Sağlık hizmetlerinde dijital teknolojilerin kullanımına yönelik toplumsal tutum
Social attitude towards the use of digital technologies in healthcare
- Tez No: 993328
- Danışmanlar: PROF. DR. CÜNEYT YENAL KESBİÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: E-sağlık, Endüstri 4.0, Sağlık ekonomisi, E-health, Industrial 4.0, Health economics
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de 18 yaş üzeri bireylerin dijital sağlık teknolojilerinin kullanımına yönelik tutumlarını; bu teknolojilerin kullanım kolaylığı, algılanan kullanım faydası, güven, kişilerarası etki ve ekonomik boyut gibi temel belirleyiciler üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Sağlık hizmetlerinin hızla dijitalleştiği, Sağlık 4.0 ve sağlıkta dijital dönüşüm stratejilerinin öne çıktığı günümüzde, bireylerin bu teknolojilere yönelik algı ve değerlendirmelerinin anlaşılması, etkili sağlık politikalarının geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda oluşturulan araştırma modeli, Teknoloji Kabul Modeli'nin (TKM), kuramsal bileşenleri temel alınarak geliştirilmiş; algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanım faydası, kişilerarası etki, güven, ekonomik boyut ve tutum olmak üzere altı faktör üzerinden ele alınmaktadır. Araştırmada kullanılan anket formu üç bölümden oluşmakta olup sosyo-demografik özellikler, sağlık ve teknoloji kullanım alışkanlıkları ile dijital sağlık teknolojilerine ilişkin 28 tutum ifadesini içermektedir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18 yaş üzeri bireyler oluşturmuş, toplam 511 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri analiz sürecinde öncelikle açıklayıcı faktör analizi ile ölçeğin faktör yapısı incelenmiş, ardından doğrulayıcı faktör analizi ile modelin geçerlilik ve uyum iyiliği değerlendirilmiştir. Son aşamada Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılarak faktörler arasındaki ilişkiler test edilmiştir. Ayrıca yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir ve meslek gibi demografik değişkenler ile likert ölçeği dışında kalan davranışsal değişkenlere yönelik ek analizler gerçekleştirilmiştir. YEM sonuçları, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanım faydası ve güven faktörlerinin tutum üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkiler yarattığını göstermektedir. Buna karşılık, kişilerarası etki ve ekonomik boyutun tutumu anlamlı düzeyde açıklamadığı belirlenmiştir. Ek analizler, demografik değişkenlerin bazı faktörler üzerinde anlamlı farklılıklar yarattığını; özellikle yaş, eğitim ve gelir gruplarının dijital sağlık teknolojilerine yönelik algılarında belirgin ayrışmalar bulunduğunu ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra sağlık okuryazarlığı, teknoloji kullanım becerisi ve robotik tedaviye yönelik tercihler gibi değişkenlerin de faktörlerle anlamlı ilişkiler gösterdiği saptanmıştır. Elde edilen bulgular, dijital sağlık teknolojilerinin toplumsal kabulünün çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu; bireylerin güven algısı, kullanım kolaylığı değerlendirmeleri ve algılanan fayda düzeylerinin dijital sağlık politikalarının başarısında belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Çalışma sonuçlarının, Türkiye'nin dijital sağlık stratejileri, Sağlık 4.0 vizyonu ve ikiz dönüşüm hedefleri doğrultusunda geliştirilecek kullanıcı odaklı ve sürdürülebilir politika yaklaşımlarına katkı sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the attitudes of individuals aged 18 and over in Türkiye toward the use of digital health technologies, based on key determinants such as perceived ease of use, perceived usefulness, trust, interpersonal influence, and the economic dimension. In an era where healthcare services are rapidly digitalizing and strategies related to Health 4.0 and digital transformation in healthcare are increasingly emphasized, understanding individuals' perceptions and evaluations of these technologies is of critical importance for the development of effective health policies. The research model developed within this framework is grounded in the theoretical components of the Technology Acceptance Model (TAM) and examines six core factors: perceived ease of use, perceived usefulness, interpersonal influence, trust, economic dimension, and attitude. The survey instrument used in the study consists of three sections, encompassing sociodemographic characteristics, health and technology usage habits, and 28 attitude statements related to digital health technologies. The sample of the study comprises individuals aged 18 and over residing in Türkiye, and data were collected from a total of 511 participants. In the data analysis process, the factor structure of the scale was first examined through exploratory factor analysis, followed by confirmatory factor analysis to assess the validity and goodness-of-fit of the model. In the final stage, relationships among the factors were tested using Structural Equation Modeling (SEM). In addition, supplementary analyses were conducted to examine demographic variables such as age, gender, education level, income, and occupation, as well as behavioral variables beyond the Likert scale. The SEM results indicate that perceived ease of use, perceived usefulness, and trust have statistically significant and positive effects on attitude. In contrast, interpersonal influence and the economic dimension were found not to significantly explain attitude. The additional analyses revealed that demographic variables create significant differences across certain factors; in particular, notable distinctions were observed among age, education, and income groups in terms of their perceptions of digital health technologies. Moreover, variables such as health literacy, technology usage skills, and preferences regarding robotic treatment were found to be significantly associated with the factors examined. Overall, the findings demonstrate that the societal acceptance of digital health technologies has a multidimensional structure and that individuals trust perceptions, evaluations of ease of use, and perceived benefit levels play a decisive role in the success of digital health policies. The results of the study are expected to contribute to the development of user-centered and sustainable policy approaches in line with Türkiye's digital health strategies, Health 4.0 vision, and twin transition objectives.
Benzer Tezler
- Sağlıkta yeni teknolojilerin kullanımı teknoloji kabul modeli ve planlı davranış teorisi özelinde bir alan araştırması
The use of new technologies in healthcare a field study based on the technology acceptance model and the theory of planned behavior
SALİHA NURSAÇ YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık Yönetimiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS TURĞAY
- Türkiye'de e-devlet kapsamında sağlık hizmetlerinde dijitalleşme: MHRS sistemi üzerinden Konya Beyhekim Eğitim Ve Araştırma Hastanesi hasta memnuniyetine yönelik nitel bir çalışma
Digitalization in healthcare sevices within the scope of e-government in Turkey: a qualitative study on patiend satisfaction at Konya Beyhekim Training and Research Hospital via the MHRS system
MÜSLİME DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Siyasal BilimlerSelçuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACER TUĞBA EROĞLU
- Toplumsal cinsiyet perspektifinden yaşlı bireylerin dijital teknolojileri kullanım deneyimleri: İzmir ili Bornova ilçesi örneği
Experiences of using digital technologies in old age from a gender perspective: The example Bornova district of İzmir province
ALEV DUVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiManisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU ALPTEKİN
- Dijitalleşme, kültür ve kentsel mekân etkileşimi: Tasarım kurgusu yaklaşımı
Digitalization, culture and urban space interaction: A design fiction approach
ZEYNEP GÜLCE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Uşak ilinde görev yapan sağlık çalışanlarının sağlıkta yapay zekâ kullanımına hazır bulunuşluklarının değerlendirilmesi
Evaluation of healthcare workers' readiness for the use of artificial intelligence in healthcare in Uşak province
NİMET SENA ERTUĞRUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiUşak ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UTKU ESER