Geri Dön

Sağlıklı Gönüllülerde Duygunun Sirkadiyen Ritminin İncelenmesi

Investigation of the Circadian Rhythm of Emotion in Healthy Volunteers

  1. Tez No: 993448
  2. Yazar: MELİKE DUMAN AVCI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SİNAN YETKİN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Kronotipi, sirkadiyen ritim, duygulanım, vijilans, alfa gücü, alfa asimetri, Chronotype, circadian rhythm, affect, vigilance, alpha power, alpha asymmetry
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bilimsel literatürde farklı kronotipteki bireylerde gün içerisindeki uyanıklık düzeyi ile duygudurumda değişiklikler gözlemlendiği ve EEG'de alfa gücü ve alfa asimetrisi gibi parametrelerin sirkadiyen ritme bağlı olarak dalgalanma gösterdiği bildirilmiştir. Bu bağlamda, EEG bulguları ile bireyin kronotipi arasındaki ilişkiyi incelemek, sirkadiyen ritmin psikofizyolojik etkilerini anlamak açısından önem taşımaktadır. Çalışmamızda bu ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmamıza psikiyatrik yakınması veya rahatsızlığı olmayan, Sabahçıl-Akşamcıl Anketi sonucuna göre; 15 sabahçıl, 15 akşamcıl olmak üzere 30 sağlıklı gönüllü erkek alınmıştır. Bireylere 08.30'da Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (PANAS) uygulanmıştır. Sonrasında The Psychology Experiment Building Language (PEBL) Vijilans testi uygulanmıştır. Katılımcılar saat 09.00'da dış seslerden yalıtılmış bir odada rahat bir koltukta oturtularak 5 dakika gözler açık (GA), 5 dakika gözler kapalı (GK) toplamda 10 dakikalık EEG kaydı alınmıştır. Kayıt işlemi 10-20 uluslararası sistem ve saçlı deride seçilmiş yerler FP1, FP2, FP3, FP4, F3, F4, C3, C4, T3, T4, F7, F8, P3, P4, T5, T6, O1, O2, FZ, CZ, PZ' ye göre yapılmıştır. Katılımcıların aynı gün 11.30, 14.30, 17.30 saatlerinde PANAS, PEBL Vijilans testi ve EEG çekimi tekrarlanmıştır. EEG verileri MATLAB ortamında analiz edilmiştir. Alfa gücü Welch yöntemiyle hesaplanmış, hemisferik asimetri ise homolog bölgeler arasındaki güç farkının toplam güce oranlanmasıyla belirlenmiştir. Bulgular: Sabahçılların 08.30, akşamcılların 17.30'da Pozitif Afekt (PA) puanı daha yüksek bulunmuştur. Akşamcıllarda reaksiyon süresi (RS) 08.30 testinde daha yüksekken sabahçıllarda RS 17.30'da daha yüksek bulunmuştur. Akşamcıllarda 09.00 GA EEG kaydında FP3, FP4, F8, T3, T4, T5, T6, P3 ve O2 kanallarında 15.00 ve 18.00 GA EEG kayıtlarında F7 kanalında, 12.00 GK EEG kaydında FP3, FP4, F4, C4, F7, F8, T3, T4, T6, P3, FZ, CZ, PZ kanallarında, 15.00 GK EEG kaydında FP3, F7, T3 kanallarında, 18.00 GK EEG kayıtlarında FP3, F7, F8, T3 kanallarında alfa güçleri sabahçıllara göre yüksek saptanmıştır. Sabahçıllarda 08.30'da ölçülen Pozitif Afekt puanı (PA 1) ile 09.00'da GA EEG kaydında F3 ve T3 kanallarında ölçülen alfa gücü arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Sabahçıllarda, PA ile GA ve GK EEG alfa gücü arasında özellikle 09.00 ve 18.00 saatlerinde olmak üzere günün farklı saatlerinde birçok beyin bölgesinde negatif korelasyon gözlemlenmiştir. Akşamçıllardaysa yalnızca bir bölgede (FP1) 18.00'de GK EEG'de negatif korelasyon tespit edilmiştir. Her iki grupta da RS ile alfa gücü arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda kronotipinin gün içinde duygu değişimiyle ilişkisinin olduğu gösterilmiştir. Bireylerin kronotipilerinin vijilanslarını etkilediği gösterilmiştir. 09.00 GA EEG kaydında prefrontal ve temporal bölgede akşamcılların daha yüksek alfa gücü göstermesi dış uyaranlara karşı dikkatin daha az olmasıyla ilişkilendirilebilir. Bu durum da akşamcılların sabah saatlerinde performans düşüklüğü gösterdiğine dair çalışmaları destekler. 09.00'da GK EEG kaydında T6 kanalındaki farklılık duyusal işleme ve bellekle alakalı faaliyetlerdeki erken saatlerdeki dalgalanmaları gösterebilir. 12.00'de GK EEG kaydında birçok kanalda akşamcılların yüksek alfa gücü göstermesinin öğle saatlerinde akşamcılların daha uykulu hissetmesiyle ilişkili olabilir. Sabahçıllarda 09.00'da GA EEG kaydında F3 ve T3 kanallarındaki alfa gücü ile PA arasındaki negatif korelasyon yüksek PA'nın artan sol temporal ve sol frontal aktivasyonla ilişkili olduğunu göstermiştir. 09.00 ve 18.00 ölçümlerinde sabahçıllarda daha güçlü negatif korelasyonlar bulunması sirkadiyen faktörlerin duygusal EEG modellerini modüle edebileceğini düşündürmektedir. Çalışmamız, pozitif duygulanımın kortikal aktiviteyi modüle ettiğine ve artan PA'nın çoklu frontal ve temporal alanlarda daha düşük alfa gücüne yol açtığına dair kanıtlara katkıda bulunmaktadır. Çalışmamız beyin dinamiklerini tanımlamada birey içi değişkenlik faktörlerini karakterize etmeye ve klinik müdahaleleri veya tedavileri kişiselleştirmeye ilerleyen vadede yardımcı olabilir.

Özet (Çeviri)

Objective: Scientific literature reports that individuals with different chronotypes exhibit variations in vigilance and mood throughout the day, and parameters such as alpha power and alpha asymmetry fluctuate in accordance with the circadian rhythm. Therefore examining the relationship between EEG findings and chronotype is important for understanding the psychophysiological effects of circadian rhythms. This study aimed to investigate this relationship. Materials and Methods: Our study included 30 healthy male volunteers—15 morning-type and 15 evening-type—based on the results of the Morningness-Eveningness Questionnaire, all of whom had no psychiatric complaints or diagnosed psychiatric disorders. Participants completed the Positive and Negative Affect Schedule (PANAS) at 08:30. This was followed by the Vigilance Test from The Psychology Experiment Building Language (PEBL) battery. Participants were seated in a comfortable chair in a sound-isolated room at 09:00, and EEG recordings were obtained for a total of 10 minutes; 5 minutes with eyes open (EO) and 5 minutes with eyes closed (EC). EEG recordings were performed according to the international 10–20 system from scalp locations FP1, FP2, FP3, FP4, F3, F4, C3, C4, T3, T4, F7, F8, P3, P4, T5, T6, O1, O2, FZ, CZ, and PZ. The PANAS, PEBL Vigilance Test, and EEG recordings were repeated at 11:30, 14:30, and 17:30 on the same day. EEG data were analyzed using MATLAB. Alpha power was calculated using the Welch method, and hemispheric asymmetry was determined by the ratio of power differences between homologous regions to total power. Results: Morning-type individuals had higher Positive Affect (PA) scores at 08:30, whereas evening-types had higher PA scores at 17:30. Reaction time (RT) was longer in evening-types during the 08:30 test, while morning-types exhibited longer RT at 17:30. In evening-types, alpha power was significantly higher than in morning-types at the following EEG recordings: 09:00 EO (in channels FP3, FP4, F8, T3, T4, T5, T6, P3, and O2; 15:00 and 18:00 EO in F7; 12:00 EC in FP3, FP4, F4, C4, F7, F8, T3, T4, T6, P3, FZ, CZ, and PZ; 15:00 EC in FP3, F7, and T3; and 18:00 EC in FP3, F7, F8, and T3. In morning-types, a negative correlation was found between PA scores measured at 08:30 and alpha power recorded in F3 and T3 channels at 09:00 EO. Across various time points, morning-types exhibited significant negative correlations between PA and alpha power in both EO and EC EEG recordings, especially at 09:00 and 18:00. In contrast, evening-types showed a negative correlation only at one site (FP1) during the 18:00 EC EEG. In both groups, a positive correlation was observed between reaction time and alpha power. Conclusion: Our findings indicate that chronotype is associated with emotional variation throughout the day and impacts individual vigilance. Higher alpha power in prefrontal and temporal regions at 09:00 in evening-types suggests reduced attention, supporting previous studies reporting lower morning performance in evening-types. The T6 channel difference at 09:00 EC may reflect early-day fluctuations in sensory processing and memory functions. Increased alpha power in various regions at 12:00 EC among evening-types may relate to greater daytime sleepiness. In morning-types, the negative correlation between PA and alpha power at F3 and T3 at 09:00 EO suggests that higher PA is linked with increased left frontal and temporal cortical activation. Stronger negative correlations observed in morning-types at 09:00 and 18:00 imply that circadian factors may modulate emotion-related EEG patterns. This study contributes to the growing evidence that positive affect modulates cortical activity, with elevated PA leading to reduced alpha power in multiple frontal and temporal areas. Our findings may aid in identifying intraindividual neurophysiological variability and guiding personalized clinical interventions or treatments.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    532292

    Çoklu ipucu olasılıksal öğrenme görevi sırasındaki nöral yapıların graf analizleri

    Graph analyses of the neural structures during multipl-CUE probability learning task

    GÖZDE KIZILATEŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikolojiEge Üniversitesi

    Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ SAFFET GÖNÜL

  2. Tez No

    103571

    Sağlıklı gönüllülerde oral yolla akut etanol alımının gastrik miyoelektrik aktivite üzerine etkisi

    Başlık çevirisi yok

    ARZU ÇELEBİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    GastroenterolojiEge Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. SERHAT BOR

  3. Tez No

    124018

    Sağlıklı gönüllülerde felodipinin farmakodinamik parametreleri üzerine mentolün etkisi

    Effects of menthol on pharmacodynamic parameters of felodipine in healthy volunteers

    DİLARA BALKAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Eczacılık ve FarmakolojiDokuz Eylül Üniversitesi

    Farmakoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. AYŞE GELAL

  4. Tez No

    157136

    Sağlıklı gönüllülerde lumbosakral korse kullanımının bel ve abdomen kas gücüne etkisi

    The effect of lumbar orthosis on back and abdominal muscle strength in healthy volunteers

    ÖZGÜR AKGÜL

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2004

    Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonDokuz Eylül Üniversitesi

    Dahili Tıp Bilimleri Bölümü

    DOÇ.DR. ÖZLEM ŞENOCAK

  5. Tez No

    196113

    Sağlıklı gönüllülerde antidepresan ilaçların polimorf nüveli lökosit (PNL) fonksiyonları üzerine in vitro etkisi

    The in vitro effects of antidepresant drugs on polymorphonuclear leucocyte functions of healthy volunteers

    EBRU TUNA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Eczacılık ve FarmakolojiMarmara Üniversitesi

    Farmasötik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. ADİLE ÇEVİKBAŞ

Geri Dön