Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişki
Relationship between critical thinking obstacles and reading motivation of Turkish teacher candidates
- Tez No: 993631
- Danışmanlar: PROF. DR. BÜNYAMİN SARIKAYA, DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMAL TATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muş Alparslan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eleştirel düşünme, bireylerin bilgiye sorgulayıcı bir bakış açısıyla yaklaşmasını sağlayan önemli bir bilişsel beceridir. Ancak, bireylerin eleştirel düşünme süreçlerinde çeşitli bilişsel ve duyuşsal engellerle karşılaşmaları, bu becerinin etkin kullanımını zorlaştırabilir. Aynı şekilde, bireylerin okuma motivasyonları da farklı psikolojik ve çevresel etkenlerden etkilenmektedir. Bu bağlamda çalışmada, Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada, Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden tekil ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında iki farklı devlet üniversitesinde öğrenim gören 293 Türkçe öğretmeni adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Semerci, Semerci, Ünal, Yılmaz ve Yılmaz (2019) tarafından geliştirilmiş“Eleştirel Düşünme Engelleri Ölçeği”ve Schutte ve Malouff'un (2007) geliştirdiği Yıldız, Yıldırım, Ateş ve Çetinkaya (2013) tarafından Türkçeye uyarlanmış“Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırmada veriler“Google Formlar”aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda ölçekler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon analizi yapılmış, verilerin analizi SPSS programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engellerinin“düşük düzey”de olduğu, cinsiyete ve öğrenim gördükleri sınıfa göre anlamlı olarak farklılık arz etmediği ancak okudukları kitap sayısına göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra Türkçe öğretmeni adaylarının okuma motivasyonlarının“yüksek düzey”de olduğu, cinsiyete ve okudukları kitap sayısına göre anlamlı farklılık arz ettiği ancak öğrenim gördükleri sınıfa göre anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel düşünme engelleri ile okuma motivasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar bağlamında öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Critical thinking is an important cognitive skill that enables individuals to approach information with a questioning perspective. However, individuals encountering various cognitive and affective barriers in their critical thinking processes can hinder the effective use of this skill. Similarly, individuals' reading motivation is also influenced by different psychological and environmental factors. In this context, the study aims to examine the relationship between Turkish teacher candidates' critical thinking barriers and their reading motivation. In the study, a quantitative research method, specifically a single and correlational survey model, was used to determine the relationship between Turkish teacher candidates' critical thinking barriers and their reading motivation. The study group consisted of 293 Turkish teacher candidates studying at two different state universities in the 2024-2025 academic year. The data collection tools used in the study were the 'Critical Thinking Barriers Scale' developed by Semerci, Semerci, Ünal, Yılmaz and Yılmaz (2019) and the 'Adult Reading Motivation Scale' developed by Schutte and Malouff (2007) and adapted into Turkish by Yıldız, Yıldırım, Ateş and Çetinkaya (2013). Data were collected via Google Forms. Correlation analysis was performed to determine the relationship between the scales in line with the study's objective, and data analysis was conducted using the SPSS programme. The research findings indicate that prospective Turkish language teachers' barriers to critical thinking are at a 'low level,' do not differ significantly based on gender or the class they are studying in, but do differ significantly based on the number of books they have read. Furthermore, it was found that Turkish teacher candidates' reading motivation was at a 'high level' and differed significantly according to gender and the number of books they read, but did not differ significantly according to the class they were studying in. The study concluded that there was no statistically significant relationship between Turkish teacher candidates' critical thinking barriers and their reading motivation. Recommendations were made in light of the findings of the study.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının sorgulama ve eleştirel düşünme becerilerinin öğretmen öz yeterlik düzeyine etkisi
The effect of pre-service teachers' inquiry and critical thinking skills on teacher self efficacy levels
ÇİĞDEM ALDAN KARADEMİR
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAdnan Menderes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASUMAN SEDA SARACALOĞLU
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Öğretmen yetiştirme politikalarının demokratik vatandaşlık yetkinlikleri bağlamında değerlendirilmesi
An evaluation of teacher training policies in the context of democratic citizenship competencies
MİHRİBAN ÖZGÜN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM KOŞAR
- Ortaokul matematik öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme süreçlerine yönelik yaklaşımları
Middle school mathematics teachers' approaches to assessment and evaluation processes
BİLGE CANGÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA TAŞPINAR ŞENER
- Biyoloji eğitimi lisansüstü öğrencilerinin yapay zekâ kullanım durumlarının incelenmesi
Examination of artificial intelligence usage cases of biology education graduate students
AYTAÇ BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyolojiGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SULTAN ÇIKRIK