğer ifadelerle bir araya geldiklerinde anlam kazanan ifadelerdir.“Sabahattin Ali'nin Hikâyelerinde Geçen Kategorematik ve Sinkategorematik İfadelerin İncelemesi”başlıklı tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan giriş kısmında, Husserl'in kategorematik - sinkategorematik ayrımının temel dayanağını oluşturan fenomenolojiye ve bu ayrımın özelliklerine ilişkin genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde dil, felsefe ve dil felsefesi konuları ele alınmış; dil felsefesinin tarihsel gelişimi incelenmiştir. Ayrıca Edmund Husserl'in hayatı, fenomenolojisi, fenomenolojideki temel kavramlar ve bu bağlamda kategorematik sinkategorematik ifadeler ayrımı ile Husserl'in bu ayrımı nasıl temellendirdiği ele alınmıştır. Üçüncü bölüm materyal ve yöntem kısmına ayrılmıştır. Dördüncü bölüm olan bulgular kısmında ise, söz konusu ayrım Sabahattin Ali'nin Değirmen, Viyolonsel, Bir Orman Hikâyesi, Kağnı, Gramofon Avrat, Pazarcı, Asfalt Yol, Ayran, Bir Mesleğin Başlangıcı, Portakal, Böbrek ve Çilli adlı hikâyeleri üzerinden incelenmiştir. Ayrıca Viyolonsel, Gramofon Avrat ve Ayran hikâyelerinde kategorematik ve sinkategorematik ifadeler kelime düzeyinde analiz edilmiş ve tablolar aracılığıyla gösterilmiştir. Hem ifadeler hem de kelimelerin oransal dağılımı tablolar hâlinde sunulmuş, bu dağılımın metnin anlamına etkisi değerlendirilmiştir. Son bölüm olan sonuç kısmında ise çalışmanın genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to analyze the distinction between categorematic and syncategorematic expressions developed by Edmund Husserl on a philosophical and linguistic ground in the context of Sabahattin Ali's stories. According to Husserl, categorematic expressions are expressions that carry meaning on their own and can be used independently, whereas syncategorematic expressions are expressions that do not carry meaning on their own and only gain meaning when they are combined with other expressions. The thesis entitled“An Analysis of Categorical and Syncategorematic Expressions in Sabahattin Ali's Stories”consists of five chapters. In the first chapter, the introduction, general information on phenomenology, which constitutes the main basis of Husserl's categorematic - syncategorematic distinction, and the characteristics of this distinction are given. In the second part, language, philosophy and philosophy of language are discussed and the historical development of philosophy of language is analyzed. In addition, Edmund Husserl's life, phenomenology, the basic concepts in phenomenology, and in this context, the distinction between categorematic and syncategorematic expressions and how Husserl grounds this distinction are discussed. The third chapter is devoted to material and method. In the fourth part, the findings section, the distinction in question is analyzed through Sabahattin Ali's stories titled Değirmen, Viyolonsel, Bir Orman Hikâyesi, Kağnı, Gramofon Avrat, Pazarcı, Asfalt Yol, Ayran, Bir Mesleğin Başlangıcı, Portakal, Böbrek and Çilli. In addition, categorical and syncategorical expressions in the stories of the Viyolonsel, Gramofon Avrat and Ayran were analyzed at the word level and shown in tables. The proportional distribution of both expressions and words are presented in tables and the effect of this distribution on the meaning of the text is evaluated. In the last section, the conclusion, a general evaluation of the study is made.
Benzer Tezler
- Sabahattin Ali'nin“Beyaz Bir Gemi, Portakal, Katil Osman, Böbrek”adlı hikayelerinde kelime grupları
Word groups in Sabahattin Ali's stories called“Beyaz Bir Gemi, Portakal, Katil Osman, Böbrek”
KASIM CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimSiirt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHAP BULAK
- Maupassant tarzı hikaye ve Refik Halid Karay, Muhtar Avezov, Sabahattin Ali`nin hikayeciliği
The Story Maupassant's manner and Refik Halid Karay-Muhtar Avezov-Sabahattin Ali
DINARA DUYSEBAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİF AKTAŞ
- Kazak hikâyeci Sayın Muratbek'in köy hikâyeleri ile Sabahattin Ali'nin konusu köyde geçen hikâyeleri üzerine bir karşılaştırma
A comparative study on Kazakh story-writer Sayin Muratbek's village stories and Sabahattin Ali's stories set in the village
KYMBAT KALİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Karşılaştırmalı EdebiyatAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TÖRENEK
- Sabahattin Ali'nin hikâye ve romanlarında tabiat
Sabahattin Ali's nature in the stories and novels
ERDEM ALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER GÜLŞEN
- Sabahattin Ali'nin "Sırça Köşk'' adlı hikâye kitabındaki söz varlığı
The vocabulary in Sabahattin Ali's story book“Sırça Köşk”
EZGİ ANGAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ KARASAKALOĞLU