Sosyal medyanın dijital cadıları: Instagram'daki spiritüel danışman hesaplarının feminist eleştirisi
Digital witches of social media: Feminist critique of spiritual advisor accounts on Instagram
- Tez No: 993449
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TÜLİN SEPETCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Spiritüel Danışmanlık, Feminist Eleştiri, Cadı, Sosyal Medya, Ataerkillik, Spiritual Counseling, Feminist Critique, Witch, Social Media, Patriarchy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İletişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal medya, kadınlar için yalnızca bir görünürlük alanı değil; tarihsel olarak denetim altına alınmış kadın bilgisi, bedeni ve duygularının yeniden tartışmaya açıldığı bir toplumsal mekâna dönüşmüştür. Instagram özelinde görünürlük kazanan spiritüel danışmanlık pratikleri ise, geçmişte cadılık söylemleriyle bastırılan kadınların şifa, sezgi ve duygusal emek temelli bilgilerine dijital alanda yeni bir ifade alanı sunmaktadır. Bu bağlamda spiritüel danışmanlık, bir yandan kadınlara güçlenme ve dayanışma imkânı sağlarken, diğer yandan tarihsel cadılaştırma pratiklerinin dijital biçimlerde yeniden üretildiği kırılgan bir alan olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, Instagram'daki spiritüel danışman hesaplarını feminist bir perspektifle inceleyerek, bu pratiklerin ataerkil yapının dijital ortamdaki yansımaları çerçevesinde toplumsal cinsiyet ilişkileri içinde nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş; Instagram üzerinden spiritüel danışmanlık hizmeti sunan sekiz kadınla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, eleştirel feminist söylem analizi doğrultusunda tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular, kadınların spiritüel danışmanlığa çoğunlukla yaşamlarındaki kırılma anları, ilişkisel sorunlar, duygusal yükler ve iyileşme arayışı nedeniyle yöneldiğini göstermektedir. Spiritüel danışmanlık pratiklerinin kadınlar için duygusal destek, anlamlandırma ve kadın dayanışması alanları sunduğu görülürken; uzmanlık sınırlarının belirsizliği, manipülatif söylemler, etik sorunlar ve dijital şiddet gibi riskleri de beraberinde getirdiği ortaya konmuştur. Çalışma, dijital alanda ataerkil yapının kadınları cinselleştirilmiş görünürlük, duygusal emek ve itibarsızlaştırma pratikleri üzerinden dijital cadı figürü etrafında yeniden ürettiğini göstermektedir. Spiritüel danışmanlık, kadınlara güçlenme imkânı sunarken aynı anda gözetim, denetim ve saldırıya açıklık gibi kırılganlıkları da içermektedir. Bu yönüyle çalışma, sosyal medya, toplumsal cinsiyet ve spiritüel danışmanlık ilişkisini feminist bir çerçevede ele alarak, dijital çağda kadın deneyimlerine ve modern cadılaştırma pratiklerine ilişkin literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Social media has become not merely a space of visibility for women, but a social arena in which women's knowledge, bodies, and emotions—historically subjected to control—are once again opened to debate. In this context, spiritual consultancy practices that have gained visibility on Instagram provide a new digital space of expression for women's knowledge grounded in healing, intuition, and emotional labor, which was previously suppressed through discourses of witchcraft. While spiritual consultancy offers women opportunities for empowerment and solidarity, it simultaneously emerges as a fragile field in which historical practices of witch-hunting are reproduced in digital forms. This study aims to examine spiritual consultancy accounts on Instagram from a feminist perspective and to reveal how these practices are shaped within gender relations through the digital reflections of patriarchal structures. The research adopts a qualitative methodology and is based on semi-structured, in-depth interviews conducted with eight women who offer spiritual counseling services via Instagram. The data were thematically analyzed in accordance with critical feminist discourse analysis. The findings indicate that women tend to turn to spiritual counseling primarily during moments of personal rupture, relational difficulties, emotional burdens, and in their search for healing. While spiritual counseling practices provide spaces of emotional support, meaning-making, and women's solidarity, they also entail significant risks, including the ambiguity of expertise boundaries, manipulative discourses, ethical concerns, and exposure to digital violence. The study demonstrates that patriarchal structures in the digital sphere are reproduced through practices of sexualized visibility, emotional labor, and delegitimization, coalescing around the figure of the“digital witch.”While spiritual counseling offers women possibilities for empowerment, it simultaneously involves vulnerabilities such as surveillance, control, and exposure to attack. In this respect, the study contributes to the literature on women's experiences in the digital age and contemporary practices of witch-hunting by addressing the relationship between social media, gender, and spiritual counseling within a feminist framework.
Benzer Tezler
- Following TikTok: Emerging user practices in Turkey
TikTok'u takip etmek: Türkiye'de ortaya çıkan kullanıcı pratikleri
İREM ŞOT
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriKoç ÜniversitesiTasarım, Teknoloji ve Toplum Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İPEK AZİME ÇELİK RAPPAS
- Sosyal medyanın (dijital kültür) aile ilişkileri üzerine etkisi
The effect of social media (digital culture) on family relations
MUKADDER HASGÜL KOŞMAZ
- Sosyal medyanın dijital kültür ve dijital kimlik ilişkisi
The relationship of social media with digital culture and digital identity
MEHMET TAYFUR BİRGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İletişim BilimleriAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SEZAİ TÜRK
- Sosyal medyanın dijital gettolarında oluşan polarizasyonun kültürel kimliğin üzerine etkisi: Facebook hemşehri sayfaları örneği
The effect of polarization in the digital ghettos of social media on cultural identity: Example of Facebook patriot pages
MURAT GÜLGÖR
Doktora
Türkçe
2021
İletişim Bilimleriİstanbul Ticaret ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELALETTİN AKTAŞ
- Sosyal medyanın dijital pazarlama ve tüketici davranışları üzerindeki etkileri: Üniversite öğrencilerine yönelik bir uygulama
The impact of social media on digital marketing and consumer behavior: An application for university students
HİLAL YADİGAR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriSelçuk ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. NİHAT DOĞANALP