Özel gereksinimli çocuk ebeveynlerine yönelik bir bilgilendirme eğitiminin ebeveynlerin çocuklarına yönelik beklentilerine etkisi
The effect of an informational training for parents of children with special needs on parents expectations regarding their children
- Tez No: 993592
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE DOLUNAY SARICA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 3–6 yaş aralığında yetersizliği olan bireylerin ebeveynlerine yönelik uygulanan bir bilgilendirme müdahalesinin, ebeveynlerin çocuklarına ilişkin beklentileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, 2024 yılında çocukları Şehit Mehmet Gülşen Özel Eğitim Anaokuluna devam eden altı ebeveyn ile gerçekleştirilmiştir. Haftada iki oturum olacak şekilde planlanan bilgilendirme eğitimi toplam altı oturumdan oluşmaktadır. Nitel araştırma modellerinden çoklu durum çalışması deseninin kullanıldığı araştırmada, verilerin analizi tümevarımsal içerik analizi yöntemi kullanılarak soru bazında gerçekleştirilmiştir. Bilgilendirme eğitimi öncesinde, araştırma kapsamında geliştirilen ve uzman görüşleri doğrultusunda son hâli verilen Ebeveyn Anket Formu ile araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu gönüllü katılımcılara uygulanmıştır. Son test aşamasında ise ebeveynlere Ebeveyn Anket Formu ve Sosyal Geçerlilik Formu uygulanmıştır. Araştırmacı Günlüğü ve oturumları değerlendirmek amacıyla geliştirilen Uygulama Güvenirliği Formu aracılığıyla araştırmanın geçerlik ve güvenirliği desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, bilgilendirme müdahalesinin ebeveynlerin çocuklarına yönelik beklentilerinde daha gerçekçi, yakın zamanlı ve ulaşılabilir bir yönelim oluşturduğunu, ebeveynlerin çocuklarını gelişim temelli değerlendirmeye başladıklarını, uzman – ebeveyn iletişiminin pasiften etkileşime geçtiğini göstermektedir. Özellikle ebeveynlerin kısa dönemli ve gelişimsel açıdan uygun hedefler belirleme eğilimlerinde anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Araştırma sonuçları, ebeveyn beklentilerinin değiştirilebilir bir yapı olduğunu ve gelişimsel bilgiyle desteklendiğinde hem ebeveyn-çocuk ilişkisine hem de çocuğun gelişim sürecine olumlu katkılar sağlanabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, özel gereksinimli çocuk ebeveynlerine yönelik bilgilendirme temelli müdahalelerin yaygınlaştırılmasının önemine işaret etmekte, aile eğitimi ve erken müdahale uygulamalarına kuramsal ve uygulamalı katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effect of an informational intervention implemented for parents of individuals with disabilities aged 3–6 years on parents' expectations regarding their children. The study was conducted in 2024 with six parents whose children attended the Şehit Mehmet Gülşen Special Education Kindergarten. The information training, planned as two sessions per week, consisted of a total of six sessions. Using the multiple case study design from qualitative research models, data analysis was performed on a question-by-question basis using inductive content analysis. Prior to the informational training, the Parent Questionnaire Form, developed within the scope of the research and finalized based on expert opinions, and the Demographic Information Form prepared by the researcher were administered to the volunteer participants. In the final test phase, the Parent Questionnaire Form and the Social Validity Form were administered to the parents. The validity and reliability of the research were supported through the Researcher's Diary and the Application Reliability Form developed to evaluate the sessions. The findings indicate that the information intervention led parents to develop more realistic, near-term, and achievable expectations for their children, that parents began to evaluate their children based on their development, and that communication between specialists and parents shifted from passive to interactive. In particular, significant differences were observed in parents' tendency to set short-term and developmentally appropriate goals. The research results reveal that parental expectations are modifiable and that when supported by developmental knowledge, positive contributions can be made to both the parent-child relationship and the child's developmental process. In this context, the study points to the importance of disseminating information-based interventions for parents of children with special needs, contributing both theoretically and practically to family education and early intervention practices.
Benzer Tezler
- 6-12 yaş aralığında özel bakım gereksinimi olan bireylerde ağız ve diş sağlığının değerlendirmesi
Assessment of oral and dental health in individuals with special care needs aged 6-12
MİNE TIRNAKSIZ MÜFTÜOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
Diş Hekimliğiİstanbul Sağlık ve Teknoloji ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BUĞRA ÖZEN
- Sosyal medyada özel gereksinimli çocuklar: Çocuk hakları bağlamında bir inceleme
Children with special needs on social media: An analysis in the context of children's rights
MERYEM EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal Hizmetİstanbul Aydın ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAVİD REHA
- Özel öğrenme güçlüğü tanısının aile yaşamına etkisine ilişkin ebeveyn görüşlerinin incelenmesi
Examination of parent opinions on the effect of diagnosis of special learning disability on family life
FATİH ERAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÖPENGİN
- Down sendromlu çocuğa sahip annelerin tanılama sürecinde yaşadığı güçlüklerin incelenmesi
Exploring the difficulties experienced by mothers of children with down syndrome in the diagnostic process
AYŞEGÜL HASÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Okan ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ÜSTÜNDAĞ
- Tipik gelişim gösteren ve özel gereksinimi olan çocuk ebeveynlerinin öz şefkat düzeyleri ile ebeveynlik stresi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of self-compassion levels and parenting stress levels of parents of children with typical development and children with special needs
CEREN BATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ YILDIZ