Geri Dön

Ekonomik metin verileri ve piyasa göstergeleriyle kriz dönemlerinin erken tahmini: Zaman serisi yöntemleri, özelleştirilmiş transformer modelleri ve derin öğrenme yaklaşımlarının karşılaştırmalı uygulaması

Early prediction of crisis periods using economic text data and market indicators: A comparative application of time series methods, customized transformer models, and deep learning approaches

PDF İndir

  1. Tez No: 993840
  2. Yazar: BAYRAM KOTAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SERDAR KIRIŞOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Düzce Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu doktora tezi, ekonomik kriz dönemlerinin erken tespiti için doğal dil işleme (DDİ), zaman serisi analizi, makine öğrenmesi ve derin öğrenme yaklaşımlarının karşılaştırmalı analizini sunmaktadır. Çalışma, Türkiye'de 2018 yılında yaşanan ekonomik dalgalanmaları iki aşamalı bir yaklaşımla incelemektedir. İlk aşamada, GNews API aracılığıyla toplanan 782 ekonomi haberi üzerinde BERT, ALBERT, RoBERTa gibi transformer tabanlı modeller ile Word2Vec, GloVe, FastText gibi klasik kelime gömme teknikleri uygulanarak kriz skorları hesaplanmıştır. İkinci aşamada, BIST50 endeksi üzerinde klasik zaman serisi modelleri (AR, ARIMA, SARIMA), makine öğrenmesi (Linear Regression, Random Forest), derin öğrenme (LSTM, RNN, CNN) ve transformer tabanlı zaman serisi modelleri (Autoformer, TimesNet, Informer, FEDformer) karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, Word2Vec modelinin enflasyonla 3 aylık gecikmeyle güçlü korelasyon (r=0.87) gösterdiğini ve Autoformer modelinin sınırlı veri senaryosunda en iyi tahmin performansını (8.54 RMSE, 0.53 R²) sergilediğini ortaya koymuştur.

Özet (Çeviri)

This doctoral thesis presents a comparative analysis of natural language processing (NLP), time series analysis, machine learning, and deep learning approaches for the early detection of economic crisis periods. The study examines the economic fluctuations experienced in Turkey in 2018 using a two-stage approach. In the first stage, crisis scores were calculated by applying transformer-based models such as BERT, ALBERT, and RoBERTa, along with classical word embedding techniques such as Word2Vec, GloVe, and FastText, to 782 economic news articles collected via the GNews API. In the second stage, classical time series models (AR, ARIMA, SARIMA), machine learning (Linear Regression, Random Forest), deep learning (LSTM, RNN, CNN), and transformer-based time series models (Autoformer, TimesNet, Informer, FEDformer) were compared on the BIST50 index. The results revealed that the Word2Vec model demonstrated a strong correlation with inflation at a 3-month lag (r=0.87), and the Autoformer model exhibited the best prediction performance in limited data scenarios (8.54 RMSE, 0.53 R²).

Benzer Tezler

  1. Tez No

    25437

    Menkul kıymet analizi ve portföy yönetimi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir uygulama

    Başlık çevirisi yok

    FATMA SAHİLLİOĞLU(GÜNEŞ)

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1993

    İşletmeİstanbul Üniversitesi

    Uluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. A. BÜLENT PAMUKÇU

  2. Tez No

    888453

    Structural review and performance evaluation of real estate tokens

    Gayrimenkul tokenlerinin yapısal incelemesi ve performans değerlendirmesi

    BERKE BAYHOCA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik Üniversitesi

    Gayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KEREM YAVUZ ARSLANLI

  3. Tez No

    823385

    Web 3.0'da dijital emeğin dönüşümü: Sosyal finans örneği

    Başlık çevirisi yok

    ROBİN KANAT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TOLGA ÇEVİKEL

  4. Tez No

    582356

    Essays on estimation methods

    Tahmin yöntemleri üzerine makaleler

    YASİN KÜTÜK

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BÜLENT GÜLOĞLU

  5. Tez No

    903837

    Follow the cheese: Pastoralism and rural change in contemporary Turkey

    Peynirin peşinde: Günümüz Türkiye'sinde pastoralizm ve kırsal değişim

    SELAMİ METE AKBABA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    SosyolojiHacettepe Üniversitesi

    Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. METİN YÜKSEL

Geri Dön