Âşık Özlemî'nin hayatı, sanatı ve eserleri
Life, art and works of Âşık Özlemî
- Tez No: 993618
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SHURUBU KAYHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Aşık Bayrami, Aşık edebiyatı, Aşıklar(Aşıklık geleneği), Aşık Bayrami, Minstrel literature, Minstrel tradition
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk halk kültürünün en köklü sözlü miraslarından biri olan âşıklık geleneği; toplumsal belleği, sözlü tarihi ve halkın duygu dünyasını kuşaklar boyunca aktaran çok yönlü bir yapıdır. Tarihsel süreç içerisinde çoğunlukla erkek âşıklar üzerinden temsil edilen bu gelenek içinde kadın âşıkların varlığı uzun süre sınırlı bir görünürlükle ele alınmıştır. Oysa kadın âşıklar sözlü kültürün hem taşıyıcısı hem üreticisi olarak geçmişten günümüze dek geleneğin sürekliliğinde önemli bir rol üstlenmişlerdir. Günümüzde kadın âşıkların çeşitli icra ortamlarında yer almaları, eserlerini yayımlamaları ve diğer âşıklarla atışmalara girmeleri kadınların bu sanat alanındaki varlığının sanıldığından daha geniş olduğuna işaret etmektedir. Kadın âşıkların Sivas'taki temsilcilerinden olan Âşık Özlemî mahlaslı Özlem Olgaç, 21. yüzyıl âşıklık geleneğinde yetişen ve bu geleneği sürdüren önemli bir sözlü kültür taşıyıcısıdır. Badeli âşıklardan olan Âşık Özlemî çocuk yaşlarda saz çalmaya başlamış, âşıklık geleneğine hizmet eden bir dernek bünyesinde usta-çırak ilişkisi içinde yetişmiş ve hem kadın hem erkek âşıklarla irticalen atışmalarda bulunmuştur. Çeşitli illerde düzenlenen Âşıklar Bayramı etkinliklerinde, bazı televizyon programlarında ve halk müziği konserlerinde yer alarak günümüzde kadın âşıkların görünürlüğünün artmasına katkı sağlayan etkin bir isim olmuştur. Sayısı bine yakın şiir üretmiş, hemen her eserinin son dörtlüğünde fânilik ve ölümün kaçınılmazlığını vurgulamıştır. Âşık Özlemî'nin icralarına hâlen devam etmesi onu geleneğin etkin temsilcileri arasında konumlandırmıştır. Bu çalışma âşıklık geleneğinin tarihsel gelişim çizgisini ve kadın âşıkların bu süreçteki kültürel konumlarını değerlendirerek günümüz kadın âşıklarının önemli temsilcilerinden olan Âşık Özlemî'nin monografisini kurgulamayı amaçlamaktadır. Çalışmada âşığın kişisel arşivi ve sözlü aktarımları çerçevesinde hayatı ve sanatı değerlendirilecek, eserlerinin tespiti ve sınıflandırılması yapılacaktır. Âşık Özlemî örneği üzerinden günümüz kadın âşıklarının sanat anlayışını ve temsil biçimlerini ortaya koymak ve kadın âşıklar üzerine yapılacak yeni araştırmalara kaynak oluşturmak hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
The tradition of minstrelsy, one of the most deeply rooted oral traditions in Turkish folk culture, is a multifaceted structure that transmits social memory, oral history, and the emotional world of the people across generations. Historically represented mostly by male ashik, the presence of female ashik within this tradition has long been given limited visibility. However, female ashik have played a significant role in the continuity of the tradition from past to present, both as carriers and producers of oral culture. Today, the participation of female minstrels in various performance settings, the publication of their works, and their engagement in exchanges with other minstrels indicate that women's presence in this art form is broader than previously thought. Özlem Olgaç, known by the pen name Âşık Özlemî, is one of the female bards representing Sivas. She is an important bearer of oral tradition, having been raised in the 21st-century bardic tradition and continuing this tradition. A member of the“Badeli”poets, Âşık Özlemî began playing the instrument at a young age, was trained within a master-apprentice relationship at an association serving the tradition of poetry, and has engaged in impromptu exchanges with both female and male poets. By participating in Âşıklar Bayramı (Bards' Festival) events organised in various provinces, on some television programmes, and in folk music concerts, she has played an important role in increasing the visibility of female bards today. She has produced nearly a thousand poems, emphasising the inevitability of mortality and death in the last quatrain of almost every work. The fact that Âşık Özlemî continues to produce work today positions her among the active representatives of the tradition. This study aims to construct a monograph on Âşık Özlemî, one of the important representatives of contemporary female ashiks, by evaluating the historical development of the ashik tradition and the cultural positions of female ashiks in this process. In this study, the life and art of the ashik will be evaluated within the framework of his personal archive and oral transmissions, and her works will be identified and classified. The aim is to reveal the artistic understanding and forms of representation of contemporary female poets through the example of Âşık Özlemî and to create a source for new research on female poets.
Benzer Tezler
- Âşık Mehmet Oktay Erkanî`nin şiirlerinin tematik bakımdan incelenmesi
Thematic review of her poems Âşık Mehmet Oktay Erkanî`s
BUSE EDA ERKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıArdahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BALCI
- Âşık Nesimi Çimen'in hayatı, sanatı ve şiirleri
Life, art and poems of Âşık Nesimi Çimen
ÜMİT İŞLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ YOLCU
- Âşık Nura Feryadi'nin eserlerinin tematik ve müzikal açıdan incelenmesi
Thematic and musical analysis of the works of Âşık Nura Feryadi
SELÇUK NEVRUZ
- Uğur Işılak'ın hayatı ve şiirlerinin tematik incelenmesi
Thematic analysis of Uğur Işılak's life and poems
RECEP ASLANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET TOZLU
- Üzüm Dedesi Hüseyin Hulusi Efendi'nin divanı ve mektupları: İnceleme - metin - sözlük
Grand Father of Grape the Divan and letters of Hüseyin Hulusi Efendi: Study - text - dictionary
NURETTİN AKSAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Halk Bilimi (Folklor)Pamukkale ÜniversitesiHalk Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZİYAT AKKOYUNLU